Материалдар: 110
АКШ президенти Дональд Трамп Ормуз кысыгындагы Иран портторуна карата деңиз тоскоолдуктарын кайра баштай турганын билдирүү менен, өткөндөгы эскалациядан кийин бул аймактагы коопсуздук чараларын күчөтүү максатында жаңы төлөм механизмин киргизүү ниетин айтты.
Бириккен Улуттар Уюмунун баш катчысы Антониу Гутерриш Перс булуңундагы чыңалуунун күчөшүнө терең тынчсыздануусун билдирип, Иран менен АКШны чабуулдарды токтотуп, сүйлөшүүлөрдү калыбына келтирүүгө чакырды. Ал конфликттин дагы да күчөшү аймактагы тургундарга, эл аралык коопсуздукка жана дүйнө экономикасына катастрофалык кесепеттерге алып келиши мүмкүн экенин эскертти.
Казахстан жана Иран 10-июлда Шахид-Раджаи портунда (Бендер-Аббас шаары) казакстандык транспорттук-логистикалык терминалды куруу жана 25 жылдык иштетүү жөнүндө BOT келишимине кол коюшту. Терминал 2 жыл ичинде курулуп, андан соң 25 жыл Казахстан тарабынан эксплуатацияланат.
Brent мунай маркасынын баасы Иран чөйрөсүндөгү геосаясий чыңалуунун күчөшүнө байланыштуу дээрлик 4,5%га жогорулап, баррелине 79 долларга жетти. Бул өсүш региондогу энергия базарындагы негизги маселелерди, анын ичинде камсыздоодогу мүмкүн болгон тоскоолдуктарды таасирлеп жатат.
Ирандын Ислам революциясы кордуулары корпусу (КСИР) Ормуз булуңун бөгөттөгөнүн жарыялады. Бул кадам аймактагы америкалык кийлигишүүнүн токтотулушуна байланыштуу экенин билдирип, дүйнөлүк соодага жана геосаясий кырдаалга олуттуу таасир этиши мүмкүн.
АКШнын мурдагы президенти Дональд Трамп социалдык тармактагы билдирүүсүндө АКШ менен Ирандын ортосунда сүйлөшүүлөрдүн улантыларына токтолуп, эми ок атышуулар токтогон жок деген мааниде айтканы белгилүү болду. Ал эми Иран расмий түрдө мындай сүйлөшүүлөрдү сураган эмес экенин четке какты.
Ирандын Корпусу стражей исламской революции (КСИР) Ормуз кысыгын толук көзөмөлгө алаарын билдирди. Акыркы эки жума ичинде иран күчтөрү кысыктын коопсуздугун камсыздап, анын үстү-башын акырын ача башташканын жарыялашты. Ирандын бийлиги аралашууга каршы «сокрушительный» жооп берерин эскертти.
АКШнын куралдуу күчтөрү Ормуз кысыгындагы соода жолунун коопсуздугун камсыздоо максатында Иранга каршы жаңы операцияларды жүргүздү. Муну менен катар, Иран жооп катары Кувейт жана Бахрейндеги АКШнын аскердик базаларына ракеталык жана учкучсуз учактар менен чабуул койду.
АКШ Ирандын түштүгүндөгү «Бушер» атомдук электр станциясынын аймагына сокку урууну жүзөгө ашырды. Бул тууралуу аталган аймактын губернаторунун орун басары Эхсан Джаханиан РИА Новостиге билдирген. Иран тарап АКШны атомдук объекттин аймагын атуу айыптап жатат.
Дональд Трамп Иран менен убактылуу тынчтык келишимин токтотконун жарыялаган соң, дүйнөлүк базарларда чыңалуу күчөп, нефтьтин баасы кескин көбөйүп, Европа жана Азия фондулук биржаларында төмөндөө байкалууда. АКШнын Иранга карата аскердик чабуулдары кайра жандангандыгы билдирилди.
Америка Кошмо Штаттары Ормуз булуңундагы үч нефтетанкерге кол салууга жооп катары Иранга багытталган күчтүү соккуларды жасады. АКШнын Борбордук командасы 80ден ашуун максаттарды, алардын ичинде Ислам революциясы корпусунун 60тан ашуун кичинекей кайыктарын жок кылды.
Иран менен АКШ ортосундагы чыңалуу күчөдү: тараптар бирин-бири аскерий соккулар менен жоопкерчиликтерин көрсөтүп, Иран Ормуз кысыгын жабып, АКШ объектисине жаңы соккуларды уруп чыгуу тууралуу эскертүү жасады. Ошол эле учурда, Вашингтон Тегеран менен сүйлөшүүлөрдү улантууга кызыгуу тартуулоодо.
