Мамлекеттик органЭскерүүлөр: 869
Жогорку Кенеш — однопалатный парламент Кыргызстана.
Экология жана жер ресурстарын пайдалануу боюнча министрдин орунダルмысы Амантур Турсуниязовдин маалыматы боюнча, жер ресурстарын пайдалануучулар жерди рекультивациялоого каражатты өз убагында атайын эсепке которууга милдеттүү. Эгер төлөмдөр кечигип калса, компаниянын иши токтотулушу мүмкүн, ал эми карызы төлөнбөсө лицензиясы жокко чыгарылат.
Бишкек Соврол районунун сотторунун кызматы, Жогорку Кеңештин депутаты Айсаракан Абдибаевты сынга алган адвокат Адилет Меркановго каршы козгогон коомдук уюмдун ишин кайтарып берди.
Омбудсман Джамиля Джаманбаеванын баяндамасы боюнча, алименттерди казыктоо боюнча иштердин 60 пайызынан ашыгы аткарылбай жатканы, ал эми чыныгы төлөмдөрдү камсыз кылган бөлүгү 10 пайыз гана экени аныкталды. Джаманбаева бул маселе боюнча ошондой эле балдардын билим берүү жана коопсуздугу тармагындагы кемчиликтерди да белгиледи.
Омбудсман Джамиля Джаманбаеванын маалыматы боюнча, 2025-жылы сот жүрүм-туруму боюнча жалпысынан 816 кайрылуу жана арыздар Омбудсман институтуна келип түшкөн. Анын айтымыша, бул кайрылуулардын ири бөлүгү (558 кайрылуу) сот алдындагы жүрүм-турум этаптарында адам укуктарынын бузулушуна байланыштуу болгон, айрык초о ички иштер органдарына байланыштуу маселелер көп болгон.
Жогорку Кеңештин заседаында депутаттар Бишкектеги мектептер жанындагы тротуарлар жана светофорлордун жоктугу сыяктуу инфраструктуралык көйгөйлөрдү талкуулашты. Депутаттар Чүй облусунун башка аймактарынын жана айылдардагы автостоянлардын өнүгүшү боюнча да маалымат сурашты.
Жогорку Кеңештин спикери Марлен Маматалиев парламенттин коомдук кабыл алуу жайлыгында болжол менен жүз жарандын кайрылууларын угуду. Бул учурда тартипке сакталуу, соттук жана медициналык системалар, ошондой эле турак жай жана жерге байланыштуу маселелер талкууга алынган.
Жалпы прокуратурада чет өлкөлөрдө азаматтарга айыпталган кыргызстандыктарды кайтаруу маселелерин чечүү боюнча кешендик жыйын өткөрүлгөн. Жыйында катышуучулар ушул процедураны ишке ашыруу үчүн укуктук механизмдерди жана улуттук мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча чараларды иштеп чыгышты.
Жогорку Кеңештин жыйынында талкууланган маселе боюнча Эл аралык ресурстар министринин орунダルмы Амантур Турсуниязов айткандыгы боюнча, таш жана гравий казынасынан пайдалануу боюнча лицензия берүү курулуш долбоорлорунун баасын жогорулантпайт. Ошондой эле, мамлекеттик органдар үчүн уруксат алуунун учурдагы механизмдери сакталат деп түшүндүрүп койгон.
Эмероого байланыштуу, мамлекеттик кызматтагы комиссия Чаткальский районундагы россыптык алтын казып чыгаруу компанияларын текшерүүнүн жыйынтыгын 30-октябрга чейин чыгарат. Экология жана техникалык көзөмөр министринин орунダルмысы бул маалыматты Жогорку Кеңештин жыйынында билдирген.
Депутат Улугбек Ормонов Жогорку Кеңештин жыйынында сөздүк, Узген районундагы Ийри-Суу көчөсүнүн курулушу битум жетишсиздигинен айыгып калганын билдирди. Көчөнүн курулушу боюнча Министрлер кабинетинин кызматкерлери менен талкуу жүрүп жаткан кезинде, курулуштун даярдыгы жана аякташынын мөөнөтү боюнча айырмачылыктар пайда болгон. Министрлер кабинетинин өкүлү каржылоо маселесин чечип, жумага чейин курулушту бүтүрүүнү убада кылды.
Жогорку Кеңештин заседаниесинде Бишкектеги көмүр кыч-газынын көйгөйү талкууланып, депутат Эркинбек Исеналиев жеке турак жайларга жыгач чыгыш жолдоруна фильтрлерди банктар аркылуу берүүнү сунуштады. Ошондой эле, шаардагы кыймыл тоскоолдуктарын азайтуу жана инфраструктура куруу боюнча концепциялар да каралган.
Курулуш министри Нурдан Орунтаев Жогорку Кеңештин заседаында Кыргызстанда социал объектилердин курулушунун абалы тууралуу маалымат берди. Министр жылдын аягына чейин өлкө боюнча болжол менен 100 социал объектиди ишке киргизүү планын билдирди. Депутаттар ар кандай райондордогу мектептер жана бала бакчалар сыяктуу объектилердин курулушу боюнча толук маалымат сурап турушууга тийиш болгон.
Эсептик палатанын төрагасы Алмазбек Акматов мамлекеттик башкаруу системасындагы палатанын ролун жана каржылык тартиптин маанилүүлүгүн талкуулады. Ал Эсептик палатанын көз карандысыз аудит органы экенин жана бюджеттерди аткарууну көзөмөлдөгөнүн баса белгиледи. Акматов кызматкерлердин жоопкерчилигинин жогорулап жатканын белгилеген менен, мамлекеттик сатып алуулар жана курулуш иши боюнча системалык кемчиликтерди да көрсөткөн.
Жогорку Кеңештин депутаты Улан Сариев недра ресурстарын пайдалануу жөнүндө мыйзамга кошумча түзөтүүлөрдү талкуулоонун жүрүшүндө бир недра участкасы үчүн бир нече лицензия берүүгө мүмкүндүк берген нормага каршы чыкты. Анын пикиринде, мындай практика ишкерлер арасында чыр-чатактарды жаратып, ашыкча пайдалануу шарттарын түзө алат. Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министринин орунダルмысы Амантур Турсуниязов, бул сунуштар кийинки маселени карап чыгууга даярдануу учурунда эске…
Жогорку Кеңештин депутаты Эркеайым Сейитказиева Жаратылыш ресурстарын пайдалануу реестринин жүргүзүлүшү боюнча Министрлер кабинетинин билдирүүлөрүндө келишпестиктерди аныктады. Департаменттин орун басары Амантур Турсуниязов реестрдин жүргүзүлүшү боюнча маалыматтарды райондук администрациялардан алынарын түшүндүргөн.
Курулуш министри Нурдан Орунтаев Жогорку Кеңештин жыйынында облустардын генеральный пландарын иштеп чыгуу пландары тууралуу маалымат берди. Анын айтымыша, 2026-жылга чейин мындай пландардын 150дон аз болбогондогу маселе көтөрүлгөн. Жыйында инфраструктура, анын ичинде канализация жана жашыл аймактар жөнүндө да маселелер талкууланган.
Жогорку Кеңеш депутаттары өлкөнүн ар кайсы аймактарындагы маселелерди көтөрүштү. Анын ичинде жашоо кварталдарындагы инфраструктуранын жоктугу, социалдык объектилердин абалы, ошондой эле айылдар башчыларынын статусу сыяктуу маанилүү темалар камтылган. Министрлер жана депутаттар кыргызстандын өнүгүшү боюнча маалымат берди.
Жогорку Кеңештин заседаында депутат Женишкек Аматов таксилердин медициналык текшерүүсүн өткөрүү үчүн жеке компания менен келишим түзүү талабы тууралуу суроо берди. Бишкек шаарынын вице-комы мүчө Рамиз Алиев бул талаптын жаңы мыйзамдардын киргизилиши жана таксилерди лицензиялоо менен байланыштуу экенин түшүндүрдү.
Жогорку Кеңештин сессиясында депутаттар аутизм, Даун синдрому жана балдар циеребрал параличинин көйгөйлөрү менен балдардын укуктарын изилдөө боюнча убактылуу депутаттык комиссия түзүү маселесин карап чыгышты. Бул маселе
Жогорку Кеңештин депутаты Махабат Мавлянова жер ресурстары жөнүндөгү мыйзамга тиешелүү долбоордон «А» категориясын алып салууну сунуштады. Анын мындай сунушу, ушул категориянин келечекте жеке компаниялар үчүн колдонулушу мүмкүн экендигине байланыштуу камчылык туу салган. Бул сунуш парламенттин заседаында, «Кепоте», «Жер ресурстары» жана «Өндүрүш жана керектөө калдыктары» жөнүндө мыйзамдарга өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө долбоор каралып жаткан учурда берилген.
Жогорку Кеңештин төрагасы Марлен Маматалиев саясатчыларды жана социалдык тармактардагы колдонуучуларды Жогорку Кеңеш депутаттарынын ишин сыноого өткөрүүдө сапаттуу болууга чакырды. Ал ашыкча сыноо болсо, тиешелүү чара көрүлөрүн эскертти.
Жогорку Кеңештин депутаттары аутизм, Даун синдрому жана балдардын церебралдык параличи маселелерин, ошондой эле алардын укуктарынын сакталышы боюнча маселени изилдөө үчүн убактылуу депутаттык комиссия түзүшкөнүн билдирди. Комиссиянын түзүлүшү «Ала-Тоо» депутаттык тобунун демилгеси менен ишке ашырылган.
Жогорку Кеңеш депутаттары үч маанилүү мыйзам долбоорун үчүнчү окууда кабыл алышты. Бул долбоорлор жарандардын мамлекеттик органдар менен өз ара аракеттешүүсүн оптималдаштыруу, ТҮК актыларын өзгөртүү жана эмгек акыны индексациялоону мыйзамдык деңгээлде бекемдөө маселелерин камтыйт.
Жогорку Кеңештин депутаттары бүгүн, октябрь айынын 15 күнүндө, жер ресурстарын пайдалануу боюнча лицензияларды кепилдикке карууга тыюу салган мыйзам долбоорун биринчи окууда кабыл алышты. Инициатива Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин төрагасы тарабынан берилген. Бул өзгөрүүлөр жер ресурстарын пайдалануу укугун берүү тартибин жакшыртууга жана жер ресурстарын пайдалануучулардын ишин көзөмөлдөөгө багытталган.
Кабинет министрлердин төрагасынын орунダルмысы 14-октябрьдагы Жогорку Кеңештин жыйынында Кыргызстанда импорт сакрага алты айлык мораторий жарыяланышы мүмкүн экендигин билдирди. Бул чечим жергиликтүү өндүрүүчтү колдоо максатында каралууда. Анын айтымыша, сакралык свекланын сатып алуу баасы фермерлер үчүн төмөндөшү деген маселе талкууга алынган.
Жогорку Кеңештин депутаты Жайлообай Нышанов Чаткаль жана Ала-Бүкин райондорундагы алтын казыначылык маселесин көтөрүп, жерлерди калыбына келтирүү милдеттенмелерин аткарган компанияларды жоопкерчиликке тартууну талап кылды. Парламенттин заседаында жерлер жөнүндөгү мыйзам долбоорун талкуулоонуп жаткан депутат, алтын казыначылык боюнча иштеп жаткан лицензиялардын чыныгы санын суроо менен ачыкка чыгарды.
Жогорку Кеңештин заседаында депутат Камила Талиева Омбудсмен Джамиля Джаманбаевага кайрылып, Омбудсмендин институтунун ишинин акцентин прокуратуралык көзөмөлдөн алыс кылып, олуттуу социалдык көйгөйлөр тарабынан аткаруу керектигин белгиледи. Ал социалдык камсыздоо, медицина жана билим берүү маселелеринин парламент тарабынан көбүрөөк көңүл бурууну талап кылды.
Жогорку Кеңештин заседамында кендерге байланыштуу мыйзам долбоорун талкуулоону жүрүндө, кендерди пайдалануу боюнча лицензияларды кепилдикке берүү маселеси көтөрүлгөн. Экология, табигый ресурстар жана техникалык көзөмөл министринин орунダルмысы Амантур Турсуниязов, бул кепилдик механизмин натыйжасыз деп эсептеп, аны токтотууну сунуштап жатат.
Экология министрлигинин маалыматы боюнча, Кыргызстанда кум-жарык карьерлерин иштетүүгө берилген 1154 уруксаттан 503 бөлүмү гана учурда иштеп жатканы аныкталды. Жогорку Кеңештин депутаты Джайлообай Нышанов карьерлерди иштетүүгө уруксат берүү жана ресурстардын пайдаланылбай жаткандыгы боюнча маселени көтөрүп, министрдин орунダルмынан маалымат алган.
Жогорку Кеңештиндин сапары боюнча
Кыргызстандын Жогорку Кеңеши эмгек кодексине айлык акыны индексациялоону камсыздоо боюнча өзгөртүүлөрдү үчүнчү масетинде жактырды. Бул өзгөрүүлөр эмгек акынын реалык маанисин жогору товар жана кызмат баасынын өсүшү менен камсыздоого багытталган. Өзгөртүүлөр мамлекеттик бюджеттен каржыланган жана бюджеттен каржыланбаган уюмдар үчүн ар кандай тартиптерди карап турат.
Жогорку Кеңештин депутаттары Акыйкатчы (Омбудсмен) Джамиля Жаманбаеванын «2025-жылы адамдын жана жарандын укуктары жана эркиндиктеринин абалы» жөнүндөгү отчетун талкуулашты. Талкууга балдардын укугун коргоо, өзгөчө мүмкүнчүлүгү чектелген жана ВИЧ менен инфицирленген балдар, ошондой эле Россияда иштеген кыргызстандыктардын маселелери камтылган.
Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши Омбудсман Джамилия Жаманбаеванын «Кыргыз Республикасында адам жана жарандын укуктарынын сакталышы жөнүндө» 2025-жылдагы отчетун карап чыккан. Депутаттардын көңүл бурган маселелеринин бири – ВИЧ менен ооруган балдар, мүмкүнчүлүгү чектели адамдар жана Россиянын реестриндеги кыргыз жарандарынын абалы болгон. Ошондой эле Омбудсман институтунун бюджеттерин көбөйтүү зарылчылыгы да көтөрүлгөн.
Жогорку Кеңештин саандаалы Мавлюда Калбердиева Бишкекте HOWO жүк ташуучу унаалардын өтүүсүн тыюулоого сунуш берди. Анын айтымыша, унаалардын жүгү ашык болуп, жолдор кулап кетирүүдө. Депутат, жүк ташуучу унаалардын өзү 35 тонна, жүгү менен 60-70 тоннага чейин жеткериши мүмкүн экендигин белгиледи. Транспорт министрлигинин орунダル министри Бактылуу Момбеков уюмда мындай унааларды киргизүү боюнча жаңы талаптар иштеп жатканын билдирди.
Жогорку Кеңештин заседаында депутат Дастан Бекешев окуучулардын мектеп формасы боюнча окуу сабактарынан чыгарылышы жана окуучулардын укуктарынын бузулушу боюнча келипжалууларды билдирди. Ал укук коргоочудан мектептердеги окуучулардын укуктарынын сакталышын мониторинг кылууну өтүнүп, окуу жайларындагы санитардык абалга да көңүл бурууну сунуштады.
Жогорку Кеңештин мурунку депутаты Шайлообек Атазов сотто актыкылдандырылган. Бул маалымат тууралуу өзүнүн социалдык тармактарында депутат өзү билдирген.
Жогорку Кеңештин спикери Марлен Маматалиев Казакстандын элчиси Абылкайыр Скаков менен жолугушуп чыккан. Жолгушуунун курамында өкмөттөр аралык кызматташтыкты тереңдетүү жана Чолпон-Ата – Алматы автожолун куруу идеясы талкууга алынган. Кадырман тараптар эки тараптуу мамилелерди өнүктүрүүгө кызыгуусун подтверровали.
Бишкек шаар мэри Айбек Жунушалиев Жогорку Кеңештин жыйынында сөздүк. Ал мурда көчөдөгү кемеңге кептик тоскоолдуктарды жоюу үчүн колдонулган тоскоолдуктарды киргизүүдөн баш тартууну билдирди. Бирок депутаттар шаардын башкаруучусунун жообу менен канааттанган жок сыяктуу көрүнүш болду.
Бишкек шаардык кеңештин төрагасы Бекжан Усеналиев Жогорку Кеңештин спикери Марлен Маматалиевдин айткандарын сындады. Бул сыноо Жогорку Кеңештин депутаттары менен шаардык кеңештин депутаттарын карама-каршы коюп сүйлөгөнүнө кийин болгон.
Жогорку Кеңештин заседаында кардарларда жашаган аялдардын медициналык жардамга жетүү мүмкүнчүлүгү маселеси көтөрүлгөн. Омбудсмандын отчету боюнча, медициналык кызматкерлердин келип туруусу боюнча аялдардын жабырлануулары бар. ГУЖМ өкүлдөрү ички медициналык кызматтын иштешин жана жайларды оңдоо иштеринин башталганын билдирди.
Бишкек мэриясынын вице-мэри Насипбек Керимов маалыматка караганда, Бишкек ТЭЦде жылуулук мезгилине байланыштуу жабдуулардын ремонту жүрүп жатат. Ушул маалыматка ылайык, 6 турбогенератордон 3 курамы жана 4 котлоагрегаттан 1 курамы оңдолуп, жакынкы арада ишке киргизиле тургандыгы айтылды.
Депутат Сеидбек Атамбаев Жогорку Кеңештин жыйынында айымдардын укуктары жана эркиндиктеринин сакталышы тууралуу маалымат берди. Анын айтымында, Степное айылындагы №2 аялдар колониясында саламаттыгы жаман, өз алдынча кыймылдай албай турган жана инвалид коляскага муктаж айым турат. Атамбаев ошондой эле жаза ордундагы ички тартиптеги эрежелердин өтө катуу болгонун жана жаза ордунун шарттарын жакшыртуу керектигин белгиледи.
Суу ресурстары, айыл чарбыты жана иштетүү тармалдары министри Эрлист Акунбеков Бишкекте эт баасын төмөндөтүү боюнча чараларды киргизүү жөнүндө маалымат берди. Анын айтымыша, малдын экспортторуна алты айлык мораторий киргизилген жана Бишкекте пилоттук режимде 10 фудтрак менен эт 680 сомдон сатылып жатат. Министр эт баасынын максималдуу деңгээлин 770 сомдон ашырылбашы керектигин белгиледи, бирок айыл чарбачыларын колдоо үчүн корм бааларын төмөндөтүү маанилүү экенин да баса белгиледи.
Жогорку Кеңештин сессиясында депутаттар Кыргызстандын Министрлер Кабинетинин маалыматтарын угуп чыгышты. Талкууга социалдык объектилерди куруу абалы, автожолдордун абалы, ошондой эле социалдык маанидеги товарлардын бааларын жөнгө салуу маселелери кирген. Мындан тышкары, депутаттар
Депутат Айсаракан Абдибаеванын мандатын кайтаруу маселеси жаңы айлакердиктерге жолуда. Юрист Адилет Мерканов бүгүн, октябрь айынын 14-үндө, Жогорку Кеңештин мандатына расмий жазылуу менен кайрылган. Бул кайрылууга 31 900 адам кол койгон петиция кошсогон. Жазылуу парламенттин бардык комитеттерине жана депутаттык топторго жөнөтүлгөн.
«Газпром Кыргызстан» акционердик коомдун вице-президенти Арзымат Алдаяров Бишкекти толугу менен газификациялоо үчүн «Маловодная» газ бөлүштүрүү станциясынын (ГРС) кубаттуулугун сегиз эсе көбөйтүү керектигин билдирди. Ал курулуштун Бишкектин толук газификациялашы үчүн өтө маанилүү экенин баса белгиледи. Ал эми газификациялоо процессиндеги башка пландар жана жергиликтүү бийликтер менен иштөө маселелери да талкууга алынды.
Президенттин тапшырмасы менен Курулуш министрлиги «Дөөлөт Курулуш» куруучусу болуп, 1,4 миңдогон дольщиктин үйлөрүн бүтүрүүгө киришти. Министр Нурдан Орунтаев 14-октябрь күнү Жогорку Кеңештин заседаниесында бул тууралуу маалымат берген. Анын айтымыша, министрлик курулуш иштерин кайра жайылтып, 25 миллион АКШ долларына инвестиция тартууну ишке ашырган. Үйлерди кийинки жылы же бир жылдын ичинде тапшыруу пландалып турат.
Депутат Бактыяр Калпаев Жогорку Кеңештин заседаында сөз сүйлөп, Кыргызстандагы кедейлик деңгээлинин 2025-жылы 24% болгонун, ал эми Баткен облусунда бул көрсөткүчтүн 38,5%га жеткенин билдирди. Ал облусту эң кедей облус деп аныктап, анын кедейлик деңгээлинин жогорулугуна байланыштуу облуска жылдык каражатты 2 миллиард сомго көтөрүүнү өтүнүп жатат.
Турак жай курулушу боюнча министр Нурдан Орунтаев жарандарды каржылык көйгөйлөр болгон компаниялардын комплекстердеги квартираларды сатып албоого чакырды. Министр ошондой эле, мурунтан иштеп чыккан объектилердеги документтердик көйгөйлөрдү чечүү боюнча көрүлгөн чаралар тууралуу маалымат берди.
Жогорку Кеңештин мурунку депутаты Ишкак Масалиевдин айтымына ылайык, «Бүтүн Кыргызстан» партиясынын лидери Адахан Мадумаровго үйүндө жүргүзүлгөн обыск учурунда алынган 150 миң доллар кайтарылган. Масалиев, милиция кызматкерлери ката кетиргенин жана бул каражаттарды кайтарып бергенин, ошондой эле Мадумаровдун бул иштерге байланышы жок экенин билдирди.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
