ЖерЭскерүүлөр: 46
Ормузский пролив — пролив между Персидским и Оманским заливами.
АКШ менен Иран 2026-жылдын 17-августунда аякта турган согушту токтотуу режимин дагы 60 күнгө узартуу боюнча макулдашты. Бул келишимге Пакистан тараптан ортомчулук менен жетишилди. Тараптар акыркы тынчтык келишимине жетүү үчүн диалогду улантат.
2026-жылы март айында Ормузский тилке аскердик жаңжалда жабылганына карабастан, Персия булуңунан жашыруун флот күн сайын 800 миң баррелге жакын сырдык мунай жана газ конденсатын чыгарып жатат. Бул процесс дүйнөлүк мунай бааларына түздөн-түз таасирин тийгизип, Brent маркасындагы баалар 82-85 доллар чегинде кармалып, бул маселедеги бүткүл логистикалык кризистин 2027-жылдын башына чейин уланарына болжолдонууда.
17-августта мунайдын баалары ар кайсы багытта өзгөрдү. Brent мунайы баррели 88,72 долларга көтөрүлүп, ал эми америкалык WTI мунайы 82,35 долларга түштү. Мындай өзгөрүүлөр Ближний Чыгыштагы чыңалуу жана Ормуз кысыгы аркылуу кемелердин азайышы себептүү болду.
Иран менен Оман Ормуз кысыгында коопсуз деңиз жолун түзүү боюнча сүйлөшүүлөрдү үч айдан бери жүргүзүп, акырында макулдашууга келишти. Бул тууралуу Ирандын Тышкы иштер министрлигинин расмий өкүлү Исмаил Багаи билдирди.
АКШнын мурдагы президенти Дональд Трамп Ирандын жеңилишинөн кийин Ормуз кыйыгын өз өлкөсүнүн аймагы кылып жарыялай турганын айтты. Иран өкмөтүнүн жогорку өкүлдөрү мындай билдирүүлөрдү четке какып, кырдаалга каршылыгын билдирди жана Ормуз кыйыгынын башкарылышы гана Иранга таандык экенин баса белгиледи.
Ормуз кысыгы дүйнөдөгү негизги энергетикалык маселелердин жүрүшү көзөмөлдөлүп жаткан стратегикалык суусу жолу болуп эсептелет. АКШ бул кысыктын толук көзөмөлүндө экенин билдирсе, Тегеран эскалация болушу мүмкүн деген эскертүү жасоодо. Сооданын азайышы жана нефть жеткирүүлөрүнө түзүүчү коркунучтар дүйнөлүк отун бааларына таасир этиши мүмкүн.
Brent маркасындагы мунайдын октябрь айына карата фьючерс баасы Лондонун ICE биржасында 11-августта 2,62% жогорулап, баррелине 90,02 долларды түздү. Баанын өсүшү АКШ менен Иран арасында улантылып жаткан чыңалуу жана тынчтык сүйлөшүүлөрүнүн натыйжа бербеши менен байланыштуу.
АКШ тарабынан кайра жанданган деңиз блокадасынан улам Ирандын негизги экспорттук терминалы болгон Харк аралындагы мунайды жүктөө иштери дээрлик токтоп калды. Бул Оман булуңу аркылуу кеме каттамдарынын үзгүлтүккө учурашына байланыштуу болуп, Иран экономикасына олуттуу басым көрсөтүүдө.
Ирандын улуттук коопсуздук боюнча жогорку кеңешинин катчысы Мохаммад Бакер Золкадр билдиргендей, Тегеран АКШнын саясаты өзгөрмөйүнчө, Ормуз кысыгы аркылуу кеме каттамдарына чектөөлөрдү жумшартууга ниеттенбейт. Бул маселе дүйнөлүк энергетикалык соода үчүн өтө маанилүү.
Иран Ислам Республикасы (ИРИ) Кошмо Штаттардан Ормуз кысыгындагы кырдаалды жөнгө салуу үчүн бир катар олуттуу талаптарды койду. Бул талаптардын катарында Иранга карата коркутуулардан баш тартуу жана санкцияларды алып салуу бар. Аналитиктер АКШ администрациясы бул шарттарды аткарышы күмөн деп эсептешет.
Эксперттер дүйнөлүк нефть бааларынын көтөрүлүшүн Кытай иш-аракеттери аркылуу басаңдата ала турганын божомолдошууда. Ормуз кысыгын жабуу учурунда Пекиндеги шарттуу 5 миллион баррелге чейинки импорттун кыскарышы жана сырткы сактагычтарды колдонуу сыяктуу мүмкүн болгон сценарийлер ушул терең маселени чечүүгө жардам берет.
Politico басылмасы билдиргендей, Улуу Британия менен Франция Ормуз кыспыгын коопсуздукка кам көрүү боюнча биргелешкен миссиядан четтешти. Бул чечим бул аймакта геосаясий мааниге ээ болуп жатат.
Кошмо Штаттар менен Улуу Британия Ормуз кысыгы аркылуу өткөн кеме каттамынын коопсуздугун камсыздоо максатында эл аралык коалиция түзүү боюнча жогорку деңгээлдеги жолугушуу өткөрүүнү көздөп жатат. Бул демилге стратегиялык мааниге ээ болгон аймактагы туруксуздукка байланыштуу жаралган. Жолугушуу Лондондо өтүшү күтүлүүдө.
Иран Ислам Республикасы Кошмо Штаттарды өзүнүн тоңдурулган активдерин конфискациялоонун мүмкүн болуучу кесепеттери тууралуу эскертти. Бул билдирүү мурдагы президент Дональд Трамптын Ормуз кысыгынын блокадасынан келтирилген зыянды компенсациялоо үчүн ирандык активдерди пайдалануу ниети жөнүндө айткан сөздөрүнүн контекстинде айтылды.
Маалыматтар боюнча, Ормузский проливде танкер минадан жарылган. Мындай билдирүүлөрдү Kaktus.media жана Financial Times сайттары жарыялады. Иран, өз кезегинде, агрессивдүү саясатты улантып, өтүүнү макулдашпаган кемелерге чабуул жасоону пландап жатканы маалым болууда.
Иран армиясы Объединенные Арабские Эмираттарда жайгашкан чоң маалымат борборун жоюп, аймактагы куралдуу конфликтти күчөттү. Тегерандын билдирүүсүнө ылайык, бул борбор АКШ, Европа өлкөлөрү жана Израил тарабынан Батыс Азияны көзөмөлдөө үчүн пайдаланылган.
АКШнын аскерлери Ирандын бир катар объектилерине жаңыдан чабуул жасап, муну борбордук командачылык сөөктөөдө ал өлкөнүн аскердик күчүн солгундаштырууга багытталган аракет катары түшүндүрүштү. Иран да жооп кайтарып, Иордания, Кувейт, Бахрейн жана Сауд Арабиясындагы АКШнын аскердик базаларына ракеталык соккуларды жасады. Бул окуя Ормуз кысыгындагы чыңалуунун жетинчи түнүндө кайталанды.
Акыркы күндөрү АКШ менен Иран Перс булуңунда уруштук аракеттерди күчөтүүдө. Дональд Трамп Тегеранга сүйлөшүүлөрдү калыбына келтирбесе, ирандык электростанциялар менен көпүрөлөргө сокку уруларын эскертти. Эки тарап тең бири-бири менен куралдуу соккуларды алмаштырып, чыңалууну күчөтүүдө.
Америка менен Иран ортосундагы чыр-чатактын курчушу Ормуздук босогодон өтүүчү деңиз транспортуна коркунучтарды күчөтүүдө. Ошол себептен ОАЭ бийлиги региондогу маанилүү деңиз жолу болгон Ормуздук босогону айланып өтүүчү жаңы порттун курулушуна даярданып жатат. Бул порт аркылуу жүк ташуу Dубай жана Абу-Дабини машине жол менен туташтырып, логистикалык коопсуздукту бекемдөөгө багытталат.
Централдык АКШнын куралдуу күчтөр командасы Ирандагы алты шаардагы аскерий объекттерге жаңы соккуларды улантты. Ак Үй бул чабуулдарды Тегерандын Ормуз кысыгында соода кемелерине жасаган таасири менен түшүндүрдү, бул мунайдын баасын кескин көтөрдү.
АКШ президенти Дональд Трамп Ормуз кысыгындагы Иран портторуна карата деңиз тоскоолдуктарын кайра баштай турганын билдирүү менен, өткөндөгы эскалациядан кийин бул аймактагы коопсуздук чараларын күчөтүү максатында жаңы төлөм механизмин киргизүү ниетин айтты.
Ирандын Ислам революциясы кордуулары корпусу (КСИР) Ормуз булуңун бөгөттөгөнүн жарыялады. Бул кадам аймактагы америкалык кийлигишүүнүн токтотулушуна байланыштуу экенин билдирип, дүйнөлүк соодага жана геосаясий кырдаалга олуттуу таасир этиши мүмкүн.
Ирандын Корпусу стражей исламской революции (КСИР) Ормуз кысыгын толук көзөмөлгө алаарын билдирди. Акыркы эки жума ичинде иран күчтөрү кысыктын коопсуздугун камсыздап, анын үстү-башын акырын ача башташканын жарыялашты. Ирандын бийлиги аралашууга каршы «сокрушительный» жооп берерин эскертти.
Америка Кошмо Штаттары Ормуз булуңундагы үч нефтетанкерге кол салууга жооп катары Иранга багытталган күчтүү соккуларды жасады. АКШнын Борбордук командасы 80ден ашуун максаттарды, алардын ичинде Ислам революциясы корпусунун 60тан ашуун кичинекей кайыктарын жок кылды.
Иран менен АКШ ортосундагы чыңалуу күчөдү: тараптар бирин-бири аскерий соккулар менен жоопкерчиликтерин көрсөтүп, Иран Ормуз кысыгын жабып, АКШ объектисине жаңы соккуларды уруп чыгуу тууралуу эскертүү жасады. Ошол эле учурда, Вашингтон Тегеран менен сүйлөшүүлөрдү улантууга кызыгуу тартуулоодо.
АКШ Иран маалымдаган боюнча, Ормуз кысыгындагы соода кемесине дрон менен жасалган чабуулдан кийин, Сирик, Бандар-э-Ленге жана Кешм аралына бомбалоолорду эки күн катары менен улантууда. Муну менен катар Иран Бахрейн менен Кувейттеги америкалык аскердик объектилерге күүлөгөн жооптуу соккуларды берип, агрессия улантылганда сокурду жооп болорун эскертти.
Бул объект жөнүндө бир нерсе билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
