2026-жылы Кыргызстан үчүн өтө маанилүү дата болот — 1916-жылдагы Уркун окуяларынын 110 жылдыгы белгиленет. Бул трагедия кыргыз элинин тарыхындагы эң оор учурлардын бири болуп эсептелет, бирок көп жылдар бою коом тарабынан толук түшүнүлгөн эмес.
Эльмира Ногойбаева айтып өткөндөй, алгач Уркун тууралуу алардын үй-бүлөсүндө мурунку муундардын сүйлөшүүлөрү аркылуу гана билген. Бирок ошол кезде бул тема табу аныкалып, толук жана ачык сүйлөшүү мүмкүн болгон эмес.
Уркунга байланышкан терең жараат
«Эсимде» фонду Иссык-Көл облусунда жүргүзгөн изилдөөлөрдө жергиликтүү тургундардын көбүнчөсү Уркун окуясын баамдап, ага тиешелүү окуяларды айтып беришкен. Көптөгөн үй-бүлөлөр ушул трагедия менен байланыштуу жараат жана жоготууну башынан өткөргөн.
Ошондой эле раскулаченныйдердин (мүлкүнөн ажыруу) темасы да сүрүлгөн. Бул адамдардын көпчүлүгү турат, бирок өткөндөгү оор кыйынчылыктар жөнүндө көп уккан жана жазып калган маалыматтар бар. Уркун — коомдун басып өткөн татаал жарааттарынын бири.
Тарыхый эстөө жана коомдук сүйлөшүү мааниси
Уркун окуясын толук түшүнүү үчүн бул трагедия жөнүндө ачыктан ачык жана калыс сүйлөшүүлөр, ошондой эле тарыхый маалыматтарды чогултуу зарыл. Мындай жарааттарды унутпоо, алардан сабак алуу келечекте кайталануулардан сактайт.
Ногойбаева белгилегендей, «Непрожитая травма рано или поздно выстреливает» — жүрүшкө карабастан ичке калган жаратар эртеби-кечпи сыртка чыгат жана коомдогу жаңжалдарга айланып кетиши мүмкүн.
