Иссык-Куль тазаланбаганда чөлгө айланмак — Суу түбүн тазалоо кызматынын жетекчиси менен маек

‹›

Иссык-Куль көлүнүн түбүн синтетикалык балык уюлдарынан тазалоо, экологияга көп жылдан бери зыянын тийгизип келген маселе, мамлекеттин негизги милдеттеринин бири болуп калды. Кыргызстан президенти Садыр Жапаров бул багытта системалуу иштер акыркы беш жыл бою жүргүзүлүп жатканын белгиледи. Президенттин расмий Facebook баракчасында билдиргендей, бул масштабдуу иш-чараларга Ички иштер министрлиги, Өзгөчө кырдаалдар министрлиги жана Табигый ресурстар министрлигинин кызматкерлери тартылган. Тазалоо процесси кыш мезгилинде да токтобой, адистерден жогорку өзгөчөлүктү талап кылууда.

Суучулдардын бул оор жана кооптуу жумушу көлдүн уникалдуу экосистемасын калыбына келтирүүгө жана сактоого багытталган. “Кабар” агенттигине берген интервьюсунда Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин Водолаздык кызматынын жетекчиси Сабыржан Аламанов тазалоо иштери кандай жүрүп жатканын айтып берди.

Иссык-Көлдү тазалоо иштери 2023-жылдын март айында Тюп районунун Иссык-Куль айылдык аймагынан башталган. Ал учурда бизде азыркыдай тажрыйба жок болчу, ошондуктан физикалык күч менен ар кандай ыкмаларды колдонуп иштедик. Башында биз негизинен чоң кемелерди көтөрүп, балык уюлдарынын саны аз экенин ойлодук. Бирок кийинчерээк, Тюп районунун заливдерине өткөндө, чын эле көп сандагы уюлдар табылды. Суунун бетин уюлдар толтуруп, кеме кыймылдабай калган учурлар болду.

Бүгүнкү күндө биз көптөгөн тажрыйба топтодук, ал эми Водолаздык кызматка тиешелүү министрликтен материалдык колдоо алдык. Эми бизге атайын техникалар берилүүдө. Иссык-Көлдүн суусу сыртынан көк түстүү көрүнгөнү менен, чындыгында ал ар кандай таштандылар менен толуп кеткен. Азыр көлдүн тазалыгы кыйла жакшырды, уюлдардын саны мурдагыдай эмес.

2023-жылы биз негизги уюлдарды алып чыккан соң, 2024-жылы браконьерлер кайрадан жаңы уюлдарды орнотууга киришти. Ошондуктан, 2024-жыл мыйзамсыз балык уулоого каршы активдүү күрөшүү жылы болуп калды. Биз күндүз тазалоо иштерин жүргүзсөк, мыйзам бузгандар түнкүсүн уюлдарды орнотуп жатышты. Бүгүнкү күндө уюлдарды орнотуу учурлары жок. Биздин негизги ишибиз тереңдикте калган уюлдарды тазалоо.

Иссык-Көлдүн жээги жана заливдери азыркы учурда кыйла тазаланды. Биз көлдүн түбүнөн көп жылдар бою жыйналган уюлдарды алып чыктык. Бул тазалоо иштеринин натыйжасында Иссык-Көлдүн бардык аймактарында балык популяциясынын өсүшү байкалды. Президенттин белгилегендей, биз калк арасында мыйзамсыз балык уюлдарын өз ыктыяры менен тапшырууга чакырып, түшүндүрүү иштерин жүргүзүп жатабыз. Браконьерлик толугу менен жоюлду деп айта албайм, бирок азыркы учурда мындай учурлар өтө аз.

Браконьерлерге “колдоо” көрсөтүп жаткан адамдар тууралуу маалыматтар бар. Биз мыйзам чегинде иш алып барып, мыйзамсыз уюлдарды алып жатабыз. Бул жерде бир нече адамдын кызыкчылыгы турат, бирок алардын иш-аракеттеринин кесепети бардыгына зыянын тийгизет. Браконьерлик менен алектенгендердин кесепетинен көптөгөн трагедиялар болду. Бизге суудан жоголгон адамдардын туугандары кайрылып, алардын жакындарын табууга жардам сурашкан учурлар көп болду.

Эски уюлдарды алып жатканда, биз көптөгөн балык жана башка жаныбарлардын калдыктарын көрдүк. Бул көрүнүш биз үчүн өтө жаман болду. Бирок, биз өз ишибизди уланттык. Иссык-Көлдө дагы эле таза суу жана табигый аймактар бар. Мен ишенем, эгер азыркы жылы эмес, келерки жылы толук тазалоо иштерин аяктап, биздин көл экологиялык жактан таза болуп калат.

Иссык-Көл – бул татаал экосистема, аны сактоо абдан маанилүү. Биздин кызматтын иши учурунда 540 миң квадрат метр уюлдарды алып чыктык. Бул көлдүн жарымын жабууга жетиштүү. Биздин министрликтен тышкары дагы башка министрликтер тазалоо иштерин жүргүзүүдө. Иссык-Көлдү, биздин мекенибиздин перласын, биргеликте сактайлы!