Жаңы ченемдер: Кыргызстан менен Африканын өнөктөштүк мүмкүнчүлүктөрү

‹›

Бишкекте президент Садыр Жапаров менен Того мамлекетинин премьер-министри Фора Эссозимны Гнассингбе ортосундагы жолугушуу протоколдук иш-чаралардан алыс, терең мааниге ээ. Кыргызстан менен Африка өлкөлөрүнүн ортосундагы кызматташтык учурдагы масштабдарында эмес, узак мөөнөттүү өз ара пайдалуу байланыштарда жатат. Бул кызматташтык, кен казуу тармагынан баштап, геополитикалык колдоого чейин, ар тараптуу мүмкүнчүлүктөрдү сунуштайт. Эгер саясий эрки болсо, мындай кызматташтык «Түштүк-Түштүк» эффективдүү өнөктөштүк үлгүсүнө айланат.

Кыргызстан жана Африка өлкөлөрү минералдык ресурстарга бай: көмүр, мыс, редкоземель элементтери, кобальт, алтын жана литий. Кен казуу тармагында жана ресурстарды иштетүүдө кызматташтык технология алмашууга, туруктуу казуу ыкмаларына жана транснационалдык компанияларга болгон көз карандылыкты азайтуучу биргелешкен ишканалардын түзүлүшүнө алып келиши мүмкүн. Бул, өз кезегинде, өлкөнүн элине пайда алып келет.

Кыргызстан экологиялык көйгөйлөргө, мисалы, чөлгө айлануу жана мөңгүлөрдүн эриши сыяктуу маселелерге туш болууда, ал эми Африка кургакчылык жана жердин деградациясы менен күрөшүүдө. Пастбищелерди башкаруу, кургакчылыкка туруктуу өсүмдүктөрдү өстүрүү жана эрте эскертүү системаларын алмашуу экологиялык системалардын туруктуулугун арттырууга жардам берет.

Кыргызстан, Борбордук Азиянын чоң бөлүгү болуп, Африка өлкөлөрү менен биргеликте күн жана шамал энергиясынын жогорку потенциалына ээ. Автономдуу жаңылануучу энергия булактары, энергияны сактоо жана энергетикалык тармактарды модернизациялоо боюнча кызматташтык айылдык аймактарды өнүктүрүүгө жана көмүр кычкыл газын чыгарууну азайтууга көмөктөшөт.

Ошондой эле, «Түштүк-Түштүк» билим алмашуу багыты да маанилүү. Кыргызстан Африка өлкөлөрүнө экономикалык трансформация, башкаруу жана инфраструктураны өнүктүрүү боюнча тажрыйба алмашуудан пайда көрүүгө мүмкүнчүлүк берет. Кыргызстан Африкада учкучтар, авиация штурмандары, инженерлер жана техникалардын билим алган өлкөсү катары белгилүү. Бул салттар азыркы Кыргызстанда да улантылып, африкандык өлкөлөр үчүн учкуч, инженер жана техникалык адистерди даярдоодо жакшы мүмкүнчүлүктөрдү сунуштайт.

Бишкектеги Кыргызстан менен Того мамлекеттеринин жетекчилеринин жолугушуусу, эки тараптын эл аралык өнөктөштүктү диверсификациялоого умтулуп жатканын көрсөтүп турат. Алар БУУ, «Улуу жети» же «Бир жол, бир пояс» сыяктуу форумдарда кызматташууга көңүл бурууда. Мындай мамиле, адилеттүү соода, климаттык финансылык колдоо жана карыз жүгүн азайтуу сыяктуу маселелер боюнча алардын үнүн күчөтөт.

Борбордук Азия менен Африка географиялык жактан алыс болсо да, тарыхый байланыштар жаңыдан түзүлүп жатат. Кен казуу, айыл чарба, энергетика жана дипломатия тармактарында максаттуу кызматташтык өз ара пайдалуу натыйжаларды алып келиши мүмкүн.