Армения
Турсуниязов Амантур Токтобаевич
Абдыкеримов Аскат ОрозбековичГосударственная служба финансовой разведкиСалтанат Касымбек
Джети-Огуз
Ошский государственный университет
Садыр Жапаров
Иссык-Куль
Айбек Джунушалиев
Руслан Суйналиев
Кадамжайский районКызыл-КияЦентральная АзияНациональный статистический комитетӨлкөЭскерүүлөр: 112
Туркменистан — государство в Центральной Азии.
Кыргызстандын Борбор банкы өкүлдөрү Бангкокко өткөргөн эл аралык валюта фондторунун (МВФ) Швейцария тобунун жыйынына катышты. Бул жыйындын курамында дүйнөлүк экономиканын алдыга турат турган көйгөйлөр жана валюта рынолорунун туруксуздугу шарттарындагы борбор банктарынын акча-кредиттик саясаты маселелери талкууланган.
Ташкентеде Азербайджан, Грузия, Кыргызстан, Туркменистан, Түркия жана Өзбекстан өлкөлөрүнүн темир жол администрацияларынын өкүлдөрү чогулушу өткөрүлүп, эл аралык көпмотордук «CASCA+» маршрутунун мындан аркы өнүгүшү талкууланып турду. Кыргыз Республикасын «Кыргыз темир жолу» МКнын делегациясы, генеральный директордун орун басары Дастан Усубакунов башкарган менен өкүлчүлүк кылган. Ушул маршрут АТР өлкөлөрү – Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан – Туркменистан – Азербайджан – Грузия – Түркия – Европа…
Улуттук статистика комитетинин маалыматтарына ылайык, Кыргызстан 2026-жылдын январь-июль айларында 13,9 миң тонна кантты эл аралык сатууну ишке ашырып, 10,3 миллион долларлык кирешеге жеткен. Бул сатуу көлөмү мурунку жылдардын көрсөткүчтөрүнө салыштырмалуу төмөн болгон. Эң негизги сатып алуучу өлкө Өзбекстан болуп калган.
Эл аралык валюта фонду (МВФ) Кыргызстандын экономикасынын өсүшү жана инфляция көрсөткүчтөрү боюнча болжолдорду жарыялады. Жаңы болжолдорго ылайык, Кыргызстан Борбор Азиядагы баалардын өсүшү боюнча лидер болушу күтүлүүдө. Фонд Кыргызстандын ВВПсынын 2026-жылы 9%га жогорулоого болжолдойт.
Кемин районунун тургуну Абдыкеримдин тарыхын айтып берди, аны 1944-жылы фронтта өлүп калган деп эсептешкен. Ал көп жылдар бою өлкөдөн качып, согуштук сыноолордон өтүп, жашап кайтып келген.
«Visual Capitalist» жүргүзгөн дүйнөлүк эркиндик деңгээли боюнча обзорго ылайык, Европа өлкөлөрү дүйнөдөгү эң эркин мамлекеттердин сапта лидерлерди топтогон. Финляндия 100 балл менен алдында турганы айтылган. Ошондой эле, АКШнын эркиндик деңгээлинин төмөндөшү жана рейтингдеги башка өлкөлөрдүн абалы да камтылган.
Бишкекте Түрк мамлекеттери уюмунун (ТМУ) кеделик кызматтарынын жетекчилеринин XII жыйыны өткөрүлгөн. Жыйында Кыргызстандын Мамлекеттик кыргызык кызматы башчысы төрагалык кылган. Катышуучулар рассалы кыймыл, сооматалык кыргызык коридорын өнүктүрүү, санарилык трансформация, электрондук маалымат алмашуу жана кыргызык лабораторияларынын кызматташуусу сыяктуу маселелерди талкуулашкан. Жыйындан кийин келечектеги кызматташуу боюнча протокол кол коюлган.
Туркменистандын башкаруу тандеминде Гурбангулы жана Сердар Бердымухамедовлор ортосунда чыңалуулук күчөп жатат. Маалыматтарга караганда, уул Сердар өзүнүн бийлигин бекемдеп, атасынын жана мурунку башкаруучунун адамдарын кызматтан алышып жатат. Алар публикалык аренада бирдиктүүлүктү көрсөтсө да, ички күрөш өтө олуттуу болуп жатат.
World Population Review маалыматы боюнча, казакстан жана өзбекстан 2026-жылга карата дүйнөнүн эң күчтүү жана таасирдүү өлкөлөрү рейтингине кирген. Бул рейтинг өлкөлөрдүн аскердик, экономикалык жана саясий күчтөрүн талдоого негизделген. Бул жараналиктын негизинде, казакстан Борбор Азиядагы алгачкы жарымдыктагы өлкө болуп, 34-орунду ээлеп, рейтингге кирген жалгыз өлкө болгон.
Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев Туркменистанда өткөн биринчи Каспий экология саммитинде сүйлөшүү өткөрүп, Каспий көлү азабына кабылып, Арал көлүнүн тагдырына окшош келиши мүмкүн экендиги тууралуу 경고사р жасады. Ал көлү сактап калуу боюнча бир нече чараларды сунуштады.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Туркменистанга болгон жумуш сапарынан кайтып келди. Анын сапарынын курамына Борбор Азиянын жана Азербайджандын мамлекет башчыларынын жолугушуулары, ошондой эле ММК мамлекет башчылары кеңешинин жыйыны камтылган.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаровдун Туркменистанга иш сапары 8-9-октябрь күндөрү өттү. Бул сапардын алкагында мамлекет башчыларынын кездемелери өтүп, Жапаров жаралуу көлдөр жана тоо экосистемаларын сактоону маанилүү деп белгилеген. Ошондой эле, Кыргызстандын президенти Туркменистандын президенти Сардар Бердымухамедов менен эки тараптуу жолугушуу да өткөрүлгөн.
Түркмөнстанда өткөн ММКнын 35 жылдыгына арналган юбилей саммитинде Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров сөз сүйлөп, өлкөнүн ММК өнөктөштөрү менен товар айлануу көлөмү 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча 8 миллиард долларга чейин жеткенин, ошондой эле кызматташуунун артыкчылыктуу багыттарын жарыялады. Улут лидерлери соода тоскоолдуктарын жоюу жана кызматташуунун жаңы форматтарын талкуулашкан.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Туркменистанда өткөн мамлекет башчыларынын саммитинде сүйлөшүүсүндө, көрүнүктүү кыргыз жазуучу Чыңгыз Айтматовдун жүз жашын СНГ мамлекеттеринин курамында белгилөө сунушун берип чык. Жапаров бул учурда мамлекет башчыларынын кеңейтилген жана тар курамындагы жыйынында катышуу менен сөздүк жүрүндө маанилүү маалыматтарды жеткирген.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров СНГ мамлекеттеринин башчыларынын кеңешинин жыйынында сүйлөшүп, мамлекеттер аралык соодалык, инвестициялык жана транспорттук байланыштарды кеңейтүүнү сунуштады. Анын сөзүндө СНГ лидерлеринин 2027-жылы Кыргызстанда өтө турган «Бишкек+25» II Глобалдык тоо саммитине катышы күтүлгөн.
КМШ мамлекет башчыларынын саммитинде Туркменбашы шаарында келечектеги жылдар КМШ өлкөлөрүн жашоочуларын социалдык колдоо жана транспортту өнүктүрүүгө багытталарын билдирилди. Бул демилге Тажикстандын жана Туркманистандын демилгеси болуп саналат.
Россия президенти Владимир Путин Туркменистандагы саммиттин жыйынтыгы боюнча КМШ өлкөлөрүнүн жалпы тарыхын коргоого жана анын жасалмаланууга жол бербөө жөнүндө өзүнчө билдирүү кол коюларын билдирди. Анын курамында КМШ аймагында орус тилинин бириктирүүчү күчү катары да баса белгиленген.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров бүгүн, 9-октябрда, Туркменистандагы Аваза шаарында өткөн Азак жана көз карандысыз мамлекеттерлердин достук кошуусунун (СМД) лидерлеринин кеңешинин жыйынына катышты. Бул иш-чара мамлекеттер аралык саясий мамилелердин бир бөлүгү болуп саналат.
Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров бүгүн, 9-октябрда, Туркменистандын Аваза шаарында өткөн ММКнын лидерлеринин кеңешинин жыйынына катышты. Бул иш-турма аракетине башка өлкөлөрдүн лидерлери да катышты.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров 8-октябрда Туркменистандагы Аваза туристтик зонасында өткөн ММК өлкөлөрүнүн улуттук тамактары фестивалинде болгон. Бул иш-турма аракетине ММК өлкөлөрүнүн башка лидерлери да катышып, улуттук ашканалар жана маданият менен таанышып чыгышты.
Туркменистанда Борбор Азия жана Азербайджан лидерлеринин атактуу консультациялык жолугушуусу өткөрүлгөн. Бул саммитдин алкагында Кыргызстан президенти Садыр Жапаров менен Россия президенти Владимир Путин жолугушуп, кызматташуу жана эл аралык мамилелер боюнча маселелерди талкуулашкан.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Аваза шаарында Туркменистандын башчысы Сердар Бердымухамедов менен жолугушуп, эки өлкө аралык кызматташуунун келечеги тууралуу маселелерди талкуулашкан. Жолдоштор соода-экономикалык, энергетикалык жана транспорттук байланыштарды өнүктүрүү боюнча маселелерге көңүл бурушкан.
Кыргызстан президенти Садыр Жапаров Борбор Азия өлкөлөрү жана Азербайджандын лидерлеринин консультациялык жолугушуусунда бирдиктүү электрондук соода майданын түзүлүшүн сунуштады. Жапаровдун бул демилгеси аймактын өлкөлөрү арасында товар алмашууну жөнөкөйлөтүүгө багытталган. Анын айтымыша, бул жашоочуларга коңшу мамлекеттердин товарларын сатып алууну, ишкерлерге болсо жаңы сатып алуучуларды табууну жана сатуу базасын кеңейтүүнү жеңилдетет.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Борбор Азиянын мамлекет башчыларынын саммитине келип түштү. Ал жерде Кыргызстандын президентин Туркменистандын президенти Сердар Бердымухамедов куттуктап, чогуу сүрөткө түшүп, жыйынга катышты.
Туркменбашы шаарынан ММК лидерлеринин чогулушууга башталат. Ушул чогулушуу ММКнын 35 жылдыгына манок болот. Эксперттердин айтымында, 90-жылдардын башында түзүлгөн кызматташуу механизмдери жаңы геосаясий реалдуулукта өтө керектүү болуп калган. Ал эми бул жолу ММКнын чогулушууга Кыргызстандын Президентинин өкүлдөрү менен кошо Ирандын Президенти Масуд Пезешкиан да кошулуп, тарыхый алгачкы жолу катышып жатат.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров жумуш сапарынын алкагында Туркменистанга келип түшкөн. Жапаровдун борту Туркменбашынын эл аралык аэропортуна индеткен. Анын келишин Туркменистандын Министрлер Кабинетинин төрагасынын орунダルмы, Эл аралык иштер министри Рашид Мередов куттуктап күткөн. Жапаровдун бул сапарынын алкагында Борбор Азиянын мамлекеттеринин лидерлериндин консультативдик жолугушуусу жана ММКнын мамлекеттеринин лидерлеринин кеңеши өтөт.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров 8-9-октябрь күндөрү Туркменистанга жумуш сапарына келиши пландалып жатат. Ушул сапардын курамында Борбор Азия жана Азербайджан лидерлеринин жолугушуусу, ошондой эле ММД мамлекеттеринин башчыларынын кеңешинин жыйыны өтөт. Жыйындарда соода, транспорт, энергетика жана экология сыяктуу аймактык маанилүү маселелер талкууга алынат.
Улуттук статистика комитетинин маалыматтарына ылайык, Кыргызстандын лук жана сарымсак экспорттору январь-июль айлары аралыгында 53,1%га көбөйүп, акчалай эсеп менен 2,1 миллион долларга жеткен. Бирок, натуралдык көлөм боюнча жеткирүүлөр 11,4%га төмөндөйгөн. Эң ири экспорт багыттары Польша болуп саналат, ал эми Россияга болгон жеткирүүлөр 2,2 эсе кыскаарган.
Кыргыз Республикасынын транспорт жана коммуникациялар министринин орунダルмы Бактылуу Аскар Уулу Момбеков өлкөнүн ири жол долбоорлору жана темир жолдун курулуш мөөнөтү жөнүндө маалымат берди. Анын айтымында, Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу 2030-жылыга чейин ишке киргизилиши пландалып жатат. Ошондой эле, жаңы айланып өтүү жолдору, акы төлөнүүчү жолдор, туннелдер жана айырмалоолор куруу, ошондой эле Кыргызстандын деңиз ташууларына жетүү мүмкүнчүлүктөрү да талкууланган.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстан алюминийден жасалган буюмдардын импортун 17,9%га кыскартып, болжол менен 1,8 миң тонна товар алганы белгиленди. Товарлардын негизги булагы Кытай бойдон калууда, бирок Казакстан жана Россиядан келген импорттун көлөмү өстү.
Кыргызстандын ишкерлеринин Түркмөнстандын Мамлекеттик товарлык-чийки заттар биржасында текстиль продукциясын сатып алуу боюнча эки келишими түзүлдү. Жалпы сумма 21 миң 796 доллардан ашык болуп, контракттар экспорттук жеткирүүлөрдү камтыйт.
Тажикстандын президенти Эмомали Рахмондун Борбор Азияда жаңы нефть кайра иштетүү заводун куруу сунушунан кийин адистер маселени терең караш керектигин белгилеп, чыныгы көйгөй чийки заттын жетишсиздиги жана рыноктун жоктугу экенин айтышат.
Туркменстан жана Афганстандын делегациялары ТАПИ газ өткөрүүчү түйүндүн ишке ашырылышы боюнча документтерге кол коюшту. Андан тышкары, Афганстандын Герат провинциясына газ жеткирүү жана заманбап газ таркатуу системасын куруу макулдашылды.
Кыргызстандык окумуштуулар 2026-жылы Алтай крайында жана Алтай Республикасында башталган «Чоң Алтай: түрк мурасы» эл аралык этнографиялык экспедициясына катышууда. Бул топ беш мамлекеттен келет жана алтай менен Борбор Азия калктарынын этнокультурдук окшоштуктарын изилдөөнү максат кылат.
Климатолог Зоя Кретованын айтымында, Кыргызстанда акыркы 50 жылда орточо аба температурасы 1,3 градуска жогорулап, бул дүйнөлүк орточо көрсөткүчтөн да жогору болду. Адистер климаттык тобокелдиктердин, өзгөчө айыл чарбасы үчүн кургакчылыктын күчөшүн эскертишет.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстан макарон азыктарын сыртка 2472 тонна экспорттоп, өткөн жылга караганда 34,6% көп көлөмдө товар жиберди. Негизги базар катары Тажикстан калууда, ошондой эле Казакстан менен Беларусь мамлекеттерине макарон товарларынын экспорту өсүүдө.
Ысык-Көлдүн жээгинде жаңы беш жылдыздуу «Баку» отели өз эшигин ачты. Ачылыш аземине Кыргыз Республикасынын президенти Садыр Жапаров жана Борбор Азия мамлекеттеринин, ошондой эле Азербайджандын жетекчилери катышты.
Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев Борбор Азия жана Азербайжан өлкөлөрүнүн башчыларынын консультациялык неформалдык жыйынында регионалдык кызматташтыкты өнүктүрүүнүн маанисин белгиледи. Ал Борбор Азия мамлекеттеринин достук жана мыкты коңшулук жөнүндө келишими жаңы стратегиялык өнөктөштүктүн негизин түзөрүн төртүп айтты.
Туркменистан президенти Сердар Бердымухамедов борбордук Азия өлкөлөрүнүн жана Азербайжан Республикасынын лидерлерин өлкөнүн Аваза шаарында өтө турчу консультативдик саммитке чакырды. Саммиттин жүрүшүндө кыргызстандык тараптын Ысык-Көлдөгү туристтик инфраструктураны өнүктүрүүдөгү ийгиликтери белгиленди.
Кыргыз Республикасынын президенти Садыр Жапаров борбордук Азия мамлекеттеринин жана Азербайжан Республикасынын лидерлеринин консультациялык жыйынына катышып, түркмөнстан тараптын жыйынды өткөрүүчүлүк жоопкерчилигин жогору баалады. Кийинки жыйын 8-октябрда Түркмөнстандын Аваза шаарында өтөөрү белгиленди.
Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев менен Түркмөнстандын президенти Сердар Бердымухамедов Ысык-Көлгө келип, аймактык саясий окуяларды курчтап жаткан жерге өзгөчө көңүл бурду. Бул сапар кыргыз тараптын мамлекеттик туризм жана эл аралык кызматташтык боюнча маанилүү кадамы болуп эсептелүүдө.
30-июлдан 1-августка чейин Чолпон-Атада Борбор Азия мамлекеттеринин жана Азербайжандын мамлекет башчыларынын консультативдик жыйыны өтөт. Ушул иш-чарага Казакстан, Тажикстан, Азербайжан жана Түркмөнстандын президенттери келишет. Учурда эле Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев визит менен Кыргызстанда.
Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы Түркмөнстандын демилгеси менен даярдалган "2028-жыл Эл аралык укук жылы" резолюциясын кабыл алды. Бул маанилүү документтин авторлорунун катарында 78 мамлекет бар. Резолюция эл аралык укукту сыйлоону бекемдөө глобалдык өзгөрүүлөрдүн шартында эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту сактоо, Туруктуу өнүгүү максаттарына жетүү үчүн зарыл экенин баса белгилейт.
Кыргызстан учурда алты түрдүү мамлекеттен күйүүчү-майлоочу материалдарды (КММ) жеткирүү мүмкүнчүлүгүн кылдат изилдөөдө. Бул иштер өлкөнүн энергетикалык коопсуздугун камсыздоого багытталган.
Италия жана Борбор Азия мамлекеттери (Казакстан, Кыргыз Республикасы, Тажикстан, Түркмөнстан жана Өзбекстан) ортосундагы «5+1» форматындагы саясий мектептер Борбор Азиянын эл аралык аренада өз алдынча таасир этчү субъект катары таанылышын бекемдеди. Бул демилге региондун келечектеги лидерлеринин адамдык капиталын өнүктүрүүгө жана эки тараптуу тең укуктуу кызматташтыкка багытталды.
Энергетика министри Алтынбек Рыспековдун билдирүүсүндө, өлкө жыл сайын 14,5–15 млрд кВт·ч электр энергиясын өндүрсө да, керектөө болжол менен 19 млрд кВт·чты түзөт. Ошондуктан, Кыргызстандын предстоящий күз-кыш мезгилин камтыган электр энергиясынын жетишсиздигин жабуу максатында, 4,1 млрд кВт·ч энергияны Казакстан, Өзбекстан, Түркмөнстан жана Россиядан импорттоону пландаштырууда.
Кыргызстанда 2023-жылдын 1-августунан тарта 2026-жылдын аягына чейин режимде турган энергетика тармагындагы өзгөчө абал учурунда электр энергиясын өндүрүү пландалган деңгээлге жетпеди. Министрлик билдиргендей, өлкө өндүргөн энергиясын керектөөгө жете албай, кошумча электр энергиясын чет мамлекеттерден импорттоого мажбур болууда.
Азербайжандын маданий борбору Шушада II түрк жаш поэтторунун фестивалы болуп, ал ТҮРКСОЙ уюмунун демилгеси менен уюштурулду. Фестиваль Молла Панах Вагифтин эскерүүсүнө арналган жана Түркиядан, Казакстандан, Кыргызстандан, Өзбекстандан, Түркмөнстандан жана Азербайжандан келген жаш поэтторду бириктирди.
Институттун жаңы иликтөөсүнө ылайык, Кыргызстан 224 өлкө арасынан 145-орунду алды. Ар 100 миң калкка 112 адам абакта отурат. Мындай маалыматтар дүйнөлүк, ошондой эле ММК өлкөлөрү боюнча берилди.
Кыргызстанда бензин жана дизель күйүүчү майлардын баасы жогорулап, айрым түрлөрү мамлекеттик жөнгө салуудан чыгарылды. Дүйнөлүк энергетикалык рынокто баалардын кескин өскөнү кесепетин тийгизип, күйүүчү май рыногунда кыйынчылыктар жаралууда.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Фактылардын булактары: Викиданные.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
