ЖерЭскерүүлөр: 196
Центральная Азия — часть Азии без выхода к океану.
Кыргызстандын Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев Борбор Азия өлкөлөрүнүн МИД министрлеринин жолугушуусуна катышып, АКШнын мамлекеттик коордিনেтору Марко Рубио менен жолугуша турганы маалыматка ылайык. Бул жолугушуу
Кардиолог жана онколог, профессор Игорь Першуков, атеросклероздун көп жылдар бою симптомсуз болушу мүмкүн экендигин талкуулап жатат. Маал-маалы боюнча, бул процесстин эпидемиологиялык мүнөздөмөлөрүн Борбор Азияда изилдөө жетишсиз деп белгиленет.
Монголиянын № 415 номерли кардарлар кемеси Улуттук шахмат федерациясы (ФИДЕ) уюштурган кардарлар арасындагы жылдык онлайн дүйнөлүк чемпионатта үчүнчү орунду алды. Бул турнирге 57 өлкөнүн 135 командасы катышкан.
Стамбулдагы суук куугун жана тоңкөрүлүлөр, анын жаан-чачындуу жааңдарынан улам келип чыккан, адамзаттын дүйнөсүндөгү табигый кырсык коркунушунун күчөшү жөнүндө ойготкону. Эксперттер бул окуяны борборун Кыргызстанга жакыраак жайгашкан КМШнын климаттык абалына кандай таасир этерин талдоого аракет кылып жатышат.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Армениядагы Еревандеги Саммитте сүйлөшүп, Борбор Азиянын экосистемалары үчүн климаттын өзгөрүшүнүн коркунучтарын баса белгиледи. Ал Кыргызстандын Иссык-Көлди сактап калууга 10 миллион доллар бөлүүүгө даяр экендигин билдирди жана эл аралык коомчулукка бир нече айлана-чөйрөнү коргоо боюнча демилгелерди сунуштады.
Россиянын ИКМ министри Сергей Лавров Афганистандын чек ара аймактарында террордук топтордун калгандыгын жана алар Борбор Азия өлкөлөрүнө бейпилдик жана турист катары келип кирүүгө аракет кылып жатканын билдирди. Лавров бул коркунучтун негизги булагынын бири катары ИГИЛ менен байланыштагы «Вилаят Хорасан» топторун атап, алардын Борбор Азияга жана Россияга террордук активдүүлүктү таратууга умтулушун белгиледи. Ал аймактык коопсуздукту бекемдөө жана кызматташууну чыңдоо маанилүү деп распиранды.
Москвада өткөрүлгөн эл аралык конференцияда аймактык туруктуулук жана коопсуздук маселелери талкууга алынууда. Конференциянын негизги көңүл бургон жерлери Борбор Азия жана Афганистан болуп саналат. Иш-чарага Россия, КТСМ, КМШ жана ШӨК өкүлдөрү катышып, аймактын коопсуздугу боюнча маселелерди талкуулашат.
АКШ Мурза министринин Борбор Азияга келишине байланыштуу экономикалык кызматташуу жана стратегиялык ресурстар маселелери талкууга алынууда. Эксперттер АКШнын кызыкчылыктары Кыргызстанга жана Россия, Кытай менен болгон мамилелерге кандай таасир этеринин изилдемесин жүргүзөт.
Эл аралык валюта фонду (МВФ)нын өкүлү жарыялаганы боюнча, импортто келүүчү энергия булагыттары жана азык товарларынын баасынын жогорулашы Кавказ жана Борбор Азия аймагындагы инфляциялык кысымды күчөткөн. МВФнын директорлорунун айтымында, бул таасир аймактын өлкөлөрүнүн арасында ар кандай деңгээлде байкалууда.
Ош мамлекеттик университетинде Кыргызстандын эл көркөм өнөрү артисткасы Жамал Сейдакматованын эсине арналган VIII эл аралык актрисалар режиссерлор кинофоруму «Айым-режиссерлор» ачылды. Бул иш-чара автордук кинону колдоо, маданияттык байланыштарды бекемдөө жана келечектеги киноиндустриянын өнүгүшүнө багытталган. Кинофорумдун алгачкы күнүндө Жамал Сейдакматованын чыгармачылык мурадына арналган фильмдерден үзүндүлөр көрсөтүлгөн.
Кыргызстандын Эл аралык иштер министрлигинин биринчи орундар министри Асеен Исаев Австриянын Федералдык коргонуу министрлигинин генеральный секретары Арнольд Каммель менен жолугушуп, коопсуздук тармагындагы кызматташууну чыңдоо боюнча маселелерди талкуулашкан. Тараптардын көңүлү ОБСЕ негизиндеги биргелеш долбоордук иштерди жүргүзүүгө, оружия запастарын башкарууга жана Борбор Азиядагы аймактык кызматташууга бурулуп турду.
АКШнын Мамлекеттик коопсуздук ковармары Марко Рубио Борбор Азия өлкөлөрүнө саякат кылуу планын жасады. Анын сапарынын алкагында Узбекстан сыяктуу өлкөлөр камтылат. Рубио өзү менен 200ден ашык американдык бизнесмендерден турган делегацияны алып келет, бул келип чыгышы келишууга айланат.
Эл аралык валюта фонду (МВФ) Кыргызстандын экономикасынын өсүшү жана инфляция көрсөткүчтөрү боюнча болжолдорду жарыялады. Жаңы болжолдорго ылайык, Кыргызстан Борбор Азиядагы баалардын өсүшү боюнча лидер болушу күтүлүүдө. Фонд Кыргызстандын ВВПсынын 2026-жылы 9%га жогорулоого болжолдойт.
Кыргызстандын министрлер кабинетинин төрагасынын биринчи орундар курамы Данияр Амангельдиев айылдардын арасында өлкөнүн борбордук Азиядагы маанилүү транспорттук жана логистикалык пункт болуп өнүгүш планын айтты. Бул максатка эл аралык транспорттук коридорлорду өнүктүрүү, КЫ-КИТ-Өзбекстан темир жолун куруу жана кемирчиликтүү процедураларды санариптик түрдө айкалыштыруу аркылуу жетүү керек деп белгиледи.
Евразиялык Транспорттук Каркастын Обсерваториясынын маалыматы боюнча, Борбор Азия өлкөлөрүндө 2035-жылга чейин аэропортторду өнүктүрүү боюнча 12 ири долбоор иштелип жатат же пландаштырылып жатат. Кыргызстандын
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаровдун Туркменистанга иш сапары 8-9-октябрь күндөрү өттү. Бул сапардын алкагында мамлекет башчыларынын кездемелери өтүп, Жапаров жаралуу көлдөр жана тоо экосистемаларын сактоону маанилүү деп белгилеген. Ошондой эле, Кыргызстандын президенти Туркменистандын президенти Сардар Бердымухамедов менен эки тараптуу жолугушуу да өткөрүлгөн.
Кыргызстан президенти Садыр Жапаров Борбор Азия өлкөлөрү жана Азербайджандын лидерлеринин консультациялык жолугушуусунда бирдиктүү электрондук соода майданын түзүлүшүн сунуштады. Жапаровдун бул демилгеси аймактын өлкөлөрү арасында товар алмашууну жөнөкөйлөтүүгө багытталган. Анын айтымыша, бул жашоочуларга коңшу мамлекеттердин товарларын сатып алууну, ишкерлерге болсо жаңы сатып алуучуларды табууну жана сатуу базасын кеңейтүүнү жеңилдетет.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Борбор Азиянын лидерлеринин жолугушуусунда сөздү алган. Ал бул жердеги ледниктерди жана тоо экосистемаларын сактоонун өтө маанилүү экенин баса белгиледи. Жапаровдун айтымыша, аймактын туруктуу өнүгүшү үчүн ресурстарды акылдуу пайдалануу жана жаңы технологияларды киргизүү зарыл.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Борбор Азиянын жана Азербайджандын лидерлеринин VIII консультациялык жолугушуусуна катышты. Жапаров бул жолугушуу кезеңинде аймактын өнөр жайлык кызматташуусун, жалпы электрондук соода майдалагын түзүүнүн маанилүүлүгүн жана темир жолдор сыяктуу транспорт коридорлорун өнүктүрүүнү баса белгиледи.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Борбор Азиянын жана Азербайджан Республикасынын лидерлериндин VIII консультациялык жолугушуусунда бирдиктүү электрондук соода майданасын түзүүнү сунуштады. Ал ошондой эле тармактардын өнөр жайлык кызматташуусун жана аймактын транспорттук байланышын кеңейтүүнүн зарылдыгына басым жасады.
Садыр Жапаров акыркы сөзүндө Борбор Азия өлкөлөрү менен Азербайджандын арасында жалпы туристтик маршрут түзүү идеясын көтөрдү. Анын айтымыша, бул өлкөлөр бири-бирине толукталып турган туристтик потенциалга ээ жана биргелешкен маршруттар тарыхый, тоолуу жана маданий жарабытмаларды бириктирүүгө мүмкүндүк берет. Жапаров Кыргызстандын жалпы туристтик визаны киргизүү боюнча демилгесин колдоо керектигин да кубаттады.
Садыр Жапаров аймак өлкөлөрүнө Бишкекте энергия натыйжалуу жана ресурстарды үнөмдөөчү технологиялар боюнча аймактык борборду түзүү демилгесине колдоо көрсөтүүнү чакырды. Анын айтымыша, бул борбор табигый ресурстарды рационалдуу пайдалануу чөйрөсүндө илимий изилдөөлөрдү жүргүзүү жана заманбап технологияларды киргизүү менен алектенет. Жапаров бул демилгени 2023-жылы Оштунбакта өткөрүлгөн Борбор Азия мамлекеттеринин лидерлериндин бетинчи консультациялык жолугушуусунда жарыялаганын белгиледи.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Борбор Азия жана Азербайджан өлкөлөрөрүнүн жалпы электрондук соода майданын түзүлүшүн сунуштады. Анын айтымыша, мындай платформа ишканалар менен керектөөчүлөрдүн аймактык продукцияга жетүү мүмкүнчүлүгүн кеңейтет жана улуттук продукцияны жайылтууга жардам берет. Бирок, Жапаров бул долбоордун ишке ашырылышы үчүн тиешелүү логистикалык инфраструктуранын өнүгүшүн талап кылат. Кыргызстандын тарабынан жогорку технологиялар паркынын адистердин потенциалы…
Кыргызстандын Тышкы иштер министрлигинин делегациясы Борбор Азия өлкөлөрү жана Азербайджандын тышкы саясат ведомтторунун башчыларынын жыйынына катышты. Жыйында өлкөлөр аралык диалогту бекемдөө, тең укук принциптерин сактоо жана соода-экономикалык кызматташтыкты, анын ичинде транспорт коридорлорун өнүктүрүүнүн маанилүүлүгү басым берилди.
Туркменбашы шаарынан ММК лидерлеринин чогулушууга башталат. Ушул чогулушуу ММКнын 35 жылдыгына манок болот. Эксперттердин айтымында, 90-жылдардын башында түзүлгөн кызматташуу механизмдери жаңы геосаясий реалдуулукта өтө керектүү болуп калган. Ал эми бул жолу ММКнын чогулушууга Кыргызстандын Президентинин өкүлдөрү менен кошо Ирандын Президенти Масуд Пезешкиан да кошулуп, тарыхый алгачкы жолу катышып жатат.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров 8-9-октябрь күндөрү Туркменистанга жумуш сапарына келиши пландалып жатат. Ушул сапардын курамында Борбор Азия жана Азербайджан лидерлеринин жолугушуусу, ошондой эле ММД мамлекеттеринин башчыларынын кеңешинин жыйыны өтөт. Жыйындарда соода, транспорт, энергетика жана экология сыяктуу аймактык маанилүү маселелер талкууга алынат.
Мамлекеттик туризмди өнүктүрүү агенттиги директору Эдуард Кубатов айтымыша, Кыргызстандын туризм тармагында келип чыккан сапаттык өсүш үчүн 4 жана 5 жылдыкана мейманканаларынын санын учурдагы 13дөн 500гө көтөрүү зарыл. Анын айтымыша, ошондой эле визасыз режимди 80 өлкөгө кеңейтүү жана туристтик визанын мөөнөтүн 60 күнгө көтөрүү пландары да бар.
Бүйрөк Банк (World Bank) Кыргызстандын 2026-жылы ИКПнын 9,6% өсүшү менен өсөрип жатканын болжолдоду. Бул көрсөткүч банктын апрельдеги болжолунан 3,5% жогору. Бул өсүш Кыргызстандын Борбор Азия аймагында эң жогорку темпте өсө турган экономикалардын бири болуу мүмкүнчүлүгүн көрсөтүп турат.
2026-жылдын 14-августунда Токтогуль гидроэлектростанциясында эки гидрогенератордун кыска мөөнөттүү өчүүсү Борбордук Азиянын энергия системасында убактылуу бузулууларды жаратты. Бул тууралуу Кыргызстандын Энергетика министрлиги кабарлап, Кыргызстан коңшулаш өлкөлөргө жардам берип, 250 МВт жакын кубаттуулукту камсыздаганын билдирди. Толук себептерди аныктоо үчүн атайын комиссия түзүлгөн, ал эми министрлик муну Кыргызстанга толук жүктөө туура эмес экенин белгиледи.
Муну азыркы илимий изилдөөлөр Монголиядагы буддизмдин тарыхы Юань доору менен гана чектелбесин, ал Хунну элинин доорунда — болжол менен 2200 жыл мурда башталганын ырастап жатат. «Ингэт Толгой» комплексинен жаңы археологиялык табылгалар бул алгачкы руханий байланыштарды тастыктоодо.
Бишкек жана Борбор Азиянын башка шаарларында электр жарыгы менен камсыздоо үзгүлтүккө учурады. Бул кырдаал Токтогуль ГЭСиндеги эки гидрогенератордун өчүрүлүшү менен байланыштуу экени белгиленди. Негизги себептен улам аймактык энергосистема ашыкча жүктөмгө туш болду.
АКШ куралдуу күчтөрүн 2026-жылдын 30-сентябрына чейин толук чыгарууну пландоодо. 2003-жылдан бери уюмушкан согуш, саясий туруктуздук жана диний касташуулар Иракты кенен бутүрдү. Эксперттер аймактагы туруктуулукка тийгизген таасирин талдап, регионалдык өлкөлөрдүн мындан аркы жүрүм-турумун сүрөттөшүүдө.
Кыргызстандын Энергетика министрлиги Борбордук Азиянын биригкен энергия системасындагы чет элдик жогорку чыңалуу линиясынын өчүрүлүшү себептүү өлкө убактылуу изоляцияланган режимде иштеп жатканын билдирди. Азырынча Кыргызстанда электр жарыгы үзгүлтүксүз берүүдө, өчүрүлгөн абоненттер жок.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Владимир Путин менен 40 мүнөт сүйлөшүп, Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолунун маанилүүлүгүн ырастай алды. Ал долбоор Борбор Азия үчүн гана эмес, ири дүйнөлүк державалар үчүн да стратегиялык мааниге ээ экенин белгиледи.
Тажикстандын президенти Эмомали Рахмондун Борбор Азияда жаңы нефть кайра иштетүү заводун куруу сунушунан кийин адистер маселени терең караш керектигин белгилеп, чыныгы көйгөй чийки заттын жетишсиздиги жана рыноктун жоктугу экенин айтышат.
Бул макала Борбордук Азиянын чоң көлүн жоготушу жана андагы экологиялык кризис тууралуу баяндайт. Адамзаттын иш-аракеттери бул маанилүү экосистеманын бузулушуна алып келгенин эңсеп жазат.
Эксперт Айболот Айдосовдун айтымында, Ближний Чыгыштагы абалдын курчушу Борбор Азия өлкөлөрүнүн чек аралары менен экономикасына жана социалдык тармагына кошумча жүк алып келиши мүмкүн. Европа өлкөлөрүнүн миграциялык саясатты катаалдаштырышы натыйжасында мигранттардын агымы жаңы багыттар аркылуу өтүп, аймакта туруктуулукка коркунуч туудураары кабарланды.
Президент Садыр Жапаров Казакстан менен Өзбекстандын Борбор Азия өлкөлөрү үчүн бирдиктүү туристтик визаны киргизүү демилгесин колдогонун билдирди. Бул тууралуу мамлекет башчысы Чолпон-Атада 30-июлдан 1-августка чейин өткөн C6 тобунун (беш Борбор Азия мамлекети + Азербайжан) бейрасмий саммитинде кесиптештерине маалымдады. Бул долбоор аймакка чет өлкөлүк туристтерди тартууну жана алардын саякатын жөнөкөйлөтүүнү көздөйт. Макалада аталган демилгенин ишке ашуу перспективалары талданып, Шенген…
Кыргызстанда бир катар эл аралык иш-чаралар өтүүдө — Борбор Азия мамлекет башчыларынын жолугушууларынан баштап, UIM Formula 1 H2O дүйнөлүк чемпионатынын баскычына чейин. Бул окуялар өлкөнү эл аралык аренада таанытып, анын уюштуруу мүмкүнчүлүгүн жана Ысык-Көлдүн туристтик жактан кызыктуусун көрсөтөт.
Чолпон-Атада Борбор Азиянын мамлекет башчылары менен Азербайжандын башчыларынын бейформал кеңешүү жолугушуусу болуп, кызматташтыкты тереңдетүүгө багытталган маселелер талкууланды. Жыйынтыгында биргелешкен геоэкономикалык аянт түзүүгө багытталган Чолпон-Ата декларациясы кол коюлду.
Доктор экономикалык илимдери Гурас Жапаров болуп саналган беш өлкө үчүн туруктуу консультативдик кеңешти түзүү зарылчылыгын белгиледи. Анын пикири боюнча, мындай орган аймактагы коопсуздук жана экономикалык саясат маселелеринде позицияларды биргелешип координациялоого жардам берет.
Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев Борбор Азия жана Азербайжан өлкөлөрүнүн башчыларынын консультациялык неформалдык жыйынында регионалдык кызматташтыкты өнүктүрүүнүн маанисин белгиледи. Ал Борбор Азия мамлекеттеринин достук жана мыкты коңшулук жөнүндө келишими жаңы стратегиялык өнөктөштүктүн негизин түзөрүн төртүп айтты.
Туркменистан президенти Сердар Бердымухамедов борбордук Азия өлкөлөрүнүн жана Азербайжан Республикасынын лидерлерин өлкөнүн Аваза шаарында өтө турчу консультативдик саммитке чакырды. Саммиттин жүрүшүндө кыргызстандык тараптын Ысык-Көлдөгү туристтик инфраструктураны өнүктүрүүдөгү ийгиликтери белгиленди.
Ысык-Көл облусунун Чолпон-Ата шаарында 31-июлда Борбор Азия мамлекет башчылары менен Азербайжандын президенттери катышкан бейформал консультативдик жолугушуу болуп өттү. Жолугушуунун жүрүшүндө катышуучулар Чолпон-Ата декларациясына кол коюшу белгилүү болду.
Бишкекте өткөн Борбор Азия мамлекет башчылары менен Азербайжан лидерлеринин жолугушуусунда Садыр Жапаров аймактык туризмди өнүктүрүү максатында бирдиктүү туристтик визаны киргизүү демилгесин көтөрдү. Ал транспорт, энергетика жана маданий байланыштарды арттыруу маанилүүлүгүн дагы белгиледи.
Иссык-Көлдө өткөн консультациялык жолугушуунун жыйынтыгында Орто Азия мамлекеттеринин жана Азербайжандын президенттери Чолпон-Ата Декларациясына кол коюшту. Бул декларация аймактык кызматташтыкты күчөтүү багытында маанилүү кадам болуп саналат.
Иссык-Куль облусунун Чолпон-Ата шаарында Борбордук Азиянын жана Азербайжан Республикасынын лидерлеринин неформалдык консультациялык жолугушуусу өтүп, алар Чолпон-Атинская декларациясына кол коюшту. Иш-чарага Кыргыз Республикасынын, Казакстандын, Өзбекстандын, Тажикстандын, Түркмөнстандын жана Азербайжан Республикасынын президенттери катышты.
Президент Садыр Жапаров Борбор Азия жана Азербайжан мамлекет башчыларынын адепсиз кеңешмесинде региондогу кызматташуулардын акыркы жылдарда жогорку сапатка чыкканына токтолуп өттү. Ал чек аралардын туруктуулугун бекемдөө жана транспорттук байланыштарды өнүктүрүү боюнча маанилүү макулдашууларга жетишилгенин баса белгиледи.
Профессор Чолпонкул Арабаев Борбор Азия өлкөлөрү менен Азербайжан ортосундагы Азербайжан-Кыргыз өнүктүрүү фонду сыяктуу механизмдер аймактык интеграциянын негизин бекемдөөгө чоң салым кошуп жатканын белгиледи. Ал глобалдык чакырыктардын алдында Борбор Азия калктарынын биримдигинин маанилүүлүгүн баса белгилеп, Азербайжан менен кызматташтык мамилелердин тереңдөөсүн белгиледи.
Шавкат Мирзиёев Борбор Азия өлкөлөрүнүн жетекчилеринин Иссык-Көлдө өткөн консультациялык жолугушуусунда аймактык кызматташтыкты бекемдөө жана искусственный интеллект менен санариптик технологиялардын инфраструктурасын биргелешип куруу чакырыгын жасады. Ал жетишилген натыйжаларга негизделген туруктуу модель түзүү, билим берүү жана технологиялык хабдардын ролун күчөтүү маанилүүлүгүн белгиледи.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
