Ырааттуу изилдөөлөр жана археологиялык казуулар монгол элинин буддизм менен байланышкан тарыхы орто кылымдардагы Юань доорунан алда канча эрте башталганын көрсөтүп жатат.
Бул руханий агымдын тамыры Хунну империясынын заманында — б.з.ч. XXII кылымдан баштап, табылган маалыматтар боюнча, түптөлгөн. Хуннулар борбордук Азиянын дыйканчылык эмес элдеринин арасында буддизм менен байланыш түзгөн биринчи топ болгон.
Хунну жана буддизмдин алгачкы тааныштыгы
Хунну кочевниктеринин жашаган аймактары түндүк-жөнүнөн кытай, түштүктөн Индия менен байланышкан Улуу жибек жолу аркылуу өтүп турган. Бул жолдор дипломатиялык жана соода байланыштары менен бирге буддизмдин элементтерин Монголиянын түштүгүндөгү салттарга алып келген.
Кытайдын байыркы "Ши цзи" хронкасында Сыма Цян тарабынан айтылгандай, хунну хандарынын колунан «алтын адам өкүлдөрү» деп аталган эстеликтер алынган. Мындай буюмдар изилдөөчүлөрдүн пикиринде, буддисттик символикага жакын буюмдар болуп саналат.
