ӨлкөЭскерүүлөр: 487
Кытай (расмий түрдө Кытай Эл Республикасы) — Чыгыш Азиядагы мамлекет, калкынын саны боюнча дүйнөдөгү эң чоң өлкө жана дүйнөнүн алдыңкы экономикаларынын бири. Мамлекетти Си Цзиньпин башчылык кылган Кытай Коммунисттик партиясы башкарат. Акыркы жылдары Кытай жасалма интеллект жана кайра жаралуучу энергетика сыяктуу жогорку технологиялык тармактарды активдүү өнүктүрүп, улуттук биримдикти чыңдоого багытталган саясат жүргүзүп жатат, бул батыш өлкөлөрүнүн сынына кабылууда.
Кыргызстан менен Кытайдын ортосундагы кызматташтык жогорку деңгээлде өнүгүп, соода, инвестициялар жана транспорт тармактарында конкреттүү долбоорлор менен иш жүргүзүлүүдө. Кытай Кыргызстан үчүн эң ири соода өнөктөш болуп калууда, ал эми анын инвестициялары Кыргызстандын тоо-кен жана өнөр жай тармактарын өнүктүрүүгө негизги салымын кошууда.
Казахстан дүйнөдө жалгыз болуп, АКШ менен Кытайдын жасалма интеллект инфраструктурасына бир мезгилде катышууда. Reuters агенттигинин маалыматына караганда, АКШ бул өлкөдөн кайсы тарапты тандай турганын аныкташы керектигин суранууда.
Кыргызстан МЧС Корумду тоосундагы издөө-куткаруу иштерин убактылуу токтотту. Август айынын башында жоголгон үч эл аралык альпинисттин жеке буюмдары табылып, андан кийин дрон аркылуу алардын сөөгүндү аныкталды. Издөө иштери эки аптадан кийин улантылат.
Бул жылдын июль айында Монголиянын Башкы полиция башкармалыгы эл аралык издөөдө жүргөн 13 жаранын ийгиликтүү мекенине кайтаруу операциясын өткөрдү. Алардын баары өлкөдөгү кылмыш иштери боюнча жоопкерчиликтен качуу максатында чет жерлерге кеткен. Кылмышкерлер Түштүк Корея, Кытай, Түркия, Япония жана Беларусия сыяктуу беш өлкөдөн депортацияланып, Монголияга кайтарылды.
Кытай 16-августта Хайнань аралындагы коммерциялык космодромдон «Чанчжэн-12» ракетасы менен 24-чи жогорку дарылыктагы төмөнкү орбиталык интернет-спутниктер тобун ийгиликтүү учуруп, аппараттары белгиленген орбиталарга жеткирилип, интернет инфраструктурасын кеңейтти.
Улаанбаатар жана бир катар ири мегаполистер автобустарда пластик билеттерди колдонбой, анын ордуна смартфондор аркылуу төлөм кылууну өздөштүрүүдө. Бул көз караш жалпы дүйнөлүк трендге айланып, Пекин, Сеул, Лондон сыяктуу шаарларда кеңири жайылууда.
Муну азыркы илимий изилдөөлөр Монголиядагы буддизмдин тарыхы Юань доору менен гана чектелбесин, ал Хунну элинин доорунда — болжол менен 2200 жыл мурда башталганын ырастап жатат. «Ингэт Толгой» комплексинен жаңы археологиялык табылгалар бул алгачкы руханий байланыштарды тастыктоодо.
2026-жылдын январь-айынан май айына чейин Кыргызстанга центрифугалар менен фильтрлоо жабдууларынын импорту 22,9 миллион долларга жетти. Бул көрсөткүч былтыркы жылга салыштырмалуу 74,3% көп. Негизги жабдуучулардын бири катары Кытай калууда, ал эми Россиядан келген продукциянын көлөмү эки эседен көп азайды.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстан термикалык өңдөө жабдууларынын импортунан $22,2 млн көлөмүндө товар алды. Бул өткөн жылга салыштырмалуу 4,5 эсе көп. Жабдуулардын саны 30,5%га өсүп, негизги өсүү Кытайдан келди — ал жалпы импорттун 81,5% баалуулуктарын түздү.
Бишкек шаарында Азия чемпиондор лигасынын аялдар арасында квалификациялык турнири өтөт. Кыргызстан өз салымын «Илбирс» командасы менен кошо сунуштайт. Турнир В топто Гонконг, Камбоджа, Кыргызстан жана Филиппин чемпиондору катышат. Оюндун жыйынтыгы боюнча топтон биринчи орунду алган команда кийинки баскычка чыгат.
28-августта Кытайдын Шанхай шаарында өтө турган Road to UFC 5-сезонунун жарым финалына катышуучу кыргызстандык Фарида Абдуева дүйнөлүк мелдештин картасы жарыяланды. 52 кг чейин салмак категориясында күрөшчү Фарида Азиатско-Тынч океан аймагынын мыкты спортчулары менен күрөшүп, финалга чыгуу үчүн Кореялык Пак Бохён менен беттешет.
Кыргызстан күйүүчү майды негизинен импортуна жарактуу бойдон калууда. Экономикалык көз карандылыктын жогорку деңгээлин жоюу максатында, өкмөт уюмдары өлкөгө өз алдынча күйүүчү май өндүрүү үчүн Кемин районунда жана өлкөнүн түштүгүндө эки жаңы нефть кайра иштетүүчү завод куруу пландарын иштеп чыгууда. Ошондой эле, Кытай жана Азербайжан менен күйүүчү майды жеткирүү боюнча жаңы келишимдер түзүү процесси жүрүп жатат. Учурда бензин жана дизель майынын баалары тышкы базарлардын шарттарына жараша…
Пекинде окуган соң, ишкер Бакыт Ирсалиев Кытайдагы көптөгөн популярдуу кызматтарды Кыргызстан рыногуна ылайыктап, инновациялык бизнесин түздү. Ал шеринг пауэрбанктарын, сатуучу жок акылдуу дүкөндөрдү жана автоматташтырылган постаматты иштеп чыгып, адамдарга ыңгайлуу жана замандаш кызматтарды сунуштоону максат кылууда.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстанга муздаткычтар жана муздатуу жабдууларынын импорту былтыркы жылга салыштырмалуу 67,6%га көбөйдү. Бул тууралуу Улуттук статистикалык комитеттин маалыматы белгиледи. Негизги камсыздоочулар катары Кытай, Россия жана Түркия болду, ал эми Россия менен Түркиядан импорттун өсүшү байкалып жатат.
Кыргыз жана орус аскер кызматкерлери Балыкчыдагы аскердик полигондо биргелешкен машыгууларды өткөрүштү. Бул иш-чаранын алкагында шарттуу душманды артиллерия, бронетехника жана учкучсуз аба аппараты менен басуу боюнча иш-чаралар аткарылды.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстанда суюктук насосторунун импорту 36,7%га көбөйүп, 566 миңге жакын түздү. Башкы жеткирүүчү катары Кытай калууда, ал жалпы көлөмдүн болжол менен 98% камсыз кылды.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстан алюминийден жасалган буюмдардын импортун 17,9%га кыскартып, болжол менен 1,8 миң тонна товар алганы белгиленди. Товарлардын негизги булагы Кытай бойдон калууда, бирок Казакстан жана Россиядан келген импорттун көлөмү өстү.
АКШ менен Япония Тынч океандагы Минами-Торисима аралынын жанында эң терең суучул шахтаны куруу долбоорун караштырууда. Максат — сейрек кездешүүчү металлдар боюнча Кытайдын көз карандылыгын азайтуу жана келечекте ушул металдардын туруктуу өндүрүшүн камсыз кылуу. Коммерциялык пландоо 2028-жылга карата даярдалмакчы.
Кытай илимпоздору жана инженерлери автономдуу төрт буттуу роботторду колдонуп, айдын бети боюнча татаал рельефти жеңип өтүү жана пилотсуз база куруу боюнча илимий идеяны сунушташты. Бул роботтор айдоочусуз иштерди аткарып, зыяндуу аймактарды изилдөөгө, ресурстарды казууга жана космонавттарга психологиялык колдоо көрсөтүүгө багытталат.
Кыргызстанда кыргыз-кытай чек арадагы өткөрмө бекеттерин башкаруу боюнча кызматташтык тууралуу келишимдин долбоору талкууланды. Иш-чарага мамлекеттик органдардын, дипломатиялык жана тиешелүү мекемелердин өкүлдөрү катышып, эки өлкөнүн компетенттүү органдарынын координациясын жакшыртуу максатында биргелешкен комитет жана жумушчу топтор түзүү каралган. Келишим Кытай Эл Республикасы Президенти Си Цзиньпиндин Кыргызстанга жасай турган мамлекеттик сапарынын алкагында түзүлөт.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Владимир Путин менен 40 мүнөт сүйлөшүп, Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолунун маанилүүлүгүн ырастай алды. Ал долбоор Борбор Азия үчүн гана эмес, ири дүйнөлүк державалар үчүн да стратегиялык мааниге ээ экенин белгиледи.
АКШнын Ак үйү чыгарган баяндамасына ылайык, 40тан ашык өлкө Кытайдын бажы төлөмдөрүн айланып өтүүгө көмөктөштү. Бул тизмеде Канада, Индия, Жапония жана башка өлкөлөр бар, алар миллиарддаган долларлык бажы төлөмдөрүн төлөөдөн качууга көмөк көрсөткөнү айтылат.
Кыргызстандын чек арасынан 125 миллион сом карызы бар кытайлык компаниянын каржы директору мыйзамдуу тыюуга карабай өлкөдөн чыгып кетүүгө аракет кылган учурда кармалды. Бул иште жергиликтүү чек ара кызматкерлери менен делдалдардын катышканы аныкталды.
2026-жылдын 3-сентябрында Ысык-Көл областынын аймагында VI Кочевниктердин дүйнөлүк оюндарынын алкагында эл аралык илимий конференция уюштурулат. Бул иш-чара кочевниктер цивилизациясынын мурастарын жана маданиятын изилдөөгө арналган, ошондой эле Кыргызстандын бул багыттагы мамлекеттик саясаттын маанилүүлүгүн көрсөтөт.
2026-жылдын январь-апрель айларында Кыргызстанга Кытайдан келген унаалардын саны 2025-жылга салыштырмалуу олуттуу өстү. Рыноктогу популярдуулук жылмакай жеткирүү, түшүнүктүү заказ берүү ыкмалары жана экономдуу баадагы моделдер менен байланыштуу.
Монголия өкмөтү күйүүчү май тармагындагы кризистен чыгууга багытталган узак мөөнөттүү жана кадам-кадам аткаруучу стратегияны иштеп чыгууда. Ага мунай продуктуларын импорттоону диверсификациялоо, ошондой эле мунай кайра иштетүүчү заводду куруу кирет. Страна Россия, Кытай жана Түштүк Кореядан келүүчү учурдагы мунай тосуп берүү графигин кайра карап, Казакстан жана Беларус менен жаңы жолдору менен авиакеросинди камсыздоо боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров өлкөнүн тышкы карызын башкаруу боюнча пландарын айтты. Анын айтымында, Кытай тарапка болгон карыз 2035-жылга чейин төлөнмөкчү.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров 5 жыл ичинде Кытайдан жаңы мамлекеттик карыз алынбаганын, Эксимбанктан карыздын $1,8 млрддан $1,3 млрдга чейин кыскарганын билдирди. Ал ошондой эле жалпы мамлекеттик карыздын ВВПга болгон катышынын азайганын айтып, 2026 жылга карата экономикалык көрсөткүчтөрдү баяндады.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров жергиликтүү жана кытай подрядчыларынын жол куруу жумуштарын салыштырып, кыргыз компанияларына өткөрүлгөн курулуш узарып, чыгымдар көбөйгөнүн айтты. Ал белгилегендей, эгер жолду Кытайдын компаниясы курса, убакыт жана сарптоо бир топ аз болмок.
Кыргызстанда курулуш, тигүү жана жол куруу тармактарында жумушчу күчүнүн жетишсиздиги байкалууда. Президент Садыр Жапаров эл аралык адистерди чакыруу менен чоң инфраструктуралык долбоорлорду ийгиликтүү жүзөгө ашырууну максат кылып жатканын билдирди.
Президент Садыр Жапаров Кыргызстанда антикытайлык маанайлардын өсүшү тууралуу айтып, бул көрүнүштөр өлкөнүн ички жана тышкы туруктуулугуна терс таасирин тийгизерин билдирди. Ал мындай көз караштарды жаратууга жана пайдаланууга ар кайсы күчтөр катышып жатканын белгиледи.
2026-жылдын 5-10-августунда Кытайдын Хайнань аралында өткөн ISKA кикбоксинг боюнча Азиянын Ачык чемпионатына Кыргызстандын улуттук курамасы катышты. Он спортчунун катышуусунда команда жалпы 26 медаль гоњду: 11 алтын, 7 күмүш жана 8 коло.
Жети-Огуз районунда Барскоондон Бедель чек ара өткөрмөсүнө жаңы жол курулуп жатат. Жалпы узундугу 161,4 чакырым болгон бул жол Бишкек менен Кытай чек арасын байланыштырып, сапарды кыйла кыскартат. Долбоор 2030-жылдын аягына чейин бүткөрүлүп, ишке берилет деп пландалууда.
Бишкекте Кытайдын космостук миссиясында тартылган жаңы фильмдин таймашы өттү. Көрүүчүлөр космонавттардын чыныгы турмушу жана заманбап технологиялар менен таанышышты. Фильм аркылуу Кытайдын технологиялык өнүгүүсү жана маданий мурасы кыргыз көрүүчүлөргө сунушталды.
Кыргыз Республикасынын нефтетрейдерлер ассоциациясынын президенти Канатбек Эшатовдун билдирүүсүндө, Кыргызстанга Беларусь, Азербайджан жана Түркия сыяктуу алыстагы өлкөлөрдөн күйүүчү май жөнөтүлө баштады. Учурда базардагы кырдаал татаал бойдон калып жатканын, октябрь айына карата Россиядан күйүүчү майдын жеткирилиши кайра калыбына келүүсү күтүлүп жатканын айтты.
Кыргызстандын АКШдагы элчиси Эдиль Байсалов менен Кытай Эл Республикасынын элчиси Се Фэн август айында Вашингтондо расмий жолугушуусун өткөрүштү. Жолугушууда эки тараптуу мамилелер жана регионалдык маселелер кеңири талкууланды.
Ош шаарынын мэри Жанарбек Акаев Кытай Эл Республикасынын Ош шаарындагы генеральдык консулу Лю Минчэ менен жолугушуп, кыргыз-кытай кызматташтыгын тереңдетүү жана жаңы биргелешкен долбоорлорду талкуулашты. Жолугушууда соода-экономикалык өнөктөштүк, логистика жана туризм багыттарына өзгөчө көңүл бурулду.
Маалыматтар боюнча, Кытай адамга окшош роботтордун дүйнөлүк рыноктун чоң бөлүгүн ээледи — жалпы рыноктун 97% ошол өлкөгө таандык. Бул тармакта алдыңкы орунда Шанхайдагы Agibo компаниясы турат, ал өзүнүн үлүшүн 44%га жеткирди.
Нарын облустук бажы кызматкерлери жана чек арачылар Кытайдан келген автобуста болжол менен 460 килограмм декларацияланбаган товарларды кармашты. Ишке тиешелүү укуктук чаралар көрүлүп, алынган товарлардын наркы 558 миңден ашык сомду түздү.
Азербайджандын борбору Бакуде Джеки Чандын катышуусундагы «Доспехи Бога: Ультиматум» тасмасынын төртүнчү бөлүгүнүн тартуулары уланып жатат. Тасма Каспий деңизи аймагында өтүп, казак жана кытай киностудиялары биргеликте иштешүүдө.
11-август күнү дүйнөлүк валюталар курсунда маанилүү өзгөрүүлөр байкалууда. Юань жаңы рекорддук көрсөткүчкө жетип, Россия рублу болсо төмөндөө тенденциясын улантууда. Бул макалада негизги дүйнөлүк валюталардын актуалдуу абалы жана алардын өзгөрүүлөрү талданат.
Кытайдын Хайнань аралындагы Вэньчан космодромунан учкан Long March 7A ракета-ташуучу учурууда аварияга учурады. Авария учурунда ракета учууну уланта албай, жүктү белгиленген багытка жеткире алган жок.
12-августта Бишкектеги «Ала-Тоо» кинотеатры кытай кинолору күндөрүнүн ачылышына күбө болот. Эл аралык «Жибек жолу жарыгы менен көлөкөсү» долбоорунун алкагында көрүүчүлөргө космосдогудай деталдуу 8K форматындагы тасма жана 2026-жылдын ири кытай блокбастерлери сунушталат. Кино көрсөтүүлөр акысыз жана тарыхый, замандын белгилүү тасмалары камтылат.
Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин билдиришинче, 2026-жылдын жети айында 387 этникалык кыргыз кайрылман макамын алды. Бул макам алардын Кыргызстандын жарандарына тең укукта социалдык кепилдиктерге ээ болууга мүмкүндүк берет.
Кыргызстандын аймагы аркылуу Кытайдан Өзбекстанга багыт алган транзиттик жүк токтотулуп, текшерүүдөн кийин жок кылынды. Буга жүккө тиешелүү документтердин толук эместиги себеп болгон.
Telegraph басылмасынын иликтөөсүнө ылайык, Улуу Британиянын деңиз флотуна таандык учкучсуз аппараттардын камералары системанын иштеши тууралуу сигналдарды Кытайда жайгашкан IP-дарекке өткөрүп турганы аныкталды. Бул окуя потенциалдуу маалыматтардын агып кетиши жана коопсуздук маселелери боюнча суроолорду жаратууда.
Кытайдын чыгыш аймактарында, анын ичинде Шанхай менен Вэньчжоу шаарларында, "Долфин" деп аталган кубаттуу тропикалык циклондун айынан бир миллионго жакын адам коопсуз жайга көчүрүлдү. Бул тууралуу Reuters агенттиги маалымдады.
Кытайда электр унааларынын тартуучу батареяларынын колдонуу мөөнөтүнө карата жаңы улуттук стандарт күчүнө кирди. Бул документ батареялардын минималдуу кубаттуулук сакталуу көрсөткүчтөрүн аныктап, алардын абалын көрсөтүүнүн бирдиктүү талаптарын белгилейт. Бул стандарт келечекте автоунаа өндүрүү тармагына олуттуу таасирин тийгизиши мүмкүн.
Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги Улуттук тарых музейинин 4-жана 5-кабаттары Кытай тарапка берилгендиги тууралуу социалдык тармактарда тараган маалымат чындыкка дал келбей турганын билдирди. Ведомство бул жөн гана убактылуу эл аралык көргөзмө экенин жана ал Кытай музейлери менен кызматташуунун алкагында өтөөрүн тактады.
Кыргызстандан түз жүргүнчү авиа каттамдары 12 өлкөгө иштейт. Бишкек, Ош жана Тамчы аэропортторунан Россия, Кытай, Казакстан жана башка көптөгөн өлкөлөргө түз учуулар бар. Учуу пландары учурдагы маалыматтарга негизделди.
Бул объект жөнүндө бир нерсе билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Айрым маалыматтар ММК материалдарынан чогултулган, так эмес болушу мүмкүн.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
