Кыргыз Республикасынын Машыкчылыгынын иштеп чыгуусуна 30 жылдык юбилей келип жатат. Улуттук мамлекеттик контролдун тарыхый этабы катары баса белгиленген бул дата, мамлекеттик аудитиндин кандай өзгөрүүлөрдү басып өткөнүн көрсөтөт.
Мамлекеттик аудитиндин эволюциясы: Формалдуу текшерүүдөн стратегиялык талдоого
Машыкчылыктын башчысы менен болгон маалыматтарга караганда, 30 жылдык тарых жөн гана дата эмес, бул Кыргызстандын мамлекеттүүлүгүн жана экономикалык системасынын калыптанышынын тарыхы болуп саналат.
Аудиттин тарыхый этаптары
Машыкчылык түзүлгөндө, ал совет мезгилинен калган контрол-ревизиялык органдардын институционалдык эсинин таасиринин алдында болгон. Ошол мезгилдеги негизги максаты жөнөкөй эле: каржылык-бухгалтердик документтерди текшерүү, каталарды аныктоо жана күнөөлөрдү жоопкерчиликке тартдоо болгон.
Бирок, рынок экономикасы жана мамлекеттик башкаруу өнүгүп баратканы менен, аудитиндин модели өзгөрүп, заманбап сырткы көз каранды аудитинге өткөн. Бул процесс эл аралык стандарттарга ылайыкташтырылган.
Учурдагы ролу
Учурда Машыкчылык жөн гана «текшерүүчү» эмес. Ал мамлекеттик каржы системасынын туруктуулугун камсыздоого жардам берген, көз каранды институционалдык арбитр жана стратегиялык консультант катары иштеп жатат.
