Армения
Турсуниязов Амантур Токтобаевич
Абдыкеримов Аскат ОрозбековичГосударственная служба финансовой разведки
Иссык-Куль
Джети-Огуз
Ошский государственный университет
Садыр Жапаров
Айбек Джунушалиев
Руслан Суйналиев
Кадамжайский районКызыл-КияЦентральная АзияНациональный статистический комитет
Ак-Талинский районӨлкөЭскерүүлөр: 107
Афганистан — Азиядагы мамлекет.
Россиянын ИКМ министри Сергей Лавров Афганистандын чек ара аймактарында террордук топтордун калгандыгын жана алар Борбор Азия өлкөлөрүнө бейпилдик жана турист катары келип кирүүгө аракет кылып жатканын билдирди. Лавров бул коркунучтун негизги булагынын бири катары ИГИЛ менен байланыштагы «Вилаят Хорасан» топторун атап, алардын Борбор Азияга жана Россияга террордук активдүүлүктү таратууга умтулушун белгиледи. Ал аймактык коопсуздукту бекемдөө жана кызматташууну чыңдоо маанилүү деп распиранды.
Москвада өткөрүлгөн эл аралык конференцияда аймактык туруктуулук жана коопсуздук маселелери талкууга алынууда. Конференциянын негизги көңүл бургон жерлери Борбор Азия жана Афганистан болуп саналат. Иш-чарага Россия, КТСМ, КМШ жана ШӨК өкүлдөрү катышып, аймактын коопсуздугу боюнча маселелерди талкуулашат.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Бакудагы эл аралык саммиттин курамында Борбор Азиядагы коопсуздук, Ближне Жаңы Чыгыш жана Афганистан боюнча өлкөнүн позициясын билдирди. Жапаров конфликттердин күчөшүн токтотуу, эл аралык мыйзамды сактоо жана Палестина менен кызматташтыкты бекемдөө маанилүү деп белгиледи. Афганистан боюнча ал диалог, экономикалык калыбына келтирүү жана эл аралык коомчулуктун биргелешкен күч-аракети керек экендигин баса белгиледи.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Бакуда өткөн Азияда кызматташуу жана ишенимди бекемдөө боюнча мамлекеттердин саммитинде сөз сүйлөп, диалогдун маанилүү ролун баса белгиледи. Ал Азия аймагынын өнүгүшүнө, Оңтүштүк Чыгыш аймагындагы кырдаалды жөнгө салууга жана Кыргызстандын дүйнөлүк маселелердеги кызыгуусун билдирди.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Бакудагы СВМДА саммитинде сөз сүйлөп, Кыргызстандын Палестина менен байланыштарын бекемдөөгө кызыгуусун билдирди. Жапаров Ближне Жаңы Шор Азиядагы кырдаалга маалымат берди жана Афганистандын туруктуулугу үчүн диалогдун маанилүүлүгүн баса белгиледи.
Экономикалык эксперт Кубат Рахимов Афганистан жана Африкадан мигранттарды кабыл алуу Кыргызстандын социалдык инфраструктурасына ашыкча жүк тартарын айтты. Анын айтымыша, бул көрүнүш коомдо ксенофобиянын жана расизмдин сезимин күчөтө алат. Ушул көйгөй талкууланып жаткан учурда, ИИМ министри Жээнбек Кулубаев Европа менен мигранттар алмашуу жөнүндө маалымат берген.
Кыргызстандын тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев айтканы боюнча, Европанын айрым өлкөлөрү кыргызстандын квалификациялуу адистерди кабыл алууга умтулууда. Бирок, бул кабыл алууга карама-каршы шарт коюлуп жатат – Кыргызстандын Африка жана Афга***нстан мигранттарын кабыл алуусу талап кылынып жатат. Кыргызстан бул шарттарга катуу каршы турушун жана мындай келишууга жол бербей турганын билдирди. Ошондой эле, ички күчтүүлүк кыскартууга байланыштуу, бийлик уюштурулган миграцияны азайтууда.
Баткен районунун тургуну президент Садыр Жапаров менен жолугушуу кезинде Исфана—Ош автожолунун узундугундагы участонда асфальттын экинчи катмары куралынга 3 жыл өткөнүн, бул жолдун бузулушуна алып келгенин билдирди. Тротуарлардын жоктугу жана жолдун начар абалы өлүмгө алып келген жол кырсыктарынын себеби болгон.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Узбекстан, Тажикстан жана Афга***стан жердеги кыргыз этносуна жаранышты берүү процессин тездетүү буйруду. Бул буйрук, кыргыздын келип чыгышына карабай, документтерди алууда кыйынчылыктарга туш болгон аялдын кайрылуусунан кийин берилди. Аял өзүнүн жана балдарынын жаранышын алууда көпкөй кыйынчылыктарга туш болгонун айткан.
Чүй облусунун Жайыл районунда балыкчылар көбөйгөн сольпуга (фаланг) үчүнчүлөрүнүн кол салууларын баштан кечирип жатат. Биологдор бул жаныбарлардын жары менен урунулуштары жеңил инфекцияга же сезгенүүгө алып келиши мүмкүн экенин эскертишти. Урулган учурда тез арада антисептик менен жууп, дарыгерге кайрылуу сунушталат.
Афганистандын бийлиги АКШны Кабулдагы элчилигин кайра ачууга жана өлкөнүн экономикасына инвестицияларды жогорулатууга үндөдү. Бул тууралуу Афганистандын тышкы иштер министри Амир Хан Муттаки The New York Times басылмасына берген маегинде билдирди.
2021-жылдын 15-августунда Кабулга каршы туруусуз кирген талибдер беш жылдан бери өлкөнү көзөмөлдөп келет. Ал убакта президенти Ашраф Гани мамлекеттен чыгып кеткен, мурдагы өкмөт кыйраган, борбордун аэропорту эвакуациянын катаал борборуна айланган эле. Ал эми 2021-жылдын аягында АКШнын 20 жылга созулган аскердик операциясы бүткөн. Азыр талибдер «жеңиш күнү» катары бул жылдыктарын белгилешүүдө. Беш жыл ичинде согуш азайган менен, өлкөдөгү чектөөлөр күчөгөн, ошондой эле мурдагы абсолюттук…
АКШ куралдуу күчтөрүн 2026-жылдын 30-сентябрына чейин толук чыгарууну пландоодо. 2003-жылдан бери уюмушкан согуш, саясий туруктуздук жана диний касташуулар Иракты кенен бутүрдү. Эксперттер аймактагы туруктуулукка тийгизген таасирин талдап, регионалдык өлкөлөрдүн мындан аркы жүрүм-турумун сүрөттөшүүдө.
Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги Афганистандын бийлигине аба мейкиндигинин бузулушу, Дарваз районунда үйлөрдүн талкаланганы жана бир бейөкөй жарандын каза болушу боюнча катуу даттануу билдирди. Республика өз чек арасынын аймагын урматтоону жана мындай көрүнүштөрдүн кайталанышына жол бербөөнү талап кылууда.
Өткөн беш жыл ичинде Афганистанда аялдардын укуктарын чектеген 100дөн ашык буйрук чыгарылды. «ООН-Аялдар» структурасынын маалыматына ылайык, эреже менен аялдардын жарымы айына бир же эки жолу гана үйдөн чыга алат. Бул чектөөлөр алардын билим алуусуна, эмгек рыногуна, саламаттык сактоого жана укуктук коргоого жетүүгө мүмкүнчүлүгүн кыйла төмөндөттү.
Кыргызстан CASA-1000 долбоорунун Кыргызстан участогун толук бүтүрдү. Бул долбоор Борбор Азия менен Түштүк Азиянын энергетикалык системаларын бириктирип, Кыргызстандын Пакистанга Афганистан аркылуу электр энергиясын экспорттоосуна шарт түзөт. Азырынча долбоордун ишке кириши Афганистандын участогундагы иштердин бүтүшүнө көз каранды.
Туркменстан жана Афганстандын делегациялары ТАПИ газ өткөрүүчү түйүндүн ишке ашырылышы боюнча документтерге кол коюшту. Андан тышкары, Афганстандын Герат провинциясына газ жеткирүү жана заманбап газ таркатуу системасын куруу макулдашылды.
Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин билдиришинче, 2026-жылдын жети айында 387 этникалык кыргыз кайрылман макамын алды. Бул макам алардын Кыргызстандын жарандарына тең укукта социалдык кепилдиктерге ээ болууга мүмкүндүк берет.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстан макарон азыктарын сыртка 2472 тонна экспорттоп, өткөн жылга караганда 34,6% көп көлөмдө товар жиберди. Негизги базар катары Тажикстан калууда, ошондой эле Казакстан менен Беларусь мамлекеттерине макарон товарларынын экспорту өсүүдө.
2026-жылдын январь айынан май айына чейин Кыргызстандан экспорттолгон кургак буда баштыктардын көлөмү 23,5 миң тоннага жетип, анын баасы 25,5 миллион АКШ долларын түздү. Бул көрсөткүч былтыркы жылга салыштырмалуу 16,5% азайган. Негизги төмөндөө Түркияга жеткирүүнүн кескин кыскарышы жана Сирия менен Афганистанга толук токтотулушу менен байланыштуу болду.
Борбор Азия аймагында, анын ичинде Тажикстан менен Өзбекстанда чаңдуу бороонду жана абанын сапатынын начарлашын болжолдоодо. Элге ачык абада болуудан качып, жол кыймылында сак болуу сунушталууда.
Кыргызстандык Канагат Алышбаев өткөн беш жылдан бери Папуа - Жаңы Гвинеяда жашап, бириккен Улуттар Уюмунун алкагында өлкөнүн мамлекеттик кызматтары, айыл чарбасы жана билим берүү системасын санариптештирүүгө көмөктөшүп келет. Анын эл аралык долбоорлордогу тажрыйбасы Папуа - Жаңы Гвинеядагы жетишкендиктердин негизинде өзгөчө маанилүү болуп жатат.
2026-жылдын январь-апрель айлары аралыгында Кыргызстанга 3365 тонна жаңы мөмө-жемиштер импорттолду. Бул көрсөткүч өткөн жылга салыштырмалуу 49,4% га өсүп, Улуттук статистикалык комитеттин маалыматына ылайык, экономиканын өнүгүүсүн көрсөттү.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргыз Республикасы Өзбекстандын негизги товар экспорту рыногунун ондугуна кирди. Ушул мезгил ичинде Өзбекстандан Кыргызстандын базарына $341,9 млн көлөмүндө товар жеткирилди, бул дүйнөлүк рыноктордун арасында тогузунчу орунду ээлейт.
Кыргызстандын Мамлекеттик улуттук коопсуздук комитети (МУКК) Афганистандан транзит аркылуу Кыргызстанга жана коңшу мамлекеттерге чоң көлөмдөгү наркотиктерди мыйзамсыз ташуу үчүн түзүлгөн эл аралык транснационалдык наркотрафик каналын токтотту. Иш-чаралардын жыйынтыгында 50 килограммга жакын баңгизат жана азыркы базар баасы 30 миллион сомго жеткен заттар алынган.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Фактылардын булактары: Викиданные.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
