Армения
Турсуниязов Амантур Токтобаевич
Абдыкеримов Аскат ОрозбековичГосударственная служба финансовой разведкиСалтанат Касымбек
Джети-Огуз
Ошский государственный университет
Садыр Жапаров
Иссык-Куль
Айбек Джунушалиев
Руслан Суйналиев
Кадамжайский районКызыл-КияЦентральная АзияНациональный статистический комитетМамлекеттик органЭскерүүлөр: 196
Экология жана жер ресурстарын пайдалануу боюнча министрдин орунダルмысы Амантур Турсуниязовдин маалыматы боюнча, жер ресурстарын пайдалануучулар жерди рекультивациялоого каражатты өз убагында атайын эсепке которууга милдеттүү. Эгер төлөмдөр кечигип калса, компаниянын иши токтотулушу мүмкүн, ал эми карызы төлөнбөсө лицензиясы жокко чыгарылат.
Жогорку Кеңештин депутаты Эркеайым Сейитказиева Жаратылыш ресурстарын пайдалануу реестринин жүргүзүлүшү боюнча Министрлер кабинетинин билдирүүлөрүндө келишпестиктерди аныктады. Департаменттин орун басары Амантур Турсуниязов реестрдин жүргүзүлүшү боюнча маалыматтарды райондук администрациялардан алынарын түшүндүргөн.
Жогорку Кеңештин депутаты Бактыбек Чойбеков жер сыноо-засылма курулмаларды иштетүү боюнча уруксаттарды тарык кылуу боюнча ыйгарым укуктарын Экология жана табигый ресурстар министрлигине өткөрүп берүү маселеси боюнча салык түшүүлөрдүн бөлүштүрүлүш тартиби жөнүндө суроо көтөрдү. Министрдин орун басары Амантур Турсуниязов бул өзгөрүүлөр салыктардын бөлүштүрүлүш тартибин өзгөртпөй турганын жана министрликтин лицензия берүү жана көзөмөлгө багыттала турганын ырастады.
Жогорку Кеңештин депутаты Махабат Мавлянова жер ресурстары жөнүндөгү мыйзамга тиешелүү долбоордон «А» категориясын алып салууну сунуштады. Анын мындай сунушу, ушул категориянин келечекте жеке компаниялар үчүн колдонулушу мүмкүн экендигине байланыштуу камчылык туу салган. Бул сунуш парламенттин заседаында, «Кепоте», «Жер ресурстары» жана «Өндүрүш жана керектөө калдыктары» жөнүндө мыйзамдарга өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө долбоор каралып жаткан учурда берилген.
Бишкектеги жер участогу ээсине мураманды калдыктарды мыйзамсыз таштагандыгы үчүн 23 миң сом менен айыпталган. Бул текшерүү Бишкектеги бышык тамактануу замагынын аймагында жүргүзүлгөн жана калдыктарды мыйзамсыз жайгаштыруу факты МЭК КР тарабынан катталган.
Чүй облусунун Ысык-Атин районундагы Айыл өкмөтүнүн муса соргоо полигонунда от чыккан кесепети боюнча экологиялык жана техникалык көзөмөр кызматы тарабынан текшерүү жүргүзүлгөн. Текшерүүдөн кийин полигонду пайдалануу эрежелерин бузуу аныкталган жана айыл өкмөтүнө 71 миң сом өлчөмүндө айып салынып, үч протокол түзүлгөн.
Экология министрлигинин маалыматы боюнча, Кыргызстанда кум-жарык карьерлерин иштетүүгө берилген 1154 уруксаттан 503 бөлүмү гана учурда иштеп жатканы аныкталды. Жогорку Кеңештин депутаты Джайлообай Нышанов карьерлерди иштетүүгө уруксат берүү жана ресурстардын пайдаланылбай жаткандыгы боюнча маселени көтөрүп, министрдин орунダルмынан маалымат алган.
Табигый ресурстар, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги Кыргызстанда 2027-жылдын 1-январи күндөн тартып полимер пленкадан жана пластмасса буюмдардан жасалган пакеттерди өндүрүүгө, сатууга жана акысыз берип чыгууга тыюу салынганын жарыялады. Бул чаралар пластмассанын айлана-чөйрөгө тийгизген терс таасирин азайтууга багытталган. Министрлик өкүлдөрү менен өткөргөн жолугушуунун курамында бизнеске жаңы мыйзам талаптарына даярдануу, биоразлагалык альтернативаларга өтүү жана калдыктарды кайра…
Ысык-Көл аймагындагы табигый жаایطдан Кыргыздын табигый ресурстарын башкаруу башкармалыгынын кызматкерлери сейил кеминде сейрек кездешүүчү жаныбарларды — каргыл барс, архар жана тоо козлурун видеого жаптоого ашык болушууга жетишти. Бул кадрлар аймактын табигый байлыгын жана биологиялык ар түрдүүлүгүн көрсөтүп, жаныбарлардын жашоо чөйрөсүн сактоонун маанилүүлүгүн эске салат.
«Бишкекзеленстрой» муниципалдык ишканасы Аламедин дарыясынын булганышы үчүн Экология жана техникалык көзөмөл боюнча министрлик тарабынан эскертүү алган. Маалыматка ылайык, ишкананын ишинин ордунда дарыянын агымдары пластик бөтелкелер жана башка быт калдыктары менен булганган. Ушул эскертүүдөн кийин ишкана дарыянын тазалануу иштерин жүргүзгөн.
«Кыргыз Республикасында аба сапатын жакшыртуу» долбомо маңызы менен Чүй облусундагы 30 мектеп жана бала бакча экологиялык таза жылытуу системалары менен жабдыкталуу пландаштырылып жатат. Бул долбоом Кыргыз Республикасынын Айлана-чөйреа ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги жана KOICA (Кореянын эл аралык кызматташтык агенттилиги) кызматташып, 2029-йылга чейин ишке ашырат. Долбоомдун жалпы бюджети 10 миллион АКШ долларына жетет.
Бишкектеги курулуш компаниясына Токтоналиев көчөсүнүн тургундарынын кайрылуусунан кийин өткөрүлгөн пландан тышкары текшерүү жыйынтыгы боюнча 93 миң сом өлчөмүндө айыпталган. Бул айыптоо курулуш компаниясынын септикти мыйзамсыз куруусу жана канаал сууларын агызышы менен байланыштуу болгон.
Экология министрлигинин маалыматы боюнча, Ысык-Көл көлүнүн суу аймагында жүргүзүлгөн акциянын алкагында эски синтетикалык торлорду чыгарып, 70 килограмм кулак чогултулган. Бул иш-чара Ысык-Көл облустук министрлик тарабынан өткөрүлүп, көлүнүн суу ресурстарына жана экосистемасына келтирилген зыян тууралуу эскертүү берилди.
Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министри Акыл Токтобаев 2021-жылы кенчилик тармагына киргизилген талаптар жөнүндө маалымат берди. Министрдин айтымыша, кенчилик компанияларынын кызматкерлеринин жок дегенде 90% жергиликтүү жарандардан болушу керек, ал эми сатып алынган товарлардын 80% Кыргызстан аймагында сатып алынышы шарт. Ошондой эле, жаңы кендердеги мамлекеттин үлүшү да белгиленген.
Минээ ч айлана-чөйрөнү коргоо, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги Кара-Балттагы абанын булганышына байланыш "Азия Сталь" деген заводго сотко киришти. Министрлик тарабынан жүргүзүлгөн изилдөөлөр абанын булганышынын нормадан төрт эсе ашып кеткенин көрсөткөн. Бул окуядан кийин кээ бир ишканалар мөжөрленди.
Бакай-Атин райондук прокуратурасы тарабынан жүргүзүлгөн текшерүүдөр боюнча, Талас облусунун табигый ресурстар, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин иقليمдук башкармалыгынын кызматкерлери тарабынан мыйзамсыз иш жүргүзүлгөн факты ачыкталды. Ушул фактыга ылаййк, укук коргоо органдары тарабынан жергиликтүү жашоого, ошондой эле Россияда жашап жаткан жаранга оотун курал-жаракка ээ болуу мамлекеттик куранды мыйзамсыз берип жатканы аныкталган. Мындан тышкары, бул курандын негизинде райондук…
Бишкектеги транспорт каражаттарынын атмосферага чыккан вредные выброс нормаларын ашырган ээлерине жыл башынан бери 150 протокол түзүлүп, жалпысынан 1,9 млн сом өлчөмүндө айыптар салынган. Экология жана техникалык көзөмөр боюнча министрликке ылайык, бул иш-чаралар ГУОБДД менен биргеликте жүргүзүлүүдө. Ошондой эле, шаардын аймагында майда фракциядагы көмүр колдонууга тоскоол кылуу иштери да жүрүп жатат.
Чолпон-Атада Иссык-Көлдүн суунун коопсуздугун камсыз кылуу максатында кеңири жыйын болуп өттү. Ал жерде суу транспорту жана туристтик маалда кырсыктардын алдын алуу, рейддик иштерди күчөтүү боюнча маселелер талкууланды. Жыйын жыйынтыгында тиешелүү мамлекеттик органдарга тапшырмалар берилди.
Жалал-Абад облустук министрлигинин кызматкерлери Токтогуль суу сактагычында 300 метр узундуктагы синтетикалык балыкчы торун табып, суудан чыгарышты. Мындай чаралар мыйзамсыз балыкчылыктын алдын алуу жана балык ресурстарын коргоо максатында жүргүзүлүүдө.
Нарын мамлекеттик жаратылыш коругунда күрөң суроктордун (Marmota baibacina) ден соолугуна жана морфологиясына байланыштуу талаа иштер башталды. Изилдөө жаныбарлардын жалпы абалын баалоого жана ооруларды эрте аныктоого багытталган. Ошондой эле, коруктун кызматкерлери дарыгерлик белгилерди жана оорулук учурларды табуу жана аларга жооп берүү боюнча практикалык окутуудан өтүштү.
Кель-Суу жана Көк-Кыя аймактарында күчтүү жаандан улам топтолгон таштандылар тазаланды. Бул иш-чарага аймактын тургундары, экологиялык көзөмөл инспекторлору жана туризм менен алектенген жарандар катышып, суунун жогорулашы менен көлдүн жээгиндеги санитардык абалды жакшыртууга багытталды.
Кыргыз Республикасынын Өкмөтү радиоактивдүү калдыктар менен иштөөнүн санитардык-эпидемиологиялык эрежелерин жана радиациялык коопсуздук нормаларын бекитти. 2026-жылдын 10-августунда кабыл алынган №538 постановление жаңы талаптарды ишке ашыруу боюнча жооптуу мекемелерди аныктайт.
2026-жылдын биринчи жети айында Кыргызстанда мыйзамсыз балык уулоонун алдын алуу максатында 170 текшерүү жана рейд өткөзүлүп, 226 эрежебузуу фактысы катталды. Атап айтканда, 99 220 метрден ашык мыйзамсыз балык тору айдоодон алынды, жооптуу тараптарга 470 500 сом суммасында айып пул салынды. Мындан сырткары 1 059 198 сом өлчөмүндөгү жаратылышка келген зыянды өндүрүү боюнча доо арыздар менен кайрылуу жасалды.
Кыргызстан климаттык саясатта бөлүнгөн аракеттерден толук бирдиктүү мамлекеттик системага өтүүдө. Корей адистери менен диалогдо «жашыл» энергия, климаттык каржылоо маселелери талкууланып, жаңыланган ОНУВ 3.0ду ишке ашырууга 23,1 млрд доллар талап кылынышы белгиленди.
Баткен облусундагы Мадыген аймагы дүйнөлүк геологиялык жана палеонтологиялык мурастар катары таанылып, маанилүү илимий борбор катары саналат. Аталган аймакта өткөн эл аралык симпозиумда Мадыген табияттын тарыхындагы өзгөчө "китеби" катары баяндалган, анда триас доорунун кылымдарга чейинки жашоонун издери сакталган.
Кыргызстанда «Ак илбирс» реабилитациялык илимий борборун куруу маселеси боюнча Татарстан өкүлдөрү менен жолугушуу өттү. Жолугушуунун негизги максаты — борборду заманауи жабдуулар менен камсыз кылуу жана карлыгаптын популяциясын сактоого багытталган программаларды күчөтүү болду.
Ысык-Көлдө «Ак илбирс» реабилитациялык борборун түзүү боюнча долбоор ишке ашырылууда. Бул борбор тоолуу мөөрдүн калкыгын сактоо, илимий изилдөөлөрдү жүргүзүү жана жаныбарларды ветеринардык текшерүү жана дарылоо үчүн шарттарды камсыз кылат. Министрликтин жетекчилиги менен Татарстан экология министрлиги ортосундагы кызматташтыкта борбордун заманбап лабораториялык жабдуулар менен камсыздоосу каралууда.
Бишкек шаарында транспорт каражаттарынын айлана-чөйрөгө зыяндуу газ чыгаруу нормаларынын бузулушуна байланыштуу рейд өткөрүлүп, үч айдоочуга айып пул салынды. Жалпы наркы 22,5 миң сомду түзгөн айыптар Экология министрлиги менен Жол коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын биргелешкен аракетинин натыйжасында жазылды.
Табият, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинде аңчылык чарбасын өнүктүрүү маселелери боюнча кеңешме өттү. Жыйындын негизги темаларына тармакты санариптештирүү, биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо жана жапайы жаныбарларды браконьерлерден коргоо чараларын катаалдаштыруу кирди.
Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин инспекторлору Көк-Арт өрөөнүндөгү эс алуу жайларында рейд жүргүзүп, айлана-чөйрөнү булгаган фактыларды аныкташты. Жыйынтыгында сегиз объектиге эскертүү берилип, мыйзамсыз таштанды чогултуу жана саркынды сууларды төгүү үчүн айып пул салынды.
Сузак районундагы абанын сапатын жөнгө салуу боюнча өткөн рейдде айдоочунун унаасы зыяндуу заттардын чыгым көлөмүн ашырып алды. Министрликтин маалыматына караганда, аталган айдоого 7 500 сом өлчөмүндө айып пул салынды.
Гүлчө шаарындагы «Гүлчинское коммунальное хозяйство» мамлекеттик коммуналдык ишканасы экологиялык мыйзамдарын бузгандыгы үчүн Министрликтин токтомунун негизинде 46 миң сом айып пул төлөөгө милдеттендирилди. Бул каралган факт видеоматериалдардын социалдык тармакка жарыяланышы менен аныкталган.
Россиялык жаратылыш илимдер академиясы уюштурган эл аралык «ЭкоМир» экология сыйлыгында талапкерлердин иштери кабыл алына баштады. Министрлик бул сыйлыкты экологияны коргоо жана коопсуздугун камсыз кылуу багытында белгилүү жетишкендиктер үчүн жыл сайын ыйгарат.
Бишкек шаарында 54 калктуу пункт газ менен камсызделип, 54 127 абонент газ түтүктөрүнө туташты. Үй-бүлөлөрдүн 33 миңден ашыгы газ жылууландырууга өттү. Мамлекет газификация процесси үчүн насыяларды 3% жылдык пайыз менен карап жатат.
Нарын облусунун Жумгал районундагы Соң-Көл жайлоосунда мыйзамсыз балык торлору табылып, жергиликтүү жайыттарды бузган жарандарга жалпы 66 миң сом өлчөмүндө айып пул салынды. Бул чаралар жайыттардын жана табигый аймактардын корголушу максатында жүргүзүлгөн рейд учурунда жасалган.
2026-жылдын биринчи жарым жылдыгынын жыйынтыктары боюнча Кыргызстанда экологиялык айып пулдардын өндүрүлүшү 69% ден 84% га чейин жогорулады. Бул өсүү мораторий жана текшерүүлөрдүн азайышына карабастан байкалганын Табигый ресурстар министрлигинде өткөн коллегия жыйынында билдиришти.
2026-жылдын алты айлыгында Ысык-Көлдүн суусунан 50 чакырымдан ашык синтетикалык балык кармоочу торлор чыгарылып, 1250 килограммдан ашык таштандылар тазаланды. Бул тууралуу Экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин коллегиясында билдиришти. Ошондой эле райондогу рейддердин саны көбөйүп, экологиялык көзөмөл күчөтүлдү.
Кыргызстандын Министрлиги табигый ресурстар, экология жана техникалык көзөмөл маалыматына ылайык, 2026-жылдын январь-июнь айларында тоо-кен тармагынан түшкөн салыктар жана төлөмдөр жалпы 46,5 млрд сомду түздү. Бул көрсөткүч 2025-жылдын ушул мезгили менен салыштырганда 18,2 млрд сомго көп болуп, пландалганынын ашкере аткарылышын көрсөтөт.
Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги маалымдагандай, 2026-жылдын январь-июнь айларында Кыргызстандын тоо-кен тармагы бюджетке 46 миллиард 500 миллион сом салык жана төлөм түрүндө түшүм алып келип, өткөн жылга салыштырмалуу 18,2 миллиард сомго өсүш болду.
Кыргызстандын Табигый ресурстар, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги 2026-жылдын 9-июлундагы буйругуна ылайык, мамлекеттин жалпы маанисиндеги жер астындагы кендердин жаңы реестрине 43 жердин тизмесин киргизди. Алар арасында 28 рудалык, 4 неруда жана 11 көмүр кендик жайлары бар.
Талас облусунун прокуратурасы Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин Талас аймактык башкармалыгынын кызмат адамдарына карата кылмыш ишин козгоду. Алар бир нече укук бузуу иштери боюнча алынган заттык далилдерди, анын ичинде 301 форель балыгын жана бир катар куштарды мыйзамсыз жок кылган деп айыпталууда.
Министрликтин экология жана техникалык көзөмөл кызматы менен «Каратал-Жапырык» мамлекеттик табият паркынын кызматкерлери Сон-Күлдө эки күндүк рейд учурунда 6 250 метрге жакын мыйзамсыз орнотулган эски балык торлорун алып чыгышты. Бул иш-чара Президенттин балык уулоого мораторий жарыялаган буйругунун алкагында өткөрүлдү.
Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги 1-сентябрга чейин легалдаштырылбаган чет элдик номерлүү унааларды утилизациялоо тартибин бекитүүнү сунуштады. Тиешелүү токтом долбоору коомдук талкууга жарыяланды.
Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги Ысык-Көлдүн экологиялык абалына пландуу негизде мониторинг жүргүздү. Бул текшерүүнүн алкагында көлдүн түндүк жана түштүк жээктеринен суунун үлгүлөрү алынып, алардын химиялык сапатын аныктоо үчүн изилдөөлөр жүргүзүлүүдө.
Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги Ысык-Көлдө балык менен өрдөктүн саны өскөнүн билдирди. Ведомствонун маалыматы боюнча, мындай оң өзгөрүүлөр көлдү эски синтетикалык торлордон жана таштандылардан тазалоо иштеринин, ошондой эле туруктуу экологиялык мониторингдин натыйжасында болду.
Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги Корея эл аралык кызматташтык агенттигинин (KOICA) эксперттери менен жолугушууларды өткөрдү. Бул жолугушуулар «Кыргызстанда абанын сапатын жакшыртуу» долбоорунун алкагында өттү. Долбоордун кийинки этаптары талкууланып, 21 мамлекеттик билим берүү мекемесинде экологиялык таза жылытуу системаларын киргизүү пландалууда.
2026-жылы Иссык-Кульдө балык санынын өсүшү байкалууда. Министрликтин маалыматы боюнча, жыл башынан бери 50 миң метрден ашык эски балык торлору жана 1 тонна 250 килограмм үй шартындагы таштанды чыкartылды.
Министерство табигый ресурстар, экология жана техникалык көзөмөл 2026-жылдын биринчи жарымында Иссык-Көлдөн 50 миң метрден ашык эски балык уруу торлорун алып чыкканы тууралуу маалымдады. Ошондой эле, 1,25 тонна үйдүн калдыктары жок кылынды, пляшка жана дагы башка заттар табылды. Бул иштер балык популяциясын жакшыратып, анын санынын өсүшүнө жол ачты.
Чон-Алай айыл окмотунда жүргүзүлгөн пландуу текшерүүдө кызматтык авто унаа выхлоп газынын нормаларын ашырып жаткандыгы аныкталды. Мындан тышкары, тыштан келип түшкөн калдыктарды мыйзамсыз чогултууга жолу берилген. Эки бузуулар үчүн административдик айыппулдар салынып, жалпы суммасы 40 000 сомду түздү.
Жергиликтүү социалдык тармактардагы чума тууралуу билдирүүлөрдүн чындыкка жатпаганы такталды. Кыргыз Республикасынын Табигый ресурстар министрлигинин атайын комиссиясы Чүй облусунда суроктордун ден соолугун текшерип, инфекциянын жоктугун жарыялады.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
