Мамлекеттик органЭскерүүлөр: 174
Өкмөт Финансы министрлигине Мамлекеттик ипотека компаниясы (ГИК) менен биргеликте 26 миллиард сом өлчөмүндөгү бюджеттик насыя боюнча кепилдик камсыздоону түзүү тапшырды. Бул талап 2025-жылдагы республикалык бюджетти аткарууну аудиттени өткөрүп, Эсептик палата аныктаган кемчиликтерди жоюу планына киргизилген. Аткаруу мөөнөтү 2026-жылдын IV кварталы деп белгиленген.
Финансы министрлиги Кыргызстандагы орточо айлык кирешенин 2029-жылга чейин 64 миң сомдон ашып кетет деп божомолдоогонин билдирди. Ошондой эле, 2027-жыл үчүн орточо кирешенин 58,3 миң сом болушу күтүлүүдө.
Кыргыз Республикасынын Борбор банкы (КББ) санариптик сомдун негизги платформасын иштеп чыгууну жана алгачкы сыноолорун 2026-жылдын аягына чейин аяктай тургандыгын билдирди. Платформанын толук кандуу рынокко сыноосу 2027-жылдын башында, алты коммерциялык банк катышуусу менен башталат.
Эсептик палата Министрлер палатасы менен биргеликте иштеп жаткан «Э-аудит» программасына өтүп, алыстанкы аудит жүргүзүүнү пландаштырып жатат. Бул иш-чаранын максаты — иштөөнүн натыйжалуулугун жогорулатуу жана эл аралык стандарттарга ылайык келүү. Бирок, текшерүүчү объекткаларга жолдон кыдыруулар да сакталат деп айтылат.
Депутат Улугбек Ормонов Жогорку Кеңештин жыйынында сөздүк, Узген районундагы Ийри-Суу көчөсүнүн курулушу битум жетишсиздигинен айыгып калганын билдирди. Көчөнүн курулушу боюнча Министрлер кабинетинин кызматкерлери менен талкуу жүрүп жаткан кезинде, курулуштун даярдыгы жана аякташынын мөөнөтү боюнча айырмачылыктар пайда болгон. Министрлер кабинетинин өкүлү каржылоо маселесин чечип, жумага чейин курулушту бүтүрүүнү убада кылды.
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин токтомуна ылайык, Финансылык разведка кызматы (Финразведка) 2026-жылдын IV кварталуна чейин Министрлердин Кабинетинин башчылыгынан чыгарылып, өз алдынча мамлекеттик орган статусуна өтөт. Бул чаранын негизги максаты — кызматтын толук оперативдик, каржылык жана кадрдык өзүн-өзү башкаруусун камсыздоого багытталган. Ушул өзгөрүү Кыргызстандын «Эгмонт» тобуна мүчө болушу жана ФАТФтын сунуштамалары менен байланышкан тобокелдиктерди алдын алуу үчүн зарыл…
Кыргызстанда Азия өнүгүп жаткан банктын колдоосу менен улуттук системалардын апааттан кийин калыбына келтирүүгө даярдыгы бааланып чыкты. Бул иштин жыйынтыгында өлкөнүн апааттардын алдын алууга даярдыгын жогорулатуу боюнча Улуттук жол картасы түзүлөт. Табышмактардын ортосунда ведомстволор аралык координация жана калыбына келтирүү иштерин каржылоо маселелери талкууланган.
Кандар министрлиги жергиликтүү өндүрүүчүлөргө продукцияны сертификациялоо, кайра сертификациялоо жана чет өлкө лабораторияларындагы сыноолор боюнча чыгымдардын бир бөлүгүн кайтарып берүү тартибин бекитти. Бул чара жергиликтүү өндүрүүчүлөрдү колдоо жана алардын экспорттук потенциалын өнүктүрүүгө багытталган. Бул иштер «Кыргыз Экспорт» тарабынан 2027-жылдын 1-январи күндөн баштап ишке киргизилет.
Кеминдеги маалыматтарга ылайык, «Кыргыз Агрохолдинг» акционердик коомдогу ревизорду ичики аудитордук кызмат менен алмаштырууну Минсель-Кыргызстандын буйругу менен ишке киргизүүдө. Бул өзгөрүү ичики аудитордук кызматка акционерге компаниянын каржы абалы боюнча отчет берүү укугун берип жатат. Ушул тенденциянын келип чыгышы Министрлер Кабинетинин «Ичики аудит жөнүндө» мыйзам долбоорун кабыл алуусу менен байланыштуу болгон.
Жогорку Кеңештин спикери Марлен Маматалиев Бишкек аймагындагы жашоо маселелеринин толугу менен газгаланышы 2028-жылга чейин келишин билдирди. Бул кечигүүнүн себеби жаңы магистралдык газ түтүлүгүн тартуу зарылчылыгы. Анын айтымыша, 2027-жылы бир нече жашоо маселелерин газгалоого мүмкүн болгондо, Кыргызстандын Финансы министрлигинин грант жана кредиттин кошумча каражаты керек болот.
Жогорку Кеңештин Комитети соттук-укуктук маселелер, мыйзамдуулук, кылмыштуулук менен күрөш жана коррупцияга каршы күрөш боюнча республикалык бюджеттин 2027-жылга жана 2028–2029-жылдардагы пландаштырылган мезгилге болгон долбоорун жабык режимде карап чыккан. Бюлдеткен маалыматтарга ылайык, 2027-жылга бюджеттин артыкчылыгы 32,5 млрд сом менен болжолдонууда.
Парламенттик комитеттин төрагасы Суйунбек Омурзаков ички иштер органдарынын кызматкерлеринин эмгек акысы эсептелип жаткан маселесин көтөрүп, алардын транспорттук жана азык камсыздандыруу маблагы боюнча айырмачылыктарды белгиледи. Депутат башка мамлекеттик кызматкерлерге караганда ички иштер кызматкерлерине төлөнүүчү маблабынын кескин айырмасы тууралуу жооп издөө керектигин баса белгиледи.
Жогорку Кеңештин Комитетинин заседаында 2027-жылга республикалык бюджет долбоорун талкуулоонун алкагында, Кыргызстандын дипломатиялык миссияларынын ишин камсыздоо үчүн 3 миллиард сом бөлүнгөнү маалым болду. Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев бул каражаттардын 403 кызматкердин ишине, анын ичинде ижара жана кызмат акыларына жумшаларын түшүндүрдү.
Депутат Адилет Белеков Кочкор районундагы 27 километрлик жолду оңдоо каражаттарынын дагы эле которулган экенин белгиледи. Бул жол боюнча тендер жумушу июль айында өткөрүлүп, каражаттардын которулушу тууралуу маалымат берилген эле. Кыргыз Республикасынын Финансы министри Руслан Суйналиев каражаттын булактары такталып жатканын жана КТМ өз алдынча артыкчылыктарды аныктай турганын айтты.
Финансы министри Руслан Суйналиев Талас—Тараз жолунун капиталдык оңдоосун бүтүрүү үчүн кошумча 225 миллион сом бөлүнгөнүн билдирди. Бул маалымат Жогорку Кеңештин эл аралык иштер, коргонуу, коопсуздук жана миграция боюнча комитетинин жыйынында, 2027-жылдагы республикалык бюджеттин долбоорун жана 2028–2029-жылдардагы планоктоо мезгилин талкуулоого байланыштуу берилген. Депутаттар башка жолдордун оңдоо кечигиши жана жолдун келечеги боюнча да маселелерди көтөрүштү.
Бишкектеги «Энесай-1» турак жай куралынын тургундарынын арасында жылуулук насостарынын артыкчылыктары жана аларды орнотуу үчүн мамлекеттик арзандатуу кредитин алуу шарттары боюнча маалыматтык жолугушуу өткөрүлгөн. Адистердин маалыматы боюнча, тургундарга 6% жылдык пайыздык чен менен 1 миллион сомго чейин кредит алуу мүмкүнчүлүгү айтылган.
Мамлекеттик активдерди башкаруу боюнча агенттиги (МАА) 2025-жылга карата Аудиттик палатанын жүргүзгөн аудитинин жыйынтыгы боюнча өз оюн билдирди. Агенттик отчетто көрсөтүлгөн кемчиликтердин көбү тиешелүү мамлекеттик ишканалар жана акционердик коомдордун ишине байланыштуу экенин белгиледи.
Мамлекеттик мүлк башкаруу агенттиги (ММБА) Эсептик палатанын аудитинин жыйынтыгын жарыялады. Аудиттин жүрүшүндө 336,7 миллион сом өлчөмүндөгү каржылык бузуулар аныкталган. Бузуулардын көпчүлүгү мамлекеттик мүлк жана мамлекеттик ишканалардын ижарасы, карыздарды эсепке алуу жана келишимдерди аткаруу маселелерине байланыштуу болгон.
Жогорку Кеңештин депутаттарынын маселеси боюнча маалымат берүүдө, Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин орунダル министри Жибек Дуйшеева айтканы боюнча, Ички иштер министрлиги кызматкерлеринин пенсияларынын көтөрүлүүсү 1-декабрдан башталып, ушул маселе боюнча Президенттин буйругу жакынкы арада чыгып келиши күтүлүүдө.
Финансы министридин маалыматы боюнча, жер салыгы боюнча жергиликтүү бюджеттерге 345 миллион сом өлчөмүндө компенсация 2030 жылга чейин сакталат. Бирок, көчөй тартуу салыгы боюнча компенсация берилбей жатат. Ошондой эле, 2026 жылдан баштап киреше салыгы толугу менен жергиликтүү бюджеттерге которулат.
Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин төрагасынын орунダル насыячысы Жибек Дуйшеева 12-октябрда Жогорку Кеңештин илим кометивдин жыйынында сөздүк. Ал 2027-жылга жана 2028-2029-жылдардын планокторуна каралган Кыргыз Республикасынын бюджет жөнүндө мыйзам долбоорун тааныштырды. Анын маалыматы боюнча, саламаттык сактоо тармагына 2027-жылы республикалык бюджеттен 71,6 млрд сом каралган.
Академиянын биотехнология институту директору Акрам Мадумаров айыл чарбыттык тармак үчүн өз иштеп чыккан препараттарды өндүрүү жана илимий изилдөөлөргө кошумча 100 миллион сом бөлүп берүүнү өтүнүштү. Мадумаровдун айтымыша, илимий иштерди өндүрүшкө киргизүүдө учурда көйгөйлөр жаралгандыктан, институт өз базасында коммерциялоого багытталган пландаштырууну уюштурууда.
Финансы министридин билдирүүсүнө ылайык, мамлекеттик бюджетке эң чоң карыз жүгүтүү жүктөмү 2028-жылына туура келет. Бул убакытта мамлекеттик карызды тейлөөгө чыгымдар 149,8 млрд сомго чейин көтөрүлүшү күтүлөт. Бул көбөйүү сырткы жана ички насыялар боюнча төлөмдөрдүн графиги менен байланыштуу.
Финансы министри Руслан Суйналиев республикалык бюджет боюнча прогнозду сурду. Анын маалыматы боюнча, мамлекеттин салык кирешелери 2029-йылга чейин 780 миллиард сомго жетүү кутул деп болжолдонууда. Бул көбөйүү экономиканы көз карандысыз жерден чыгаруу жана салыктык, кеделик башкарууну санариптештирүү аркылуу ишке ашырылуу пландалып жатат. Ошондой эле, бул мезгилде ВВПнын орточо жылдык өсүшү 8,7% деп болжолдонууда.
Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин маалыматы боюнча, 2027-жылы билим берүү тармагы үчүн республикалык бюджеттен 127,2 миллиард сом бөлүлгөн. Финансы министрлигинин төрагасынын орунダル Filho Жибек Дуйшеева айтымында, окуу китептеринин басылышына 1,5 миллиард сом бөлүнгөнү белгиленген, бул каржылоонун көбөйүшүн билдирет.
Экономика министрлиги Кыргызстандын мамлекеттик насыя куралынын ээлерине проценттик киреше жана куралынын наркынын көбөйүшү боюнча киреше салыгын төлөөнүнөн бошотууну камтый турган өзгөртүүлөрдү Салык кодексине киргизүүнү сунуштады. Бул өзгөртүү Кыргызстандын Финансы министрлиги тарабынан чыгарылган куралдарды камтыйт. Мыйзам долбоору Жогорку Кеңештин кароосуна киргизилип, биринчи окууда кабыл алынды.
Финансы министрлигинин маалыматы боюнча, Кыргызстандын мамлекеттик карызын камсыздоого кеткен чыгымдар кескин өсүш көрсөткөн. Өткөн жылы бул сумма 77,1 миллиард доллар болгондо, ушул жылга 99,3 миллиард доллар пландаштырылган. Көбүнчө каражат ички карызга кетет.
Дүйнөлүк банктин октябрь айындагы отчету боюнча Кыргызстандын 2026-жылы бюджеттик профицити 1,7% ВД түзөт деп болжолдогон. Бул көрсөткүч 2025-жылы болжолдон 1 пайыздык пункт менен төмөн. Ушул төмөндөшү жогорку билим берүү жана саламаттык сактоо тармактарындагы кызматкерлердин эмгек акысын жогорулатууга кетип жаткан чыгымдардын көбөйүшү, ошондой эле ифраструктуралык долбоорлорду ишке ашыруу менен байланыштуу деп түшүндүрүлгөн.
Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин маалыматы боюнча, мамлекеттик башкаруу тармагынын консолидацияланган бюджетинин 2027-жылдагы кирешеси 920,1 млрд сом деп болжолдонууда. Бул көрсөткүч 2026-жылга караганда 31,4% жогору. Бюджет 38,7 млрд сомго, же ЖЙКнын 1,4% бөлүгүн түзөт профицит менен болжолдонууда. Кирешенин негизги бөлүгүн салык түшүүлөрү түзөт.
Мамлекеттик кенеш палатасынын буйругу өзгөртүлдү. Анын курамына ылаййк, Финансы министрлиги Ош облусунун дотациялуу айылдык өз алдынча башкаруу органдары үчүн атайын техниканы лизингде алуу төлөмдөрүнө каражат бөлүп турат. Бул чечимдин максаты – аймакта инфраструктураны жана коммуналдык кызматтардын сапатын жогорулатуу. Буйругу боюнча, башка райондор өз алдынча лизинг төлөмдөрүн камсырууга милдеттүү.
Бьюфорд Банк (Всемирный банк) отчету боюнча Кыргызстан экономикасынын 2027-жылы 7,3% өсүш көрсөткөнү айтылды. Бул болжол мурда берилген баалоодон жогору. Жарандык сектордогу мамлекеттик кызматкерлердин эмгек акысынын кескин өсүшү байкалып жатат.
Депутат Дастан Бекешевдин билдирүүсүнө ылайык, Министрлер кенеши балдар бактарынын медсестраларынын президенттик компенсациясын 5 миң сомдон 15 миң сомго көтөрүү сунутуна макул болгон жок. Министрлер кенеши балдар бактарынын медсестраларынын иштөө шарттары жана жүктөмү башкача экенин айтты.
Финансы министрлигинин маалыматы боюнча, «Капитальные вложения» (Негизги куралдарды түзүү жана кайра жаратуу) статьясы боюнча 2026-жылдын 30 июунчу датасына чейин 30,8 млрд сом каражат бөлүнгөн. Бул каражаттардын жалпы көлөмү 40,7 млрд сомго чейин көбөйтүлгөн.
Каржы министрлиги маалымдагандай, 2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында бирдиктүү салык боюнча 20,6 млрд сом түшүм жыйналды. Бул көрсөткүч былтыркы жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 65% га көп болуп, салык түшүмдөрүнүн өсүшүн көрсөттү.
Счётная палата 2025-жылдын 1-январынан 31-декабрга чейин болгон бюджеттик каражаттарды аткарууну текшерип, Министрликтеги каржы мыйзам бузууларын аныктады. Жалпы сумма 110 миллион сомдон ашуун бузуу болуп, алардан бир бөлүгү бюджетке кайтарылды.
Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматына ылайык, 2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында мамлекеттик бюджеттен электр энергиясы үчүн сарпталган акча каражаты 1,7 млрд сомду түздү. Мындай төлөмдөр былтыркыга салыштырмалуу 0,5 пайызга азайды.
2026-жылдын алгачкы алты айында Кыргызстандын каржы министрлиги Казначей облигацияларын ээлеген жарандарга пайыз төлөмдөрү боюнча 10,9 млрд сом бөлүп, бул көрсөткүч өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 1,5 эсе көп болду.
Кыргызстанда 2026-жылдын январь-июнь айларында патенттик салык аркылуу мамлекеттик бюджетке 804,9 млн сом келип түштү. Бул көрсөткүч өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 75,7 пайызга өстү.
2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында Кыргызстандын Финансы министрлиги Социалдык фондго бюджеттен 23,3 млрд сом трансферт катары которду. Бул көрсөткүч өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 6,8% же 1,5 млрд сомго көбөйдү.
Кыргызстан жана Япония өкмөттөрү 4 миллион доллардык гранттык колдоо тууралуу келишимге кол коюшуп, аны жол техникаларын сатып алууга жумшоону макулдашты. Бул каражаттар өлкөнүн транспорт инфраструктурасын модернизациялоого мүмкүндүк берет. Ошондой эле тараптар энергетика жана саламаттыкты сактоо тармактарында кызматташуу маселелерин талкуулашты.
Кыргызстандын Финансы министрлиги 2026–2030-жылдарга карата кылмыштуу кирешелерди адалдаштырууга каршы мамлекеттик стратегиянын долбоорун коомдук талкууга алды. Анын негизги максаты – көмүскө экономикасын учурдагы 40% деңгээлден 25% ВВПга чейин төмөндөтүү. Өлкөнүн коопсуздугун камсыз кылуу жана террордук, экстремисттик аракеттерди каржылоого бөгөт коюу стратегиянын башкы приоритеттери болуп эсептелет.
Госфиннадзордун төрагасы Кайрат Маматов каржылык рынокту кеңири көзөмөлдөө — ломбарддар, казино, баалуу кагаздар, камсыздандыруу кызматтары жана криптовалюталар рыногун камтый турганын айтат. Мындан тышкары, уюмда кадрлар жетишпеген учурлар бар экенин белгиледи.
Кыргыз Республикасынын Улуттук өнүгүү банкы 29-июлда акцияларынын он эки айылын 266,15 млн сомго ийгиликтүү сатты. Министрлик каржылык бөлүмү менен гана акционерлик уланып, акциялардын үлүшү 100% бойдон калды.
Кыргызстандын Финансы министрлиги менен Азиаттык өнүгүү банкы (АӨБ) техникалык жардам берүү боюнча келишимге кол коюшту. Анын алкагында «Элдик Банк» 1 миллион доллар каражат алат. Бул каражаттар климаттын өзгөрүшүнө ылайыкташуу багытындагы долбоорлорду каржылоонун жаңы механизмдерин түзүүгө багытталат.
Кыргызстандын финансы министрлигинин маалыматы боюнча, 2026-жылдын алгачкы алты айында дивиденд түрүндө республикалык бюджетке жалпы 30,5 млрд сом акча келип түштү. Бул сумма өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 2,7 эсе көп.
Кыргызстандын Улуттук электр тармагы («НЭСК») министрлик менен 9,2 миллион евро суммасында субкредиттик келишим түздү. Бул каражаттар электр жарыгын санариптештирүү долбоорун ишке ашырууга багытталган жана ал заманбап электроникалык эсеп сактагычтарды орнотууга, ошондой эле өз алдынча кармап туруучу изоляторлорду сатып алууга сарпталат.
Мамлекеттик каржылык холдингдин бирден-бир акционери – Финансы министрлиги уставдык капиталды 3 млрд сомго көбөйтүү чечимин кабыл алды. Акциялар жабык түрдө жайгаштырылып, толугу менен министрликке берилет.
2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында Кыргызстандагы недропользователдер мамлекеттин бюджетине төлөгөн бонус жана роялти суммасын 80,7% га көбөйтүштү. Жалпы түшкөн каражат 5,8 млрд сомдон ашып, өткөн жылга салыштырмалуу олуттуу жогорулады.
Тажикстандын Мамлекеттик каржы көзөмөлү жана коррупцияга каршы күрөшүү агенттигинин маалыматына ылайык, 2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында өлкөдө коррупциядан 331,4 млн сомони суммасында зыян аныкталды. Коррупциялык кылмыштардын эң көп саны жергиликтүү аткаруу бийлигинин органдарында катталган.
«Кыргыз Республикасынын региондорунун экономикалык өнүгүүсү» деген долбоор ишкерлерге колдоо көрсөтүү максатында кыргызстандык аймактарда ишке кирди. Бул программа бизнеске жылына 2% чен менен 20 миллион сомго чейинки жеңилдетилген насыяларды берүү менен иштетилет. Колдоо туристтик сектор, жеңил өнөр жай жана айыл чарба багыттарына багытталган.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
