Кыргызстандын эмгек мигранттары: дүйнөлүк эмгек рыногу жана жаңы багыттар

‹›

Кыргызстан үчүн эмгек миграциясы бүгүнкү күндө экономикалык зарылчылыктан тышкары, коомдук ресурстун маанилүү булагы болуп саналат. Бул миграция адамдарга жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачып, үй-бүлөлөрдүн жашоо деңгээлин жогорулатууга жана өлкөнүн дүйнө менен байланыштарын бекемдөөгө жардам берет. Жүз миңдеген кыргызстандыктар чет өлкөлөрдө иштеп, жаңы кесиптерди өздөштүрүп, тажрыйба топтоп, акча которуулар аркылуу мекендин экономикасын колдошот.

Бүгүнкү күндө Кыргызстандан тышкары жүз миңдеген жарандар жашап жатат, алардын көпчүлүгү эмгек мигранттары. Эмгек жана социалдык камсыздоо министрлигинин маалыматына ылайык, 2026-жылдын март айында чет өлкөлөрдө 736 миң 628 кыргызстандык бар. 2025-жылы бул сан 798 миң 400 жаранды түзгөн. Ар жылы миңдеген адамдар убактылуу жумушка чыгышат, негизги максаттары – үй-бүлөнүн жашоо шартын жакшыртуу жана капитал топтоо.

Кыргызстандыктар негизинен төмөнкү өлкөлөргө иштегени барышат:
– Россия – курулуш, логистика, кызмат көрсөтүүлөр
– Казахстан – соода, өндүрүш
– Түштүк Корея – заводдор жана айыл чарба (EPS программалары)
– Улуу Британия – сезондук фермердик иштер
– Түркия, Германия, БАЭ – кызмат көрсөтүү жана өнөр жай
– АКШ – ар түрдүү жумушчу кесиптер, логистика

Россия кыргызстандык мигранттар үчүн негизги багыт болуп калууда. Бул Кыргызстаннын ЕАЭБге мүчөлүгү, тил тоскоолдуктарынын жоктугу, жумушка орношуу шарттарынын жеңилдеши жана жумушчу күчкө болгон чоң суроо-талап менен байланыштуу. Министрликтин маалыматына ылайык, 2026-жылдын март айында Россияда 472 миң 336 кыргызстандык жашап жатты. Алардын 268 миңи миграциялык каттоодо турат, ал эми 93 миңи контролдонуучу адамдардын реестрине киргизилген.

Акыркы убакта кыргызстандык мигранттардын бир бөлүгү Россиядан чыгып кетүүдө же башка багыттарды карап жатат. Мунун себептери – Россиядагы миграциялык эрежелердин катаалдашып, документтерге болгон талаптардын күчөшү. Азыркы учурда мигранттардын тандоосу кеңейип, Түштүк Корея, Европалык Союздун өлкөлөрү жана Улуу Британия сыяктуу башка өлкөлөргө да барышууда.

Казакстанда бүгүнкү күндө болжол менен 70 миң, Түркияда 35 миң, АКШда 60 миң, Түштүк Кореяда 18 миң, Германияда 20 миң, БАЭде 10 миң, Өзбекстанда 6 миң, Италияда 5 миң, Улуу Британияда 7 миң кыргызстандык бар.

Улуу Британия – жаңы мүмкүнчүлүктөрдү сунуштаган рынок. Бул жерде киреше региондогу орточо деңгээлден жогору, легалдуу жумуш орундары, кыска мөөнөттүү контракттар (3-6 ай) жана Европа боюнча иш тажрыйбасы бар. Көптөгөн жаш кыргызстандыктар үчүн бул эл аралык карьерага жана финансылык көз карандысыздыкка биринчи кадам болуп саналат.

Эмгек миграциясынын маанилүү натыйжаларынын бири – акча которуулар. Ар жылы Кыргызстанга миллиарддаган доллар келип түшөт. Бул каражаттар турак жай, билим берүү, дарылоо жана бизнес өнүктүрүүгө жумшалат. Региондордо мигранттардын которуулары көбүнчө үй-бүлөнүн бюджетинин негизги булагы болуп саналат. Бул акчалар калктын жашоо деңгээлин түздөн-түз жакшыртып, өлкөдөгү экономикалык активдүүлүктү жогорулатат.

Кыргызстандын Улуттук банкынын маалыматына ылайык, 2025-жылы акча которуулардын таза агымы 22,6% га өсүп, 3,1 миллиард долларды түзгөн. Россия акча которуулардын негизги булагы болуп калууда, анын үлүшү 92% дан ашат.

Акыркы жылдары миграцияда оң тенденциялар байкалууда. Көптөгөн жарандар мамлекеттик программалар, лицензияланган агенттиктер жана эл аралык келишимдер аркылуу чыгып жатышат. Мигранттар чет өлкөдөгү иш тажрыйбасы, тилдерди билүү жана техникалык, кесиптик көндүмдөр менен кайтып келишет. Эмгек миграциясы өлкөгө киреше гана алып келбестен, узак мөөнөттүү артыкчылыктарды да берет – адамдык капиталды өнүктүрүү, жумушчу күчүнүн квалификациясын жогорулатуу, кайтып келген мигранттар арасында ишкердикти жогорулатуу жана башка өлкөлөр менен байланыштарды бекемдөө.

Көптөгөн мигранттар кайтып келгенден кийин өз бизнесин ачып, жумуш орундарын түзүп, тажрыйбасы менен бөлүшүшөт.

Кыргызстан акырындык менен чет өлкөдөгү жарандарын колдоону күчөтүүдө: консультациялык борборлор ачылып, жумушка орношуу боюнча эл аралык келишимдер түзүлүүдө, легалдуу миграция программалары кеңейүүдө жана жарандардын укуктарын коргоо боюнча иштер жүргүзүлүүдө. Бул чаралар миграцияны мүмкүн болушунча коопсуз, легалдуу жана жарандар үчүн пайдалуу кылууга багытталган.

Бүгүнкү күндө кыргызстандык мигранттар – бул чет өлкөдөгү жумушчу күч гана эмес, глобалдык эмгек рыногунун активдүү катышуучулары жана Кыргызстанды өнүктүрүүнүн маанилүү бөлүгү.