Курулуш өнүгүүнүн кыймылдаткычы жана экономика үчүн өсүү булагы

‹›

Курулуш тармагы Кыргызстан экономикасынын өсүшүнө чоң салым кошуп жатат. Эл аралык өнүктүрүү институттарынын баамында, курулуш сектору өлкөнүн ички дүң продукциясынын (ИДП) өсүшүнө негизги түрткү берет. Евразия өнүктүрүү банкынын аналитиктери 2026-жылдын башынан тартып экономика 12,4% өсүп жатканын белгилешти. Бул өсүшкө курулуш тармагынын таасири чоң.

Кыргызстанда курулуш иштери көзгө көрүнүп жаткандыктан, чет өлкөлүк адистердин отчетторундагы тенденциялар чындыкка айланып жатат. Бишкек жана Ош шаарларында заманбап спорттук ареналар, соода жана базар комплекстери, мамлекеттик мекемелердин имараттары курулууда. Курулуш аянтчалары көп, күндөн-күнгө жогорку имараттардын саны өсүүдө, анын ичинде ГИКтин турак жай комплекстери. “Жеткиликтүү турак жай” программасы аркылуу жогорку кирешеси жана жыйнактары жок жарандар ипотека аркылуу арзан баада батир сатып ала алышат. Бул программа жүздөгөн миңдеген батирлерди жана миллиондогон квадрат метр жаңы турак жайды камтыйт.

Өкмөт 2025-жылы курулуш тармагындагы ИДП көлөмү 438,5 миллиард сомго жеткенин эсептеди. 2026-жылдын биринчи кварталында бул көрсөткүч 68 миллиард 826,5 миллион сомго жетти. Бул сектордун өсүшү уланууда: өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырганда 30% өсүш байкалууда.

Экономика жана бизнес адиси Сергей Пономарев “Кабар” агенттигине берген комментарийинде курулуш тармагы экономикабыздын негизги секторлорунун бири экенин белгиледи. Ал курулуштун өсүшү башка тармактарга да түрткү берерин, жеке бизнес да өлкөнүн өндүрүшүн өнүктүрүүгө катышып жатканын айтты.

Курулуш секторунда жүздөгөн миңдеген жумуш орундары түзүлдү. Жаңы турак жайлар жана микрорайондор курулганда, инфраструктура да өнүгөт: суу, электр энергиясы, газ, жолдор жана башка коммуникациялар тартылат. Жакын жерде дүкөндөр, мектептер, бала бакчалар, спорт аянтчалары жана ооруканалар пайда болот, бул болсо жарандардын жашоо сапатын жогорулатат.

Учурда курулуш иштери Ош жана Бишкек шаарларынан тышкары облустарда жана райондордо да активдүү жүрүүдө. Мамлекеттик ипотекалык компания региондорго кирип, курулуш буму байкалууда. Кыргызстанда курулуш үчүн керектелүүчү материалдардын көпчүлүгүн өзүбүз өндүрүп жатканы да маанилүү. Цемент, бетон, кирпич жана башка курулуш материалдары жергиликтүү ишканалар тарабынан чыгарылууда.

Евразия стабилизация жана өнүктүрүү фонду (ЕФСР) Кыргызстандагы негизги экономикалык көрсөткүчтөрдү байкап турат. Алар курулуш секторунун акыркы жылдардагы өсүшүн белгилешти. 2023-2025-жылдар аралыгында ИДПнын орточо өсүшү 10,7% болсо, курулуштун орточо реалдуу кошумча наркы 24,2%ды түздү. Курулушта реалдуу эмгек акы жана жумуш орундарынын өсүшү да байкалууда.

Кыргызстандын курулуш министрлиги “Кабар” агенттигине келечекте кандай маанилүү натыйжаларга жетүүнү пландап жатканын билдирди. Министр Нурдан Орунтаев курулуш тармагы 2030-жылга чейин Кыргызстандын улуттук өнүктүрүү программасынын негизги багыттарынын бири экенин айтты.

Курулуш тармагына салынган ар бир сом ИДПнын 2-3 сомго чейин кошумча өсүшүн камсыз кылат. Курулушка жумшалган инвестициялар башка тармактарга да таасир этет. Адистердин эсептөөлөрүнө ылайык, курулушка болгон инвестициялар бизнес тармактарын камтыган акча агымын түзөт, бул болсо баштапкы инвестициялардан 5-7 эсе көп.

Жаңы Кыргызстан курулуп жаткандыктан, адистер өлкөнүн экономикасынын потенциалы өсүп жатканын белгилешет. Курулуш тармагы келечекте туруктуу өнүгүүнүн негизги булагы болуп калат.