Мамлекеттик органЭскерүүлөр: 333
Национальный банк Кыргызстана — центральный банк Кыргызстана.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жана «Ислам каржысы боюнча Ассоциация» юридикалык коому колдогон кызматташуу меморандуму боюнча маалымдады. Бул меморандум ислам каржылоо принциптерин өнүктүрүү, ошондой эле коомчулуктун каржылык сабаттуулугун жогорулатуу жана каржы рыногу катышуучуларынын кесиптик билимин өркүндөтүү максатын көздөйт.
Кыргыз Республикасынын Улуттук Банкынын мүчөсү Санжар Абдыгазиев Бангкок шаарында өткөн эл аралык дискуссияга катышып, чек араларды кесип өтүүчү төлөмдөрдүн маселелерин талкуулаган. Бул жолу Кыргыз Республикасынын экономикасы үчүн акча которуулардын маанилүүлүгү белгиленген жана ELQR сыяктуу санариптик төлөм инфраструктурасын өнүктүрүү тажрыйбасы көрсөтүлгөн.
Кыргыз Республикасынын Борбор банкы (КББ) санариптик сомдун негизги платформасын иштеп чыгууну жана алгачкы сыноолорун 2026-жылдын аягына чейин аяктай тургандыгын билдирди. Платформанын толук кандуу рынокко сыноосу 2027-жылдын башында, алты коммерциялык банк катышуусу менен башталат.
Кыргызстандын Борбор банкы өкүлдөрү Бангкокко өткөргөн эл аралык валюта фондторунун (МВФ) Швейцария тобунун жыйынына катышты. Бул жыйындын курамында дүйнөлүк экономиканын алдыга турат турган көйгөйлөр жана валюта рынолорунун туруксуздугу шарттарындагы борбор банктарынын акча-кредиттик саясаты маселелери талкууланган.
Кемиссиянын Президенти Адылбек Касымалиевтин чечими менен, Мамлекеттик IT-платформасын түзүү тапшырылды. Бул платформа мамлекеттик органдар, банктар жана крипто биржаларынын кардарлар жөнүндө маалыматтарын алмашуу үчүн иштелип чыгып жатат. Платформа «Тундук» системасынын негизинде 2027-жылдын март айында ишке киргизилиши пландалып турат.
Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Каржы рыносун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматы (Финнадзор) жарандарды жана каржы рыносу катышуучуларын жеке адамдардын каражаттарын мыйзамсыз топтоонун учурлары тууралуу эскертет. Акыркы мезгилде Финнадзорго Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын тиешелүү лицензиялары же уруксаттары жок коммерциялык уюмдардын (ЖЧК жана ЖАК формасында) инвестициялык насыя көрүнүндө акча топтогон фактылары катталууда.
Националдык банк Бишкек шаарында жайгашкан үч акча алмаштыруу бюросуна айыптарды салды. Айыптар КР мыйзамдарынын жана Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын нормативдик актыларынын талаптарын бузгандыгы үчүн салынган.
Өкмөт токтомуна ылайык, мамлекеттик органдар ипотекалык операцияларда жана насыя берүүдө накталай эсептөөгө чектөө киргизэлчү ченемдик актыны иштеп чыгууну тапшырды. Бул кадам Кыргызстандын каржылык операцияларынын агымда болуусу жана арыкча каражаттарды актоо алдын алуу боюнча мамлекеттик стратегиянын кесип милдеттенмесин аткаруу максатында көрүлүүдө.
Экологиялык экономика боюнча окуган «Ала-Тоо» эл аралык университетинин студенттери Кыргыз Республикасынын Өнгүү Банкына барды. Ушул сыярдын курамында алар өлкөдөгү ESG стратегиясынын иштеп чыгышы жана жашыл каржылоо маселелери тууралуу маалымат алды.
Мамлекеттик министрлер келишими боюнча №653 токтом менен 2030 жылга чейин криминалдык кирешелерди агындырууга каршы мамлекеттик стратегия бекитилди. Буга ылайык, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жана Финансылык разведка кызматы 2027-жылдын I кварталуна чейин төлөм терминалдары аркылуу эсептерди толуктоода кардарларды удал идентификациядан өткөрүүгө милдеттүү. Бул чаралардын максаты — анонимдик схемаларды жок кылуу жана Кыргызстандын ФАТФтын «көмүр» тизмесине кирүү коркунучун жоюу.
Улуттук банк (Нацбанк) мыйзамдарды бузган бир төлөм уюмуна 55 миң сом өлчөмүндө айып жазды. Ошондой эле, 2026-жылдын 13-жылдан 27-жылга чейин «Азирет Трейд» акча алмаштыруу бюросунун лицензиясы токтотулган.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы ачык акционердик коом «Почта Банк» түзүүгө уруксат берди. Бул чечим 2026-жылдын 12-окт сарында кабыл алынган. Ушул окуя өлкөнүн банктык тармагынын мындан ары да өнүгүп жатканын көрсөтүп турат.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы (НБ КР) «Почта Банк» юридикалык инсанды түзүүгө уруксат берди. Банк өзүнүн кызматтарын Кыргыз Республикасынын жарандарына жана бизнеске толук спектрде көрсөтүүнү пландап жатат. Бул долбоор жергиликтүү жана алыскы аймактардагы каржылык кызматтарга жетүү мүмкүнчүлүгүн жогорулатууга багытталган. Ири шаарлардан тышкары аймактардагы банк инфраструктурасын өнүктүрүү максатында, долбоордо ОАО «Кыргыз Почтасы» маанилүү инфраструктуралык өнөктөш болуп саналат.
Улуттук банктын маалыматы боюнча, Кыргызстан банк секторунун жалпы активдери жыл башынан бери 24,2%га көбөйүп, 1 504,8 миллиард сомго жеткен. Бул өсүш менен бирге, банктардын насыя портфели 24,9%га, ал эми депозиттердин көлөмү 6,1%га өскөнү белгиленди.
Экономика министрлигинин маалыматы боюнча, Кыргызстандагы инфляция көбүнчө импорттук табиятында жана анын негизги себеби калктын жашоо жана коммуналдык таасирлерине (КМТ) баасынын жогорулашы болуп эсептелет. Экономика министрлигинин кызматкеринин айтымында, бааларды турукташтыруу үчүн субсидиялар колдонулуп, ошондой эле сыгыш кранды иштетүү боюнча республиканын аймагында өтүү пландары да каралууда.
Коммерциялык банктарды инспектирлөө бөлүмүнүн башчысы Азат Садыков билдиргени боюнча, банк кардарлары өз укуктары бузулган учурда Борбор банкка кайрылып, арыз бере алышат. Борбор банкта кардарлардын укугун коргоого атайын бөлүм иштеп турат.
Улуттук банктин өкүлү боюнча, коммерциялык банктар кесип каршылыктарынын абалы начарланууга алып келе турган тобокелдиктерди банктардын өз алдынча аныкташы жана баалоосу керек. Бул тобокелдиктерди аныктоо, кредиттер өз убагында төлөнүп жатса дагы болушу мүмкүн деп айтылды. Банктардын иштешин текшерүүчүлөр кесип каршылыктарынын төлөмдүүлүгүн баалоо жана кредит берүү чечимдерин кабыл алуу тартибин изилдешет.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын кызматкерлери коммерциялык банктардын санариптик кызматтарын өнүктүрүүдө келип чыгып жаткан коопсуздук жана иштөө үзгүлтүккүк сыяктуу тобокелдиктер жөнүндө маалымат беришти. Ата番дын айтымыша ылайык, мобилдик тиркемелерди жана интернет-банкингди киргизүүдө маалымат коопсуздугу, кардарлардын маалыматтарын коргоо жана иштөө системасынын ишенимдүүлүгү маанилүү басым жасалууда.
Дүйнөлүк банк отчету боюнча, Кыргызстандагы курулуш кредиттеринин портфели июнь айынын жыйынтыгы боюнча жылдык салыштырууда эки эседен ашык өскөнү айтылат. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын маалыматы боюнча, 2026-жылдын июнь айынын аягына карата коммерциялык банктардын курулушка берилген кредиттердин портфели 31,3 млрд сомго жеткен, бул өткөн жылдын көрсөткүчүнөн 2,1 эсе жогору.
Дүйнөлүк банк аймактык экономикалардын перспективалары боюнча октябрь айындагы отчетто Россиядан Кыргызстанга акча которуулардын төмөндөшүнүн себебин түшүндүрдү. Авторлор бул төмөндөшү мигранттарды жумуга кетирүү ылдамдыгынын төмөндөшү жана курулуш сыяктуу мигрант эмгеги кеңири колдонулган секторлордогу активдүүлүктүн жайлашышы менен байланыштуу деп эсептешет.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы (УБ) 7-октябрь күнү валюта рыносунда 207,6 миллион доллар көлөмүндө сатуу жүргүзгөн. Бул иш-чаранын банктын валюта операцияларынын бир бөлүгү болуп саналат.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы банктар, насыялык финансылык уюмдар жана акча алмаштыруу бюролору үчүн талаптарды катуулаштырды. Ушул өзгөрүүгө ылайык, акча алмаштыруу пункттары кардарларды санкциялардын тизмелерине киргендиги боюнча текшерүү жүргүзүүгө милдеттүү болуп калды.
Улуттук банк коммерциялык банктардагы акча чыгаруу жана транзиттик операцияларды көзөмөлдөө талаптарын күчөткөн токтом кабыл алды. Банктар азынан сыйлыктарды акцияга чыгаруу белгилери бар операцияларды кошумча текшерүүдөн өткөрүп, каражаттарды агымга салууга шектүү кардарлар менен иш мамилесин токтотушу мүмкүн деп билдирилет.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын маалыматы боюнча, 2025-жылы Кыргызстанда QR-кодду колдонуу менен жүргүзүлгөн төлөмдөр жана которуулар көлөмү 525,1 миллион операцияга жеткен. Бул кескин өсүштун себеби — улуттук QR-мекеменин өнүгүшү жана төлөөчүдөн комиссиялардын алынышы болуп саналат. Система товарларды жана кызматтарды төлөө боюнча банктар аралык операцияларды камтыйт.
Кыргызстандын Улуттук банкы коммерциялык банктын бирин 64 миң сом суммада айыпка жыкты. Бул чара каржы тармагындагы контролдоолордун алкагында кабыл алынган.
Кыргызстандын Жогорку соту Бишкек шаарында алдамчылык схемасына катышкан эркекти күнөөлүү деп таап, өкүмдү күчүндө калтырды. Ал адам аялдан 5 миллиондон ашык сомду алдап, анын банктык карталарын мыйзамсыз колдонгон.
Улуттук банк маалыматы боюнча, Кыргызстандагы коммерциялык банктар 2026-жылы жаңы насыялардын көлөмүн арттырып жатканын билдирет. Негизги өсүш кардарлык насыялар жана курулуш тармагында күткөндүгү белгиленет. Ошол эле убакта социалдык кызматтар жана соода тармагына берилген насыялар азайып жатат.
Улуттук банк маалыматы боюнча, 2026-жылдын башынан бери Кыргызстандын банк секторунун жалпы активдери 30,2%га өскөн. Учурда активдер 1 трлн 577,3 млрд сомду түзүп, насыя портфели 18,9%га өсүп, 602,6 млрд сомду түздү. Депозиттик база дагы 6,8%га көбөйүп, 924,7 млрд сомго жетти.
Бишкекте жайгашкан төрт валюта алмашуучу бюрону Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана Улуттук банктын нормативдик актыларынын талабын аткарбагандыгы үчүн айып пул төлөөгө милдеттендирилди. Жалпы айып пулдун суммасы 220 миң сомду түздү.
2026-жылдын июнь айынын соңуна карата Кыргызстандын банк секторунун жалпы активдери 1,577 трлн сомго жетип, жыл башынан тартып 30,2%га өскөнү аныкталды. Бул мезгилде кредиттердин өсүү темпи депозиттерден дээрлик үч эсе жогору болуп жатат.
2026-жылдын июнь айында Кыргызстандагы коммерциялык банктар жаңы керектөөчү кредиттерди берген көлөмдү 2025-жылдын ошол эле айына салыштырмалуу 9,3% көбөйттү. Орточо салмакталган насыя ставкасы 19,39% болду, бул акыркы үч жылда эң төмөн көрсөткүч болуп эсептелет.
Кыргызстандын Улуттук банкына шектүү деп саналган каржылык операцияларды токтотуп туруу укугу берилүүдө. Бул демилгени Дастан Бекешев сунуштап, анын максаты жарандардын кызыкчылыгын коргоо болуп саналат.
Националдык банк 2026-жылдын 15-21-август күндөрү Жалал-Абад облусунун Ноокен районундагы "Бибинур Ясмина" жоопкерчилиги чектелген коомунун алмашуу бюросунун лицензиясын мыйзам бузуулар үчүн убактылуу токтотту. Бул чара Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана Улуттук банктын нормативдик актыларынын талаптары бузулгандыгына байланыштуу киргизилди.
Мурдагы Улуттук банктын башкармалыгынын мүчөсү Улан Жамалидинов «Кылым Банк» ачык акционердик коомунун башкармалыгына кирди. Бул тууралуу банк өзүнүн маалыматтарын ачыктоодо маалымдады.
Кыргызстандын Улуттук банкы 2026-жылдын 11-августунда эл аралык электрондук акча системаларын иштеткен эки казакстандык оператордун — ТОО «MAER Soft» («One Click») жана ТОО «ПО MaxPay» («MaxPay») уюмдарынын каттоосун жокко чыгарды. Булар азыртан Улуттук банктын каттоосунда эмеспиз.
Ысык-Ата районундагы "Амантур лтд" жоопкерчилиги чектелген мыйзамдуу мекемесинин алмаштыруучу бюросунун лицензиясы 2026-жылдын 13-августунан 27-августуна чейин убактылуу токтотулду. Бул токтотуу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана Улуттук банктын укуктук актыларынын талаптарын одоно бузганы үчүн жасалды.
Кыргызстандын Улуттук банкы төлөм системасын иштеткен уюмга мыйзам бузуулары үчүн 1 миллион 81 миң сомдон ашык айып пул салды. Айып пул автоматташтырылган системалардын эрежелерин сактабагандыгы жана эл аралык төлөмдөрдү аткарууда кардарларды туура текшербегендиги үчүн берилди. Тийиштүү уюмдун аты расмий түрдө ачык айтылган жок.
Улуттук банк Бишкек шаарынын Московская көчөсүндө жайгашкан «Инком Эксчейндж» ЖЧКсынын айырбаш бюросунун лицензиясы 2026-жылдын 14-августунан 28-августуна чейин токтотулганын билдирди. Бул чара Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузуу негизинде кабыл алынган.
2026-жылдын 14-августунда Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматы боюнча, орусиялык рубль кыйла төмөндөдү жана төрт айдагы эң төмөнкү көрсөткүчтүн жаңы рекордун орнотту. Евро жана казакстандык тенге да акыркы жогорку чекеден түшүүдө. АКШ доллары туруктуу бойдон калса, кытай юаны аз санда жогорулады. Бишкектеги алмаштыруу кеңселериндеги орточо курс да ушуга дал келет.
Кыргызстанда валюта алмаштыруудагы эрежелерди катаалдатуу мүмкүнчүлүгү бар. Азыркы шартта санкциялык тизмелер боюнча текшерүү ири суммадагы алмашууларга гана тиешелүү болсо, Улуттук банк бул көзөмөлдү жалпысынан ар бир валюта алмашуу операциясына колдонууну сунуштайт.
Кыргызстандын Экономика министрлиги Улуттук банктын бардык кызматкерлерин бирдиктүү салык декларациясын тапшырууга милдеттүү кылууну сунуштап жатат. Учурда бул талап болгону банктын жетекчилигине гана тиешелүү, бирок жаңы мыйзам долбоору бул чөйрөнү кеңейтүүнү максат кылууда.
Улуттук банк Кыргызстандын жарандарына шектүү лотереяларга катышууда этият болууну эскертет. Жарандарга лотереялардын мыйзамдуулугун расмий реестрлерден тактап, жеке маалыматтарды жана акчаны белгисиз уюштуруучуларга берүүдөн алыс болуу сунушталат.
Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматы боюнча, 13-августта орус рубли 1,06 сомдон төмөн түшүп, төрт айлык рекорд жаңыртты. Евро менен казак тенгеси кымбаттап, айлык максимумга жетишти, ал эми АКШ доллары мурунку деңгээлинде калды.
11-августка Кыргызстандагы Улуттук банктын расмий валюталык курсу жана Бишкектеги валюта алмаштыруучу жайлардын актуалдуу курстары жөнүндө маалымат берилди. Бул маалымат кыргызстандыктарга валюталык операцияларын жүргүзүүдө актуалдуу көрсөткүчтөрдү сунуштайт.
Кыргызстандын Улуттук банкы 2026-жылы онунчу жолу валюталык интервенция жасап, 10-августта рынкте 196,2 миллион доллар сатты. Бул операция валюта курстарынын туруктуулугун камсыз кылуу максатында жасалып, жылдын эң ири экинчи көлөмүндөгү сатуу болуп калды.
Кыргызстанда орус валютасы алсырап, рубль 1,36% жоготуп, төрт айлык эң төмөнкү чегине жетти. Ошондой эле евро менен казак теңгесинин курстары да түштү. Валюталардын өзгөрүшү тууралуу маалымат Кыргыз Улуттук банкы тарабынан берилди.
Кыргызстанда «Улуттук банк жөнүндө» конституциялык мыйзамга өзгөртүүлөрдүн долбоору коомдук талкууга коюлду. Бул демилге жөнгө салуучу органдын ыйгарым укуктарын кеңейтүүгө жана банк тармагындагы алдамчылыкка каршы күрөштү күчөтүүгө багытталган.
Улуттук банктын маалыматына ылайык, 2026-жылдын 2-чейрегинде коммерциялык банктардын кассаларынан чыгарылган накталай акчанын көлөмү 1 триллион 880 миллиард сомдон ашты. Бул көрсөткүч өткөн жылдын 2-чейрегине салыштырмалуу 35,9% өскөн.
Кыргызстандын Улуттук банкы 30-июлда бир коммерциялык банкты ички көзөмөл системасын түзүүдө мыйзам бузуулар үчүн 13,6 млн сом өлчөмүндө айыпка жыкты. Айыптын себеби — мыйзамдардын талаптарын сактабагандыгы. Коммерциялык банктын аталышы жарыяланган жок.
Улуттук банктын берген маалыматына ылайык, 2026-жылдын 1-июлуна карата өлкөдө айланымдагы жалпы акчанын суммасы 317 млрд сомду түзүп, анын 286 млрд сому банктык системадан тышкары болуп калды.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
Фактылардын булактары: Викиданные.
