Көптөгөн он жылдыктар бою мангр токойлору жээктеги курулуштун, ашыкча кыюунун, аквакультуранын өнүгүшүнүн, айыл чарбанын, айлана-чөйрөнүн булганышынын жана климаттын өзгөрүшүнүн айынан дүйнөдөгү эң тез жоголуп бараткан экосистемалардын бири катары эсептелип келген.

Бирок, жакында "Science" журналында жарыяланган глобалдык изилдөө жаратылышты сактоо жаатындагы акыркы жылдардагы эң үмүттөндүрүүчү окуялардын бири болуп саналат. Изилдөөчүлөр 1980-жылдардан 2023-жылга чейинки спутниктик сүрөттөрдү колдонуп, мангр токойлорунун аянтынын жана абалынын жылдык өзгөрүүлөрүнө көз салып, глобалдык жоготуулар кескин азайганын, ал эми көбөйүү көбөйгөнүн аныкташкан.

Учурда табигый калыбына келүү жана аймактын кеңейиши мурунку кыскаруунун көпчүлүгүн ордун толтуруп, мангр токойлору мурда ойлогондон алда канча туруктуу экенин көрсөтүп турат.

Бул жыйынтыктар БУУнун Айлана-чөйрө программасынын (ЮНЕП) 2023-жылдагы "Мангр токойлорунун өзгөрүү он жылдыгы" докладынын корутундуларын ырастайт. Анда мангр токойлорунун глобалдык жоготуулары негизинен турукташып, дүйнөнүн көптөгөн ири дарыяларынын, эстуарийлеринин жана дельталарынын айланасында алардын көбөйүшү байкалганы белгиленген.

Бул глобалдык калыбына келтирүү жана жаратылышты коргоо аракеттери үчүн үмүттөндүрүүчү жаңылык, азыркы учурда бизге ушундай үмүт учкуну керек. Бирок коркунучтар да бар экенин эстен чыгарбоо керек...
Синикинеш Бейене Джимма, ЮНЕП деңиз жана жээк экосистемалары бөлүмүнүн жетекчиси