Кыргызстанда селдерден коргонуу күчөтүлдү: табият кырсыгына каршы күрөшүүгө 1,3 миллион сомдон ашык каражат жумшалды

‹›

Кыргызстанда акыркы убакта болуп жаткан селдер жана Иссык-Көлдөгү трагедиядан улам, коргоо инфраструктурасын модернизациялоо боюнча кеңири масштабдагы иштер башталды. Өзгөчө кырдаалдар министрлиги жана Транспорт министрлиги суу өткөрүү курулмаларын инвентаризациялап, эски конструкцияларды жаңы, кеңейтилип курулган моделдерге алмаштырууда. 2026-жылга республикалык бюджетте алдын алуу чараларын жана өзгөчө кырдаалдарды жоюу үчүн 1,3 миллион сомдон ашык каражат каралган. Октябрь айына чейин бардык дамбалар жана суу жыйноочу чөйчөктөрдүн аудитин аяктоо пландалууда.

Экологдор климаттын өзгөрүшү жана жайыттардын деградациясы менен байланышкан селдердин активдүүлүгүн жогорулатууга каршы “жашыл” коргоо ыкмаларын тездетүүнү сунушташууда. Кыргызстан боюнча көптөгөн көпүрөлөр, түтүктөр жана суу өткөрүү курулмалары текшерилип, селдерден жабыркаган жерлерде иштер жүргүзүлүүдө. Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин мониторинг жана анализ бөлүмүнүн башчысы Нурсултан Беренбековдун айтымында, текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча объектилердин балансын кармагандарга расмий көрсөтмөлөр берилген.

Мисал катары, Балыкчы – Ананьево – Каракол автожолунун түндүк тарабындагы түтүк, 2024 жана 2025-жылдары суу көлөмүн өткөрө албай, жолду суу каптаган. Учурда Транспорт министрлиги бул жерде масштабдуу иштерди жүргүзүүдө. Эски курулуштун өткөрүү жөндөмдүүлүгү “бирге бир” болсо, жаңы конструкция 1,5 метр бийиктикте жана 4 метр туурасында болот.

Ошондой эле, министрликтин өкүлдөрү Иссык-Куль облусундагы жолдорду текшерип, селдердин жогорку коркунучтуу аймактарын аныкташты. Текшерүү учурунда көптөгөн түтүктөрдүн толуп калгандыгы белгиленди. Мисалы, Балыкчы – Боконбаево – Каракол трассасындагы чоң көпүрө жарым-жартылай толуп калган. Транспорт министрлиги бул түтүктөрдү тез арада тазалоо иштерин жүргүзүүдө.

Селдердин кесепеттери менен күрөшүү үчүн республикалык бюджетте 2026-жылга карата 1,394,3 миллион сом каралган. Өзгөчө кырдаалдар министрлиги тарабынан селдерден коргоо, алдын алуу жана кесепеттерин жоюу үчүн 589,1 миллион сом бөлүнгөн. Ошондой эле, берегоо бекемдөө жана авариялык калыбына келтирүү иштерине 505,2 миллион сом каралган.

Эколог Анара Султангазиева климаттын өзгөрүшү жана жайыттардын деградациясы селдердин көбөйүшүнө себеп болуп жатканын белгиледи. Ал ошондой эле, селдердин мүнөзү өзгөрүп, азыркы учурда жаз мезгилинен тышкары да уланууда. Бул экосистеманын бузулушу, жердин жылаңачталышы жана дарактар менен кустарды кесүү менен байланыштуу.

Транспорт жана байланыш министрлиги эл аралык маанидеги жолдордо сел коопсуздугун эске алуу менен реконструкция иштерин жүргүзүүдө. Мисалы, Балыкчы – Ананьево – Каракол жана Балыкчы – Боконбаево – Каракол трассаларында коргоо курулмалары курулууда.

Селдерден коргонуу үчүн республикалык масштабда иштер жүргүзүлүп, ар бир аймакта коргоо чаралары кабыл алынууда. Бул иштердин натыйжасында, адамдардын коопсуздугун камсыз кылуу жана табигый кырсыктардан келүүчү зыянды азайтуу максатында, мамлекеттик органдар тарабынан активдүү аракеттер көрүлүүдө.