ӨлкөЭскерүүлөр: 244
Кытай (расмий түрдө Кытай Эл Республикасы) — Чыгыш Азиядагы мамлекет, калкынын саны боюнча дүйнөдөгү эң чоң өлкө жана дүйнөнүн алдыңкы экономикаларынын бири. Мамлекетти Си Цзиньпин башчылык кылган Кытай Коммунисттик партиясы башкарат. Акыркы жылдары Кытай жасалма интеллект жана кайра жаралуучу энергетика сыяктуу жогорку технологиялык тармактарды активдүү өнүктүрүп, улуттук биримдикти чыңдоого багытталган саясат жүргүзүп жатат, бул батыш өлкөлөрүнүн сынына кабылууда.
Азербайджандын борбору Бакуде Джеки Чандын катышуусундагы «Доспехи Бога: Ультиматум» тасмасынын төртүнчү бөлүгүнүн тартуулары уланып жатат. Тасма Каспий деңизи аймагында өтүп, казак жана кытай киностудиялары биргеликте иштешүүдө.
11-август күнү дүйнөлүк валюталар курсунда маанилүү өзгөрүүлөр байкалууда. Юань жаңы рекорддук көрсөткүчкө жетип, Россия рублу болсо төмөндөө тенденциясын улантууда. Бул макалада негизги дүйнөлүк валюталардын актуалдуу абалы жана алардын өзгөрүүлөрү талданат.
Кытайдын Хайнань аралындагы Вэньчан космодромунан учкан Long March 7A ракета-ташуучу учурууда аварияга учурады. Авария учурунда ракета учууну уланта албай, жүктү белгиленген багытка жеткире алган жок.
12-августта Бишкектеги «Ала-Тоо» кинотеатры кытай кинолору күндөрүнүн ачылышына күбө болот. Эл аралык «Жибек жолу жарыгы менен көлөкөсү» долбоорунун алкагында көрүүчүлөргө космосдогудай деталдуу 8K форматындагы тасма жана 2026-жылдын ири кытай блокбастерлери сунушталат. Кино көрсөтүүлөр акысыз жана тарыхый, замандын белгилүү тасмалары камтылат.
Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин билдиришинче, 2026-жылдын жети айында 387 этникалык кыргыз кайрылман макамын алды. Бул макам алардын Кыргызстандын жарандарына тең укукта социалдык кепилдиктерге ээ болууга мүмкүндүк берет.
Кыргызстандын аймагы аркылуу Кытайдан Өзбекстанга багыт алган транзиттик жүк токтотулуп, текшерүүдөн кийин жок кылынды. Буга жүккө тиешелүү документтердин толук эместиги себеп болгон.
Telegraph басылмасынын иликтөөсүнө ылайык, Улуу Британиянын деңиз флотуна таандык учкучсуз аппараттардын камералары системанын иштеши тууралуу сигналдарды Кытайда жайгашкан IP-дарекке өткөрүп турганы аныкталды. Бул окуя потенциалдуу маалыматтардын агып кетиши жана коопсуздук маселелери боюнча суроолорду жаратууда.
Кытайдын чыгыш аймактарында, анын ичинде Шанхай менен Вэньчжоу шаарларында, "Долфин" деп аталган кубаттуу тропикалык циклондун айынан бир миллионго жакын адам коопсуз жайга көчүрүлдү. Бул тууралуу Reuters агенттиги маалымдады.
Кытайда электр унааларынын тартуучу батареяларынын колдонуу мөөнөтүнө карата жаңы улуттук стандарт күчүнө кирди. Бул документ батареялардын минималдуу кубаттуулук сакталуу көрсөткүчтөрүн аныктап, алардын абалын көрсөтүүнүн бирдиктүү талаптарын белгилейт. Бул стандарт келечекте автоунаа өндүрүү тармагына олуттуу таасирин тийгизиши мүмкүн.
Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги Улуттук тарых музейинин 4-жана 5-кабаттары Кытай тарапка берилгендиги тууралуу социалдык тармактарда тараган маалымат чындыкка дал келбей турганын билдирди. Ведомство бул жөн гана убактылуу эл аралык көргөзмө экенин жана ал Кытай музейлери менен кызматташуунун алкагында өтөөрүн тактады.
Кыргызстандын жана Өзбекстандын транспорт жана байланыш министрлери Талантбек Солтобаев менен Илхом Махкамов Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу долбоорунун башкы курулуш объектилерин кыдыруп, анын жүргүзүлүшү менен жеринде таанышышты. Алар масштабдуу инфраструктуралык долбоордун учурдагы абалын өз көзү менен карап, иштин жүрүшү боюнча маалымат алышты.
Reuters агенттигинин маалыматына караганда, Кытай аскерлерине байланыштуу изилдөөчүлөр OpenAI жана Anthropic компанияларынын моделдеринен алынган жоопторду колдонуп, чалгындоо, кибер согуш, максаттарды таануу жана учкучсуз учуучу аппараттарды башкаруу боюнча жасалма интеллект системдерин өстүрүштү.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстан жеңил унааларды экспорттоо көлөмүн 3,7 эсе, ал эми суммалык мааниде 11,6 эсе өсүрдү. Экспорттун негизги багыты Россия болуп, жалпы көлөмдүн 83% ашууну ошол жакка жөнөтүлдү.
Доктор экономикалык илимдеринин профессору Гурас Жапаров Кыргызстандын Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу курулуп жаткан учурда өндүрүштүн жана экспорттун потенциалын кеңейтишинин зарылдыгын билдирди. Ал кооперацияны күчөтүп, жаңы технологиялык жана инженердик адистерди даярдоого басым жасоо керектигин айтты.
Экономист Жумабек Жаилов Кыргызстандагы экономика өсүшүндө курулуш тармагынын маанилүү роль ойнорун белгиледи. Ал бюджеттик каражаттардын инфраструктурага жумшалышы экономикалык активдүүлүктү жогорулатканын баса белгиледи. Ошондой эле эмгек ресурстарынын жетишсиздиги жана чет өлкөдө иштеп жаткан квалификациялуу кыргызстандыктарды кайтаруу шарттарын түзүү тууралуу айтты.
Эксперттер дүйнөлүк нефть бааларынын көтөрүлүшүн Кытай иш-аракеттери аркылуу басаңдата ала турганын божомолдошууда. Ормуз кысыгын жабуу учурунда Пекиндеги шарттуу 5 миллион баррелге чейинки импорттун кыскарышы жана сырткы сактагычтарды колдонуу сыяктуу мүмкүн болгон сценарийлер ушул терең маселени чечүүгө жардам берет.
2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында Кыргызстандын ветеринардык кызматтары 14,26 миллион үй жаныбарында профилактикалык иш-чараларды жүзөгө ашырды. Бул планда каралган көлөмдөн 110% ашып, жаныбарлардын ден соолугун коргоо жана санариптештирүү жаатында олуттуу кадамдар жасалды.
Экономика илимдеринин доктору, профессор Жумабек Жаилов Азербайжан Борбордук Азия өлкөлөрүнүн альтернативдүү транспорттук жолдорун түзүүчү өлкөлөрдүн бири боло аларын айтып, бул аймак үчүн маанилүү логистикалык мүмкүнчүлүктөр бар экенин белгиледи. Жаилов кадимки жүк ташуу маршруттарынын бузулушу дүйнөлүк геосаясий кырдаал менен байланыштуу экенин белгилеп, Азербайжандын инвестициялык потенциалы жана транспорттук инфраструктурасынын жылыштары жөнүндө кеп салды.
Кыргызстан башчылык кылган Шанхай кызматташтык уюмунун алкагында Бишкекте өткөн форумдо Синьхуа институтунун делегациясы «Манас» улуттук академиясына келди. Алар илимий, маданий жана технологиялык тармактарда кызматташуу мүмкүнчүлүктөрүн караштырышып, биргелешкен изилдөөлөр, интеллектти өнүктүрүү жана эл аралык долбоорлор боюнча макулдашты.
Казакстандын Экология министрлиги коомчулукка берген жок болгон, Алматыдагы таштандыларды күйгүзүү заводунун курулушуна байланыштуу документтер Кытайдын мамлекеттик маалымат системасында жарыяланды. Бул боюнча Евразия инновацияларды өнүктүрүү фондунун негиздөөчүсү Булат Касымов маалымат берип, жумушчу топ 5-августта иликтөөнү баштайт.
Президент Садыр Жапаров Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёевдин Кыргызстанга мамлекеттик визитин жогору баалап, эки өлкөнүн стратегиялык өнөктөштүк багыттарын белгиледи. Анын айтымында, Камбар-Атинская гидроэлектростанциясы менен Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан темир жолу долбоору кызматташтыктык мамилелердин негизги приоритеттеринин катарында турат.
Meta компаниясынын башчысы Марк Цукерберг АКШнын Кытайдын жасалма интеллект (ИИ) моделдерине тыюу салуу чечими эффективдүү эмес экенин айтты. Ал өкмөттөн мындай чектөөлөр орто мөөнөттө алар күткөн артыкчылыкты алып келбесин эскертти жана системалуу маселелерди табууну сунуштады.
Дорноговь аймагындагы Алтанширээт сомонунда куруп жаткан Монголиянын биринчи нефть кайра иштетүүчү заводуна вакуумдук ажыратуу үчүн колдонулуучу колонна Индиядан жеткирилди. Бул долбоор өлкөнүн энергетикалык көз карандысыздыгын күчөтүүгө багытталган жана мамлекеттик стратегиянын артыкчылык алган багыты болуп саналат.
Бишкекте Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик китеп палатасында Кытайдын «Синьхуа» жана «Феникс-Чуиши» басмаканаларынын өкүлдөрү менен жолугушуу болуп өттү. Анын жүрүшүндө тараптар китеп чыгаруу тармагын өнүктүрүү, гуманитардык кызматташтыкты кеңейтүү жана биргелешкен долбоорлорду ишке ашыруу боюнча макулдашууларга жетишти.
Кыргызстандын маданият министринин орун басары Салкын Сарногоева Кытайдын радиоберүүлөр жана телекөрсөтүүлөр боюнча башкы мамлекеттик башкармалыгынын өкүлдөрү менен жолугушуп, маданий-массалык маалыматтык жаатта биргелешкен долбоорлорду ишке ашырууну талкуулашты. Тараптар кыргыз-кытай элдеринин ынтымагын бекемдөө максатында документалдык тасмалар, сериалдар жана заманбап медиа долбоорлорун түзүү боюнча келишимге келишти.
Ысык-Көл облусунда Барскоон—Бедель автомобиль жолу курулушу уланып жатат. Бул трасса Ысык-Көлдүн түштүк аймагын Кытай менен чек арадагы Бедель өткөрмө пункту менен туташтырып, Кыргызстандын тышкы соодасы менен транзит потенциалын жогорулатууга багытталган маанилүү долбоор болуп саналат.
Кытай дүйнөдөгү эң ири термоядролук магнитти ийгиликтүү сынап бүткөнүн жарыялады. Узундугу 21 метр, салмагы 582 тонна болгон бул жабдуу келечектеги термоядролук энергия өндүрүүчү реактордун негизги бөлүгү болот.
Кыргызстандын экономикасы дүйнөлүк күйүүчү май кризиси жана тышкы кысымдарга карабастан туруктуу өнүгүүнү улантып жатат. Муну диверсификацияланган күйүүчү май импорту жана мамлекеттик колдоолор аркылуу бааларды туруктуу кармоо иштери тастыктайт.
Кыргызстандын делегациясы Кытайга барып, минералдык жер семирткичтерди өндүрүү боюнча кызматташтык тууралуу сүйлөшүүлөрдү өткөрдү. Визиттин жыйынтыгы менен Кыргызстандагы жаңы заводдо иштөөчү адистер үчүн Кытайда окуу жана тажрыйба алуу боюнча келишимдер кол коюлду.
Reuters маалымат агенттигинин сурамжылыгы боюнча Кытайдын ИЧӨсүнүн өсүшү 2026-жылдын II чейрегинде жылдык негизде 4,5% чейин төмөндөп, экономикадагы структуралык дисбаланстардын таасирин көрсөтүп жатат. Экономисттер ички керектөө менен турак жай рыногундагы акыркы сүлгүндүүлүккө өзгөчө көңүл бурушууда.
2026-жылдын 29-июлунда Кытайда болгон жер титирөө Алматы шаарында да сезилип, магнитудасы 4,8 деп аныкталды. Бул окуя Кыргызстан менен чектеш аймакка жакын жерде катталды.
Кыргызстан менен Кытайдын чек арасында жер титирөө катталды. Азырынча таасирлер тууралуу расмий маалыматтар жок, бирок тургундарга расмий булактардан кабарларды көзөмөлдөп турууну сунуштайбыз.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстан кургатылган калемпирди импорттоону 19% кыскартты. Бул тууралуу тышкы соода статистикасы билдирет. Жалпы импорттун көлөмү 1,3 миң тоннага жетип, былтыркыга салыштырмалуу азайды. Негизги жеткирүүчү Өзбекстан бойдон калууда, бирок ал жерден түшкөн жүгөрү саны да азайды.
АКШнын Федералдык байланыш комиссиясы (FCC) Кытайдан жана башка чет өлкөлөрдөн гуманоид роботторду импорттоого тыюу салуу чечимин кабыл алды. Бул кадам технологиялык атаандаштык менен киберкоопсуздук коркунучтарын азайтууга багытталган. Мындай чектөөлөр АКШ менен Кытайдын ортосундагы мамилелерди курчутушу мүмкүн.
28-июлда кечке жакын Ош–Алай–Иркештам автожолунун 108-чакырымында Кытайдан келтирилген кездемелерди ташыган жүк ташуучу унаа өрттөндү. Өзгөчө куткаруучулар жана айдоочулар күйүп жаткан машине ичиндеги жүктүн жарымын аман алып калышты. Болжолдонгон өрт техникалык мүнөздө болуп, адам жашоо коркунучу жок экени айтылды.
Сентябрь айында Кыргызстанга Кытайдан атайын медициналык учак келет. Анын ичинде кытайлык дарыгерлер өлкө калкы үчүн көз ооруларын дарылоодо жогорку технологиялык бекер операцияларды өткөрүшөт. Миссия аяктагандан кийин учак Каракол аэропортунда өтчү авиасыйлыкка катышат.
Ош облусунун Кара-Суу районундагы кирпич заводунда бир кытай жараны иштеп жаткан машинага түшүп каза болду. Бул окуя боюнча маалыматты Ош облустук ички иштер башкармалыгы билдирди.
Кыргызстанга Кытайдан алгачкы партия мунайзат жеткирилип баштады. Вице-премьер Эрлист Акунбековдун айтымында, жеткирүүлөр мамлекеттик кытай мунай компаниялары менен келишимдердин алкагында жүзөгө ашырылууда. Учурда мунайзаттарды Казакстан аркылуу темир жол менен жеткирүү жолдору да каралууда. Бул кырдаалдын фонддорго тийгизген таасири жана АИ-92 маркасындагы бензиндин кымбатчылыгы талкууланып жатат.
Кыргызстанга Кытайдан мунай азыктарынын алгачкы партиялары келип түштү. Бул тууралуу Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Эрлист Акунбеков билдирди. Анын айтымында, жеткирүүлөр кытайлык мамлекеттик мунай компаниялары менен болгон макулдашуулардын негизинде ишке ашырылууда. Акунбеков ошондой эле мамлекеттик субсидиялардын аркасында АИ-92 бензининин баасы рыноктук деңгээлден төмөн кармалып турганын кошумчалады.
Баткен районунун Самаркандек айылынан чыккан 8-класстык окуучу Шамиль Тажибаев Кытайдын Макао шаарында өткөн Азия дзюдо чемпионатында 90 кг ашык салмакта коло медаль тагынды. Ал мексикалык атаандашын жеңип, Кыргызстанды жеңиш менен сыйлады.
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын биринчи орун басары Данияр Амангелдиев Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун каржылоо жана Кытайга болгон карыздын өсүшү тууралуу маселеге токтолду. Анын айтымында, темир жолдун курулушуна берилген насыя өлкөнүн мамлекеттик карызына кошулбайт.
Кыргызстандын бийлиги Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолунун курулушуна бөлүнгөн каражаттарды коммерциялык инвестиция катары карап жатканын билдирди. Бул каражаттар өзүн-өзү актоосу керек деп күтүлүүдө. Ошол эле учурда, Кыргызстандын үлүшү Кытайдан алынган 305 миллион долларлык жеңилдетилген насыя аркылуу каржыланууда.
Кытай Эл Республикасынын Монголиядагы биринчи аял элчиси Шэнь Миньцзюань үч жылдык миссиясын аяктоодо. Ал бул кызматта иштеген мезгилде токтоп калган мегадолбоорлорду жандантып, эки өлкөнүн экономикалык кызматташтыгын жаңы деңгээлге көтөрүүгө жетишкени айтылууда.
НОМАД ТВ телеканалынын видеоролиги Кыргызстан менен Кытайдын ортосундагы эки тараптуу кызматташтыктын өнүгүшүнө арналган. Анда эки өлкөнүн өз ара аракеттенүүсүнүн негизги багыттары талданып, алардын учурдагы абалына көңүл бурулат.
Юстиция министрлигинин маалыматына ылайык, 2025-жылы Кыргызстандын мамлекеттик чек арасын чет элдик жарандар жалпысынан 41,1 миллион жолу кесип өткөн. Чек ара кызматынын акыркы маалыматтарына таянып, эң көп кирип-чыгуу алыскы чет өлкөлөрдүн, ошондой эле Өзбекстан менен Казакстандын жарандары тарабынан катталган.
Бажы статистикасынын маалыматына ылайык, Кыргызстанга Кытайдан банан импорту 2026-жылдын алгачкы алты айында өткөн жылга салыштырмалуу 4,3 эсеге көбөйгөн. Жеткирүүлөрдүн көлөмү 9,7 миллион долларга жеткен, ошол эле учурда бир килограммдын орточо баасы төмөндөгөн.
2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында Кыргызстандын мамлекеттик чек арасын чет элдик жарандар 18 327 543 ирет кесишти. Бул тууралуу Пограничдик кызматтын маалыматы жана Юстиция министрлигинин министри Аяз Баетов социалдык тармакташууда билдиришти. Эң көп кирүү жана чыгуулар Кытай, андан соң Өзбекстан жана Казакстандын жарандарына туура келет.
Кыргыз өкмөтү 2026-жылга карата инфляциянын болжолун 9%дан 14-15%га көтөрдү. Президент Садыр Жапаров мамлекеттик карызды ички дүң продукциянын 50% чегинде кармоого тапшырма берди. Кытай—Кыргызстан—Өзбекстан темир жолу өлкөнүн транспорттук маселесин чечип, транзиттик кирешени камсыздоого үмүттөнүлүүдө.
Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров Нарын облусундагы Балыкчы—Кочкор темир жолунун ачылыш аземине катышып, Кочкор станциясын инспекциялады. Бул участок масштабдуу долбоордун биринчи этабы болуп, өз күчүбүз менен чет элдик компаниялардын сунуштарынан кыйла арзан баада курулганын мамлекет башчысы баса белгиледи.
Кыргызстан учурда алты түрдүү мамлекеттен күйүүчү-майлоочу материалдарды (КММ) жеткирүү мүмкүнчүлүгүн кылдат изилдөөдө. Бул иштер өлкөнүн энергетикалык коопсуздугун камсыздоого багытталган.
Бул объект жөнүндө бир нерсе билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Профиль сгенерирован ИИ из упоминаний и открытых источников.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
