Ак-Бешимде Улуу Жибек жолу доорундагы буддисттик храмдын калдыктары табылды

‹›

Кыргызстанда, Чүй облусундагы Ак-Бешим (Суяб) ордосунда кыргыз-япон археологиялык экспедициясы буддизмге тиешелүү храм комплексинын калдыктарын тапты. Бул комплекстин VII–VIII кылымдарга таандык экени болжолдонууда. Археологдор изилдөөлөрдү 2026-жылдын май айынан бери Шахристан-2 участкасында жүргүзүп келишет.

Раскопкалардын жүрүшүндө изилдөөчүлөр күйгүзүлгөн кирпичтен жасалган баскычтарды, пандустарды жана платформаларды табышты. Мындай архитектуралык элементтер Тан доорундагы храм курулуштарына мүнөздүү. Ошондой эле, табылган объекттер белгилүү археолог Алексей Бернштамдын 1940-жылдардын аягында айткан гипотезасын бекемдеди. Ал бул аймакта буддисттик храм комплекси болгонун билдирген.

2025–2026-жылдардагы изилдөөлөр Суяб шаарындагы буддизм маданиятынын жайылышы тууралуу жаңы илимий маалыматтарды сунуштады. VI–XI кылымдарда Суяб Батыш-Түрк каганатынын борбору болгон. Экспедиция 2012-жылдан бери иштеп келет. Кыргыз тараптан аны Улуттук илимдер академиясынын профессору Бакыт Аманбаева, япон тараптан болсо Тэйкё университетинин профессору Казуя Ямаути жетектеп жатат.

Учурда аймакка тарыхый-мәдени статус берүү боюнча иштер жүрүп жатат. Эгер оң чечим кабыл алынса, келечекте ачык асман алдында музей куруу пландалууда. 2014-жылы Ак-Бешим (Суяб) шаарчасы ЮНЕСКОнун дүйнөлүк мурас тизмесине «Шёлковый путь: Чанъань — Тянь-Шань коридорунун маршруттары» транснационалдык номинациясы боюнча киргизилгенин белгилеп өтүү керек.