ЖерЭскерүүлөр: 798
Иссык-Куль — озеро в Кыргызстане.
Ысык-Көл районунун тургундары электр энергиясы менен камсыздоонун маселеси төртүнчү күнү жаралып жатканын билдиришет. Көйгөй цикликтүү болуп, Балыкчыдан Караколго чейинки кең жерди каптап турат. Электр энергиясын кайра берүүгө байланыштуу так себептер жана мөөнөттөр белгисиз болуп калууда.
Кыргыз-Россия Славянский университети (КРСУ) Иннополис университети менен биргеликте Кыргызстандын тоо аймактарын Иссык-Көл көлүнүн жайкы жайлоолоруна бириктирген «Евразия жолу» аттуу долбоорду сунуштады. Бул 450 километрге жакын узундуктагы туристтик жана илимий-билим берүүчү маршрут болуп эсептелет. Долбоордун максаты — туризмди өнүктүрүү, кадрларды даярдоо жана Иссык-Көл жайлоолору боюнда эл аралык кызматташтыкты күчөтүү.
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров улуттук кенен совещаниинде өлкөдөгү туризмди жыл бою иштеп туруучу тармакка айландыруу зарыл экенин билдирди. Анын айтымыша, бул максатка жетүү үчүн туристтерге сапаттуу кызмат, заманбап инфраструктура жана коопсуздук камсыздоо керек. Ошондой эле, ири шаарларда жана Көлгө кесипкүмдүк туризмин өнүктүрүү үчүн эл аралык иш-чараларды өткөрүү маанилүү деп белгиледи.
Каракол шаары Борбор Азиянын туристтик борбору катары таанылып, жыл боюкы туризм үчүн инфраструктураны активдүү өнүктүрүп жатат. Мамлекеттик агенттинин өкүлү кароого ылайык, шаар тоолуу эс алуу базасынан толук кандуу туристтик дестинацияга айланып жатат.
Жогорку Кеңештин айыл чарбыттык саясат боюнча комитетинин заседаында депутат Кубанычбек Самаков Иссык-Көл көлүнүн пляждарында скутер унааларын уз度和га тартипке салууну күчөтүү боюнча сунуш киргизди. Ал пансионаттардын администрацияларына жана ээлерине мындай кызматтар үчүн жоопкерчилик киргизүүнү талап кылды.
Тюп районунун Тюп айылында Балбай баатырдын эстелигинин ачылышы боюнча салтанаттуу иш-турма өткөрүлгөн. Иш-турмада Жогорку Кеңеш депутаттары, облустук башкаруунун башчысы Бакытбек Жетигенов, коомдук ишмерлер жана жергиликтүү тургундар катышкан. Иш-турманын негизги максаты — кыргыз элинин тарыхый мурасын жана улуттук баалуулуктарын жайылтуу болгон.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаровдун Арменияга болгон расмий сапарынын алкагында эки өлкө аралык кызматташуу меморандуму кол коюлду. Бул документ Иссык-Көл жана Севан көлдөрүн сактоо боюнча иш-чараларды камтыйт. Бул маселелердин чечими COP17 конференциясынын алкагындагы иш-чараларлардын жүрүшүндө ишке ашырылган.
ЖК Комитети өлкөнүн суу ресурстарын коргоого багытталган мыйзам долбоорун жактырды. Бул мыйзамдын негизинде өлкөдөгү суу жазыгын сактоо максатында ар кандай чараларды киргизүү пландалат. Долбоорго облепиханы кесип жабоого тыюу салуу, балык туулууну жөнгө салуу жана суу жазыгынын жээгинде курулуш курууга чектөөлөр киргизүү каралган.
Кыргызстандын табигый ресурстар министри Акыл Токтобаев Ереванедеги чоң саммиттин алкагында өткөрүлгөн жогорку деңгээлдеги тегерек столдо сүйлөшүп, каржылык агымдарды табигый экосистемаларды сактоого багыттоо зарылчылыгын баса белгиледи. Анын сөзүндө Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаровдун Көлдөрүнүн сакталышы үчүн атайын эл аралык траст фонду түзүү боюнча демилгесине өзгөчө көңүл бурулду.
Ысык-Көл көлүндө туристтердин көптүгү мезгилинде суунун сапатын экологиялык мониторинг жүргүзүлүүдө. Адистер көлдүн 20 бекитилген жеринде, ошондой эле ага агып кирген дарыялар жана суулардын суу үлгүлөрүн алып, аларды оор металлдар, эритилген кычкылтек жана башка булгануу көрсөткүчтөр боюнча изилдеп жатышат. Адистердин айтымыша, пландаштырылган изилдөөлөр суунун курамында олуттуу өзгөрүүлөрдү аныктаган жок, жана текшерилген көрсөткүчтөр норманын чегинде калууда. Бирок, экологиячылар…
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров ЮНЕСКОнын генеральный директору Халед Аль-Анани менен жолугушуп, билим берүү, илим, маданият жана башка аймактагы кызматташууну бекемдөө маселелерин талкуулашкан. Сторонолор «Бишкек+25» тоо саммитине даярдык көрүү жана Көл сыйкырынын экосистемасын сактоо үчүн фонд түзүү демилгесин карап чыгышкан.
Амалга оширилген биргелеш күчтөр натыйжасында Ысык-Көлдогу балык уулоо торуларынын бир бөлүгү алынды. Адистердин айтымына караганда, ушул жылы бир нече кызматтын биргелеш күч-аракети менен болжол менен 450 километр узундукта тору алынган. Алынган материалдардын айрым бөлүгү Сары-Ой айылындагы складда сакталып, аларды кайра иштетип, жайпай материалдарды чыгаруу пландалат.
Ысык-Көлгө «Тамчы» деген атайын каржылык аймак түзүлүп жатат. Бул аймак эл аралык рейтингдер боюнча жогорку орунду ээлеп, Азия-Тыныгуу океаны аймагындагы жаңы экономикалык зоналардын арасында биринчи, дүйнө жүзүндө өз категориясында экинчи орунду алган. Проект ири инвесторлорду тартуу максатында каржылык, кеңсе жана жашоо инфраструктураларын өнүктүрүүнү камтыйт.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Ереванедеги (Армения) Улуттарраралык Биоразнообразие боюнча Конвенциянын 17-орунчо конференциясында (СОР17) сөздүк. Ал айлана-чөйрөнү булгаштоону жана климаттын өзгөрүшүнө жооп кароого эл аралык кызматташтыкты бекемдөө керектигин белгиледи. Жапаров Иссык-Көлди сактоо үчүн Кыргызстандын алгачкы салым катары 10 миллион доллар менен атайын траст фонду түзүүнү сунуштаду.
Япониянын Кыргызстандагы элчиси Рюити Хирано Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясына бектемдигин кыдырып, академиянын президенти Бекмамат Жөнбаев менен вице-президенти Гүлнар Ботоканова менен жолугушушкан. Жолугушуунун курамында тараптардын илимий кызматташтыкты бекемдөө жана экология, археология, айлана-чөйрөнү сактоо боюнча биргелешкен изилдөө долбоорлорун ишке ашыруу мүмкүнчүлүктөрү талкууланган.
Иссык-Көл жанындагы «Тамчы» атайын каржы аймагы дүйнөлүк каржы зоналары рейтингинде өз ордун бекемдеп, икинчи орунду басып алды. Эксперттер бул аймакты бизнес үчүн тартуучу шарттар менен белгилешти, анын ичинде компаниялардын пайдадан алынган салыкынын 49 жылга чейин нөл болушу сыяктуу артыкчылыктар камтылган. Бул аймак Борбор Азиядагы ушундай жогорку бааланган биринчи каржы юрисдикциясы болуп калды.
Кыргыз сотторунун ассоциациясынын эксперти Кыргызстандын экологиялык коопсуздугун камсыз кылуу үчүн соттор же мамлекеттик органдардын өз алдынча күч-аракети жетиш болбогонун белгиледи. Ал Иссык-Көлди сактап калуу жана жарандардын таза айлана-чөйрөдө жашоо боюнча конституциялык укуктарын коргоонун маанилүүлүгүн баса белгиледи. Тоо өлкөсү болгон Кыргызстан климаттын өзгөрүшүнө өтө сезимдүү.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Бакудагы СВМДА саммитинин алкагында Камбоджа Королдугунун прем министри Хун Манет менен жолугушуп, эки тараптуу кызматташтыкты бекемдөө боюнча талкуу жүргүзгөн. Тараптар соода-экономикалык, инвестициялык жана туризм чөйрөсүндө байланыштарды кеңейтүүнү маанилүү деп эсептешкен. Жапаров камбоджалык бизнеске Кыргызстандын
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Камбоджа бизнесин өлкөдө инвестициялоого чакырды. Бул чакыруу, өзгөчө Иссык-Көлдеги «Тамчы» атайын каржылык-инвестициялык аймагына инвестициялоого багытталган. Маалымат Бакудагы СВМДА саммитинде өткөн жолугушууларда ачыкталды.
Жогорку сот төрагасы Медербек Сатыев экологиялык иштерди көзөмөлдөөнүн өз алдынча жана объективдүү жүрүшүнүн зарылчылыгын билдирди. Ал айыл чарбыт жана айлана-чөйрөнү коргоо мыйзамдарын колдонуунун маанилүүлүгүн жана Иссык-Көл көлүн сактап калуу маселесине басым жасады. Сатыев Кыргызстандын айлана-чөйрөсүн коргоо үчүн күч-аракеттерди бириктирүүгө чакырды.
Боомское ущемасында темир жолдун жогору жагындагы тоо капталынын сезондук тазалануу иштери жүрүп жатат. Эң коркунучтуу жерлердин бири – Кыз-Куйоо айылынын жанындагы алты километрлик участору. Таш кулашын алдын алуу үчүн адистер колдонуп, темир жолдун кыймылын токтотуп, унаа жолун 15-20 мүнөткө жабып турууда. Бул иштердин айланасында Кыргызстандагы ресурстарды мыйзамсыз пайдалануу жана инвестициялар боюнча маселелер да талкууга алынууда.
Ысык-Көл аймагындагы табигый жаایطдан Кыргыздын табигый ресурстарын башкаруу башкармалыгынын кызматкерлери сейил кеминде сейрек кездешүүчү жаныбарларды — каргыл барс, архар жана тоо козлурун видеого жаптоого ашык болушууга жетишти. Бул кадрлар аймактын табигый байлыгын жана биологиялык ар түрдүүлүгүн көрсөтүп, жаныбарлардын жашоо чөйрөсүн сактоонун маанилүүлүгүн эске салат.
Мам бийлигинин төрагасынын орун басары Эрлист Акунбеков айтымыша, ушул жылы айыл чарбыт продукциясынын баасынын жогорулашынын негизги себеби — күйүүчү майлардын баасынын көтөрүлүшү жана Ормуз көрүнүндөгү кырдаал болуп саналат. Акунбеков аграрларды колдоо чаралары жөнүндө да маалымат берди.
Ысык-Көлүнүн тереңдеринде өз сырларын жашырып турган баткан кемелер жайгашкан. Алардын бири эл арасында «Ысык-Көл Титаники» деп белгилүү. Көлгө калган кемелердин тарыхы, аларды бетине көтөрүү аракети жана ал жылдардагы окуялар кызыгууну жаратат.
Бишкекте өткөн «Наркотиктен тынчтык үчүн» аттуу эл аралык конференциясында ШӨК өлкөлөрүнүн өкүлдөрү наркотрафикке каршы биргеликте операциялар жүргүзүү жана жаңы жеткирүү маршруттарын талкуулашкан. Өспүрүмдөр үчүн синтетикалык наркотиктердин коркунушуна жана канганып кетиштин алдын алууга өзгөчө көңүл бурулган. Ал эми талкууга миграциялык саясат жана белгилүү инсандардын Кыргызстанга келиши да кирген.
Ысык-Көл көлүндө суунун сапатын жана экологиялык абалын баалоо максатында кеңейтилген гидрохимиялык мониторинг жүргүзүлүүдө. Бул изилдөөлөрдү Кыргызстандын Апаттык кырдаалдар министрлигине караштуу Гидрометеорологиялык кызмат жүргүзүп, көлдүн 17 тандалган контрол пункттарында суу үлгүлөрүн алышат. Алынган маалыматтар көлдун табигый ресурстарын сактоо үчүн өтө маанилүү болуп саналат.
Экология министрлигинин маалыматы боюнча, Ысык-Көл көлүнүн суу аймагында жүргүзүлгөн акциянын алкагында эски синтетикалык торлорду чыгарып, 70 килограмм кулак чогултулган. Бул иш-чара Ысык-Көл облустук министрлик тарабынан өткөрүлүп, көлүнүн суу ресурстарына жана экосистемасына келтирилген зыян тууралуу эскертүү берилди.
Ички иштер министрлиги Бишкек-Иссык-Көл жолунда унаалардын орточо ылдамдыгын автоматтык түрдө көзөмөлдөө боюнча пилоттук долбоорду киргизүүнү сунуштауда. Бул жаңы система жөн гана бир чекиттеги ылдамдыкты эмес, белгиленген жол участогу орточо ылдамдыкты аныктай алат. Мындай чаралар жол коопсуздугун жогорулатууга багытталган.
Ысык-Көл районундагы Түп айылында канало трубаларын жайгаштыруу иштери учурунда олугу болуп, эки кызматкер өлүмгө дуушар болгон. Жергиликтүү жашаган адамдардын айтымына караганда, аларды куткаруу аракети болжол менен 20 мүнөт узарган. Иштерди аткарган подрядчик компаниясы коопсуздук чараларынын бардыгы сакталганын билдирсе да, окуя түшкү тыныгуу учурумунда келип чыккан.
Бишкекте Бүткүл дүйнө банкынын жана ДСБнын курамында уюштурулган аймактык семинар башталып, Борбор Азия өлкөлөрүндө саламаттыкты сактоону каржыло системаларын бекемдөө маселесине арналды. Кыргызстандын саламаттык сактоо министри Дамир Осмонов бул иш-чарада каражаттын көлөмү гана эмес, ошондой эле медицинанын сапатын жана жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу үчүн аларды бириктирүү механизмдеринин маанилүүлүгүн белгилеген.
Трагедия 3-октябрь күнү Ысык-Көл районундагы Тюп районунда болгон. Эки кызматкер жер куламына кеминде эки адам каза болгон. Алар жер казыргысынан кузган 3 метр тереңдиктеги каналоо түтүнүн орнотуп жатканда жер куламына басылып калган. Ушул окуянын толук жүрүшү азыр да изилдеп жатат.
Иссык-Кёлдө «Диван лугат ат-турк» аттуу Махмуд Кашгаринин мурасы жөнүндө туруктуу көрме ачылды. Бул иш-чара түрк дүйнө өлкөлөрүнүн кызматташуусунун натыйжасы болуп саналат жана маданият мурасын келечек муундарга сактап калуу максатын көздөйт.
Кыргыз Республиканын Атактуу Химия жана фитотехнологиялар институтунун профессор, химия илимдеринин доктору Асылкан Джуманазарова Иссык-Көл көлүнун экологиялык абалы тууралуу маалымдады. Ал канааттанган сууларды тазалоо маселесинин көлдин экосистемасына таасир кылган негизги факторлорунун бири экенин белгиледи. Профессордун айтымыша, изилдөөлөр боюнча аммониянын концентрациясы белгиленген нормадан жогору болуп турат, ошондой эле суу тазалоо жабдыктарын жакшыртуу зарыл.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Ысык-Көл көлүнүн деңгээлинин жылдан 7 см менен төмөндөргөнун билдирди. Ал көлди сактап калуу үчүн БУУнун курамындагы биргелеш траст фондун түзүлүшүн сунуштады. Эксперттер көлди сактоо үчүн резервуарларды түзүү, сууну үнөмдөө технологияларын киргизүү жана суу ресурстарын рационалдуу пайдалануу зарылчылыгын талкуулашты.
Кыргыз Республикасынын транспорт жана коммуникациялар министринин орун басары Бактылуу Аскар Уулу Момбеков өлкөнүн ири жол долбоорлору жана темир жолдун курулуш мөөнөтү жөнүндө маалымат берди. Анын айтымында, Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу 2030-жылыга чейин ишке киргизилиши пландалып жатат. Ошондой эле, жаңы айланып өтүү жолдору, акы төлөнүүчү жолдор, туннелдер жана айырмалоолор куруу, ошондой эле Кыргызстандын деңиз ташууларына жетүү мүмкүнчүлүктөрү да талкууланган.
2026-жылдын июль айында Пакистан президенти Асиф Али Зардари Кыргызстанга расмий сапар менен келип, эки өлкөнүн алты жылдык саясий жана экономикалык байланыштарын жаңы деңгээлге чыгарды. Бул Кыргызстандагы пакистандык мамлекет башчысынын 20 жылдагы биринчи визити болуп, тараптар соода, энергетика жана транспорт чөйрөсүндө кызматташтыкты кеңейтүүнү талкуулашты. Саясий диалогдон стратегиялык өнөктөштүккө өтүү максатында эки мамлекет эл аралык уюмдар, мисалы, Шанхай кызматташтык уюмунун алкагында…
Каракол шаарында Ысык-Көлдүн эки жээгин туташтыра турган жаңы туристтик көпүрө курулат. Бул көпүрө жаңы туризм кластеринин бир бөлүгү болуп кызмат кылаары күтүлүүдө. Жобонун жетекчиси Дмитрий Селиверстовдун айтымында, курулуш иштери болжол менен 1-октябрга чейин бүтмөкчү.
Шанхай кызматташтык уюмунун (ШОС) саммити жана VI Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары (ВИК) учурунда Бишкек шаарынын айрым негизги жолдору жана Ысык-Көл облусундагы трассалар убактылуу жабылат. Бул чаралар жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо максатында 30-августтан 6-сентябрга чейин жана иш-чаралардын графигине жараша ишке ашырылат.
Чолпон-Атада Иссык-Көлдүн суунун коопсуздугун камсыз кылуу максатында кеңири жыйын болуп өттү. Ал жерде суу транспорту жана туристтик маалда кырсыктардын алдын алуу, рейддик иштерди күчөтүү боюнча маселелер талкууланды. Жыйын жыйынтыгында тиешелүү мамлекеттик органдарга тапшырмалар берилди.
Ысык-Көлдүн жээгин курулуш үчүн пайдалануу мүмкүнчүлүгү коомчулуктун көңүлүн бурду. Мындай демилгелер айлана-чөйрөнү коргоочулардын жана жергиликтүү тургундардын тынчсыздануусун жаратууда.
16-августта саат 20:00 чамасында Боом өрөөнүндө Ысык-Көлдөн Бишкекке кайтып келүүчү унаалардын жүрүшү жайлап, жолдо тыгын пайда болду. Көптөгөн автоунаалардан турган узун кезек катталган.
13-августта Иссык-Көлдө адам сууга батып кеткен. Издөө иш-чаралары жарымынчы саатка созулуп, анын сөөгү табылды. Медайымдар эс алуучуларды сууга этият болууга чакырды. Ошондой эле Нарындан келген 38 жаштагы айым пирстен секирип, тизесин айыксыз жарадар кылган.
Кыргызстандын парламентинде Ыссык-Көлдүн айланасында жайгашкан турак жай комплекстери үчүн жаңы курулуш эрежелерин киргизүү сунушталууда. Анын ичинде суу үстүндө турган үйлөрдү куруу боюнча жаңы талаптар каралууда.
Кыргызгидрометтин маалыматына ылайык, 17-августта Бишкекте күндүз абанын табы +34 градуска чейин көтөрүлүп, жаан-чачын күтүлбөйт. Бирок Иссык-Көл, Нарын, Ош сыяктуу аймактарда кыска мөөнөттүү жаан жана чел кетүүлөр болушу ыктымал. Жел батыштан болуп, айрым жерлерде 15-20 метрсекундга чейин күчөйт.
Ысык-Көлдө пирстен секиргенден кийин сууга баткан жигитти эс алуучулар тез арада сууда жүрүүчү саптар менен скутер жардамында куткарды. Окуя регионалдык масштабда катталып, эс алуучулардын биргелешкен аракеттери кырсыктын курмандыктарын болтурбоого себеп болду.
Кыргызстандын депутаттары Ысык-Көл аймагында туруктуу социалдык-экономикалык өнүгүүнү камсыз кылуу жана туризм инфраструктурасын кеңейтүү максатында суу транспорту менен байланышкан жаңы мыйзам долбоорун сунушташты. Бул демилге көлдүн экологиялык абалын сактоо шартында ишке ашырылат.
Ысык-Көлдүн Балыкчы шаарында13-августта Бишкек шаарынын 2007-жылы туулган жашы жигити суунун астында калган жана каза болду. Ошол күндө Нарын шаарынан келген 38 жаштагы адам сууга сүзүп түшүп, тизесин кыйратып алды. Медицина кызматкерлери суусуз аймактарда сак болууну эскертет.
Ысык-Көл облусунда спорттук жана хобби балык уулоо үчүн шарттарды жакшыртуу жана мамлекеттик кызматтарды санариптештирүү максатында реалдуу кадамдар жасалууда. Мындай аракеттердин алкагында Кекилик участогунда маалымат стенди орнотулуп, анда QR-код аркылуу балык агартуучу билеттерди онлайн алууга мүмкүнчүлүк түзүлдү. Жакынкы убакта жүздөн ашуун ушундай стенддер Ысык-Көлдүн ар кайсы жерлерине коюлат.
2026-жылдын башынан бери Иссык-Көлдүн сууларынан айлана-чөйрөнү коргоо максатында 650 килограммга жакын ар түрдүү таштанды жана 24,3 миң метр синтетикалык балык торлору чыгарылды. Бул кадам көлдүн тазалыгын жана туристтер үчүн коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жасалууда.
Иссык-Куль көлүнүн суусун тазалоо иштеринин алкагында үч күндүн ичинде мыйзамсыз коюлган 6,8 километр синтетикалык сетка жана 140 килограмм таштанды алынды. Бул иштер быйылкы жылдын башынан бери жалпы 24 километр сетканын алынганын ырастайт.
Бул баракта жазылгандан көбүрөөк билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Фактылардын булактары: Викиданные. Айрым маалыматтар ММК материалдарынан чогултулган, так эмес болушу мүмкүн.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
