Мамлекеттик органЭскерүүлөр: 121
Национальный банк Кыргызстана — центральный банк Кыргызстана.
Улуттук банктын маалыматына ылайык, 2026-жылдын 2-чейрегинде коммерциялык банктардын кассаларынан чыгарылган накталай акчанын көлөмү 1 триллион 880 миллиард сомдон ашты. Бул көрсөткүч өткөн жылдын 2-чейрегине салыштырмалуу 35,9% өскөн.
Кыргызстандын Улуттук банкы 30-июлда бир коммерциялык банкты ички көзөмөл системасын түзүүдө мыйзам бузуулар үчүн 13,6 млн сом өлчөмүндө айыпка жыкты. Айыптын себеби — мыйзамдардын талаптарын сактабагандыгы. Коммерциялык банктын аталышы жарыяланган жок.
Улуттук банктын берген маалыматына ылайык, 2026-жылдын 1-июлуна карата өлкөдө айланымдагы жалпы акчанын суммасы 317 млрд сомду түзүп, анын 286 млрд сому банктык системадан тышкары болуп калды.
Кыргызстандын Улуттук банкы насыя бюролорунун иштеши боюнча эрежелерине өзгөртүү киргизди. Башкы жаңылык — карыз алуучулардын жаман кредиттик тарыхы тууралуу маалыматтар сакталуучу мөөнөттөр кыскартылды, бул адамдардын каржылык абалын оңдоого шарт түзөт.
Улуттук банк жарыялаган маалыматка караганда, 2026-жылдын май айында Кыргызстанга которулган жалпы акча каражаттары 287,9 миллион АКШ долларын түздү. Эң чоң өлчөмдөгү акчалар КМШ өлкөлөрүнөн болуп, алар 252,4 миллион доллар болду, ал эми алыстан келген которуулар 35,5 миллион долларды түздү.
Улуттук банктын каржылык сабаттуулук боюнча эксперт Кубаныч Мусуралиев каржылык коопсуздук, каржылык көзкарандысыздык жана каржылык эркиндиктин үч даамын талдап берди. Ал базалык керектөөлөрдү камсыздоо каржылык коопсуздук, пассивдүү киреше каржылык көзкарандысыздык даражасы экенин айтып, эң жогорку деңгээл катары кирешелер чыгашаларды ашканда каржылык эркиндикти белгиледи.
Улуттук банктын каржылык сабаттуулук боюнча топ жетекчиси Кубаныч Мусуралиев сомдун долларга карата курсу туруктуу болгондо сомдон ачылган депозиттердин кирешелүүлүгү долларлык депозиттерден жогору экенин айтты. Ал сомдун курсу быйылкы жылы болжол менен 87,45 сомду түзгөнүн белгиледи. Ошол эле учурда, ал сактоолорду бир нече активдерге бөлүү сунушун берди.
31-июлга карата валюта курстары белгилүү болду. Евро сомдун 100 чекесин ашып, казак тенгеси менен кытай юанынын курстары да өстү. Ошол эле маалда орус рубли айлык минималга түштү, ал эми америкалык доллар туруктуу бойдон калды. Бул тууралуу Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматы жазылды.
Улуттук банктын каржылык сабаттуулук тобунун башчысы Кубаныч Мусуралиевдин айтымында, глобалдык экономикалык туруктуулук жок кезде алтын жана кыймылсыз мүлк коопсуз активдер статусту сактоодо. Ал ошондой эле кризистер жаңы инвестициялык мүмкүнчүлүктөрдү түзөрүн, айрыкча искусственный интеллект тармагында деп белгиледи.
Кыргызстандыктар эми мобилдик тиркеме аркылуу жылдык 17% чейин киреше алып келе турган мамлекеттик облигацияларга инвестиция салууга мүмкүнчүлүк алышты. Улуттук банктын өкүлү Кубаныч Мусуралиевдин айтымында, бул жаңы курал салымчыларга банктык депозиттерге караганда көбүрөөк коопсуздук жана жогору пайда алып келет.
Улуттук банк Кыргыз Республикасында коммерциялык банктардын алмашуу бюролору менен чет элдик валютаны сатып алуу жана сатуу боюнча убактылуу киргизилген чектөөлөрдү жоюу чечимин кабыл алды.
Улуттук банк жүргүзгөн иликтөөгө ылайык, Кыргызстандагы тургундардын 29% гана өз чыгымдарын үчтөн алты айга чейин жабууга жетерлик акчалай запастары бар. Экономикалык оор учурларда бул каржылык коргонуунун маанилүүлүгү чоң деп кесиптештер баса белгилешти.
Кыргызстандын Улуттук банкы чет өлкөдө иш жүргүзүү үчүн коммерциялык банктардын капиталдын жетиштүү экендигин баалоо боюнча жоболорду жаңыртууну коомдук талкууга койду. Бул өзгөртүүлөр банктардын сырттагы ишмердүүлүгүн жөнгө салууну жакшыртууну жана эл аралык стандарттарга ылайыкташтырууну максат кылат.
Кыргызстандын Мамлекеттик бажы кызматы жарандарды телефон чалуулардын алдамчылык учурлары көбөйүп жатканына байланыштуу эскертүү менен чыкты. Жанагы шектүү жеке адамдар өздөрүн бажы кызматкерлери, банктар же Улуттук банк өкүлдөрү катары көрсөтүп, мессенджерлерде жасалма аккаунттар ачууда.
Кыргызстандын Улуттук банкы мамлекеттин казначылык облигацияларын (ГКО) аукцион аркылуу жалпы 9 млрд сомго сатат. Инвесторлорго үч жана жетил жылдык мөөнөттөрү бар эки чыгарылыш сунушталат, аларга купондук сыйлыктар жана төлөм күндөрү белгиленген.
Кыргызстандын Улуттук банкы калкты лицензиясы жок «инвестициялык кредиттер» аркылуу каражат чогултуу мыйзамсыз экенин эскертти. Фонддорду тандап жатканда кылдат болууну сунуштап, шектүү окуялар тууралуу Улуттук банкка же укук коргоо органдарына кайрылууга чакырат.
Кыргызстандын Улуттук банкы 2026-жылдын 30-июлунан 13-августуна чейин Бишкек шаарындагы төрт алмашуу бюросунун лицензиясын токтотту. Токтотуу - мыйзам бузуулар болуп, талаптарга ылайык келбегендиктен кабыл алынды.
Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматы боюнча, 30-июлда евро жана кытай юанынын курсу жогорулады. Ал эми орус рубли жана казак тенгеси төмөндөөгө уланды. АКШ доллары болсо мурдагыдай сакталды.
Улуттук банк көрсөткөн расмий курс боюнча, орусиялык рублдин сомго карата курсу июль айында 0,82% төмөндөдү. Ай ичинде курс башында өсүп, андан кийин акырындап ылдыйлап, айдын аягында төмөндөөгө учурады.
Улуттук банк электрондук капчыктагы каражаттарды каза болгон адамдын мураскорлоруна өткөрүүнүн жаңы тартибин жаратты. Эми нотариустун расмий суроосу боюнча банк же акча чыгарган уюм чыгымдарды токтотуп, мураскерлерге толук маалымат берип, комиссиясыз каражаттарды өткөрөт.
Президенттин атайын өкүлү Бакыт Сыдыковдун жетектеген жыйынында эл аралык санкцияларды аткаруу жаатындагы мамлекеттик саясат талкууланды. Кыргызстандын мамлекеттик органдары менен банктар санкциялык режимдерди сыйлоо боюнча чараларын жакшыртуу боюнча иш алып барышууда. Ошондой эле, «ЭкоИсламик Банк» ачык акционердик коомуна карата санкциялар маселеси көтөрүлдү.
MBANK банкы өз кардарларына Apple Pay аркылуу Visa жана Mastercard карталары менен түз жана коопсуз түрдө төлөө мүмкүнчүлүгүн сунуштай баштады. Бул жаңы кызмат өлкөдө электрондук төлөм системаларын өнүктүрүүдө маанилүү кадам болуп, Улуттук банк тарабынан да колдоого алынды.
Эл аралык валюта фонду (МВФ) Кыргызстандын экономикасы өсөт деп болжолдоодо. Ошол эле учурда, уюм баалардын туруктуу кысымына жана дүйнөлүк энергоресурстардын бааларына байланыштуу тобокелдиктерге көңүл бурат. Улуттук банктын чараларына карабастан, реалдуу пайыздык чен терс бойдон калууда, ал эми инфляцияга көңүл буруу зарылчылыгы белгиленди.
2027-жылы Кыргызстандын коммерциялык банктарындагы кредиттик портфелдин көлөмү 40-45%га өскөнү пландалууда. Өсүш негизинен керектөөчү сегмент аркылуу камсыздалып, узак мөөнөттүү товарларды сатып алууну кырдаалын жакшыртат.
Министрлер кабинетинин божомолуна ылайык, 2026-жылдын аягына карата Кыргызстандагы инфляция эки орундуу көрсөткүчкө жетет. Ошол эле учурда, 2031-жылга чейинки мезгилге инфляциянын максаттуу деңгээли 5-7% деп белгиленген, бирок Эл аралык валюта фонду (ЭВФ) бул көрсөткүчтү жогору – 12,0-12,5% деп баалайт.
Кыргызстандын Улуттук банкы валюта рыногунун катышуучуларына карата мыйзам талаптарын жана өзүнүн нормативдик актыларын бузгандыгы үчүн чараларды көрдү. Жүргүзүлгөн текшерүүлөрдүн жыйынтыгында бир нече алмашуу бюролоруна жана жарандарга айып пул салынды. Ошондой эле, Бишкек жана Талас облустарындагы эки алмашуу бюросунун лицензиялары убактылуу токтотулду.
Националдык банк Кыргызстан негизги дүйнөлүк валюталардын курсунда кайтарымдуу өзгөрүүлөрдү маалымдады. Казакстандын тенгеси менен евро курсу кескин түшүп, орусиялык рубль да төмөндөөгө учурады. Ал эми АКШ доллары өзүнүн туруктуу позициясын сактап калды.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы Жалал-Абад облусунда иштеген алмаштыруу бюролорунун бирине карата административдик чара көрүп, аны 55 миң сом айып пул төлөөгө милдеттендирди. Мындай чечим мыйзам талаптарын жана банктын ченемдик укуктук актыларын бузгандыгы үчүн кабыл алынды.
Евразия турукташтыруу жана өнүктүрүү фонду (ЕФСР) Кыргызстандын тышкы соода балансы боюнча божомолун кайра карап чыгып, 2026-жылга карата учурдагы операциялар эсебинин дефицити жогору болорун билдирди. Буга алтын экспортунун кескин төмөндөшү жана акча которуулардын азайышы негизги себеп болгон.
Ысык-Көл облусунда Улуттук банктын лицензиясы жок накталай чет элдик валюта алмаштыруу операцияларын жүргүзгөн жаранга административдик айып салынды. Бул тууралуу жөнгө салуучу орган билдирди.
Евразия турукташтыруу жана өнүктүрүү фонду (ЕТӨФ) жарыялаган Региондук экономикалык баяндаманын жайкы такталган версиясына ылайык, Кыргызстан 2026-жылдын январь-апрель айларында негизги капиталга инвестициялардын өсүшү боюнча аймактагы өлкөлөрдүн арасында эң мыкты көрсөткүчтөрдү көрсөттү. Отчетто жогорку керектөөчү суроо-талап туруктуу экономикалык өсүштүн негизги кыймылдаткычы катары белгиленген.
Евразия турукташтыруу жана өнүктүрүү фондунун маалыматы боюнча, Кыргызстандын бюджети Улуттук банктын кирешесинин которулушунун аркасында профицит көрсөтүп жатат. Бирок, капиталдык чыгашалардын олуттуу өсүшү жана "чектен тышкаркы" чыгашалардын уланып жаткандыгы келечектеги бюджеттик дефицит боюнча кооптонууларды жаратууда.
Евразиялык стабилизациялоо жана өнүктүрүү фонду (ЕФСР) Кыргызстандагы инфляция боюнча болжолун жогорулатып, 2026-жылы ал 10,2%га жетет деп күтүүдө. Бул өсүшкө монетардык факторлор (талаптын жогорулашы) жана монетардык эмес чыгымдар (тарифтердин көтөрүлүшү, импорттун кымбатташы) себеп болууда.
Кыргызстанда исламдык каржылоо бара-бара популярдуулукка ээ болууда. Ал салттуу банк кызматтарынан эмнеси менен айырмаланат, аны кимдер колдоно алат жана ислам банктары кандай өнүмдөрдү сунуштайт? Бул жана башка суроолорго Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын исламдык каржы өнүмдөр бөлүмүнүн алдыңкы инспектору Кубаныч Тогуззаков жооп берди.
Улуттук банк социалдык тармактарда жана мессенжерлерде жайылган жеңилдетилген насыя сунуштаган шылуундук схемасы боюнча жарандарга эскертүү берди. Шылуундар жалган документтерди жана Улуттук банктын логотибин колдонушат. Банк бейтааныш адамдарга акча которбоого жана маалыматты расмий булактардан гана текшерүүгө үндөйт.
Эксперттер санариптик алдамчылыктын ыкмаларынын эволюциясын талкуулашты, ал азыр жасалма веб-сайттарды, банктык тиркемелерди, социалдык тармактарды, QR-коддорду жана ал тургай жасалма интеллектти колдонууда. Адистердин айтымында, бул коркунучтардан коргонуунун негизги жолу — бул колдонуучулардын киберсабаттуулугу.
Кыргызстандын Финансылык рыногду жөнгө салуу кызматтары калктын каражатын лицензиясы жок «инвестициялык карыздар» аркылуу тартуу фактысы катталып жатканын эскертти. Бул сыяктуу иш-аракеттерди лицензиясы жок коммерциялык уюмдар жүргүзүп, калкты алдоо коркунучу бар. Регулятор жарандарды компаниянын мыйзамдуулугун текшерүүдөн өтпөсүн эскертүүдө.
2026-жылдын биринчи жартылында Кыргызстандын улуттук банкы өлкө боюнча накталай акча каражаттарынын көлөмү 286 миллиард сомдон ашканын жарыялады. Ошондой эле соода банктарындагы эсеп-кысап операцияларынын активдүүлүгү да өсүүдө.
2023-жылдын 23-июлунда Кыргызстандагы банктарда валюталардын курсу жаңыланды. Euro курсунда кичине көтөрүлүү байкалууда. Бул макалада ошондой эле Кыргызстандын Улуттук банкынын расмий курсу жана Бишкектеги алмашуу пункттарындагы маалыматтар берилген.
Кыргызстандын Улуттук банкы акча которуу системаларынын операторлоруна карата жаңы талаптарды жаратты. Эми операторлор жаңы кызматтарды пландаса, Улуттук банкты алдын ала кабарлап, байланыш маалыматтарын жаңылап туруу жана квартал сайын отчёт берүү милдетин алышат.
Кыргызстандын Улуттук Банкы кыргыз адабиятынын залкар жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун туулгандыгынын 100 жылдыгына карата 1000 даана чыныгы алтындан жасалган коллекциялык монетаны чыгарууну көздөп жатат. Монетанын наркы алтындын учурдагы баасына жараша белгиленет, ал эми номиналдуу баасы 100 сомду түзөт.
22-июлда Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматы боюнча, евро 100 сомдук деңгээлден төмөндөгөнү жана рублдин наркы кайрадан төмөндөгөнү байкалууда. Кытай юаны азыраак арзандап, казак тенгеси аздыр-көптүр кымбаттады. Доллар стабилдүү бойдон калууда.
Кыргыз мамлекеттик техникалык университети (КГТУ) киберкоопсуздук жана санариптик технологиялар тармагында адистерди даярдоону кеңейтүү үчүн криптография жана блокчейн технологиялары боюнча жаңы магистратура программасын ишке киргизди. Бул тууралуу ректор Мирлан Чыныбаев CYBERFINANCE 2026 форумунда билдирди. Санариптик экономикадагы өсүү жана киберкоркунучтардын көбөйүшү кесипкөй кадрларды даярдоонун жаңы ыкмаларын талап кылууда.
Бишкекте санарип финансы форуму өтүп жатат, анда Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы кибермошенчилик коркунучтары өсүп жатканын белгиледи. Улуттук банктын төрагасынын орун басары киберкоопсуздукту улуттук системаны комплекс түрдө бекемдөө зарылдыгын айтты.
Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматына ылайык, 2026-жылдын 21-июлуна карата кытай юаны менен орус рубли курсунун өсүшү байкалган. Ошондой эле евро жана казакстандык тенгенин курсу бир аз төмөндөдү. АКШ долларынын курсу мурдагы деңгээлде калды.
20-июлга карата Кыргызстандын банктарында орус рубли менен евронун курсу төмөндөөдө. Улуттук банк белгилеген расмий курс менен Бишкектеги алмаштыруу пункттарындагы курс жөнүндө кеңири маалымат төмөндө берилет.
2026-жылдын биринчи чейрегинде Улуттук банк коммерциялык банктардын ишмердүүлүгүнө көзөмөлдү күчөтүп, бир катар чараларды колдонду. Бул иш чаралар банк мыйзамдарын сактоону камсыз кылуу, банктык системанын туруктуулугун жогорулатуу жана кардарлардын кызыкчылыктарын коргоо максатында аткарылды.
Кыргызстандын Улуттук банкы валюталык рынокто 186,4 миллион долларлык валюта сатуу менен интервенция жүргүздү. Бул кадам кыска мөөнөттүк курстук олку-солкуларды жөнгө салуу жана рынокту туруктуу кармоо максатында аткарылды.
Бишкекте 4-июлда өткөн ЗАО «Микрофинансылык компания «Элет-Капитал»»тын акционерлер жыйынында экс-депутат Саидбек Зулпуев директорлор кеңешинин мүчөсү болуп шайланды. Башка чечимдер менен бирге уставдык капиталды көбөйтүү тууралуу маселе каралды.
Кыргызстандын Улуттук банкы 2026-жылдын башынан бери ички рынокто 1 миллиард 472,6 миллион доллар сатканын жарыялады. Бул сатыктын көбөйүшү бизнес секторунун валютага болгон каалоосунун жогорулашынан келип чыккан жана сомдун курсун калыптандыруу үчүн жасалган аракет эмес. Банктын билдирүүсүндө валюта курсу рынок шартында плавающий режимде түзүлүп, керектүү учурда кыска мөөнөттүү дисбалансты жоюу максатында гана интервенциялар жүргүзүлөрү айтылат.
Бул объект жөнүндө бир нерсе билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
