Дарыгер энелердин өлүмүнүн өсүшүнүн себептерин айтып берди

‹›

Кыргызстанда энелердин өлүмүнүн өсүшүнүн себептери жана бул маселени чечүү үчүн көрүлүүчү чаралар тууралуу акушер-гинеколог, Перинаталдык борбордун төрөт бөлүмүнүн башчысы Жанылай Амираева Биринчи радиодо маек курду. Анын айтымында, Саламаттык сактоо министрлигинин акыркы маалыматына ылайык, энелердин өлүмүнүн өсүшү — бул жөн гана сандар эмес, аны алдын алууга мүмкүн болгон трагедия.

Амираева өткөн жыл менен салыштырганда көрсөткүчтөрдүн жогорулаганын белгилеп, негизги көйгөйлөрдүн бири — алдын ала, антенаталдык кам көрүүнүн жетишсиздиги экенин айтты. Ал кош бойлуу аялдардын убагында каттоого турбай тургандыгын, бул жерде миграция маселеси да бар экенин белгиледи. “Энелердин өлүмүнүн 70%ы кош бойлуу аялдардын каттоого убагында турбагандыгынан жана кеч келип, критикалык абалда жардам сурагандыгынан келип чыгат”, — деди адис.

Ошондой эле, медициналык жардамдын сапатына көңүл буруу керектигин айтты. Амираева акушер-гинекологдорду окутуу жана квалификациясын жогорулатуу боюнча тренингдерди өткөрүүнүн маанилүүлүгүн белгиледи. Мындан тышкары, калк арасында маалыматтандыруу иштерин жүргүзүү зарылдыгын айтты. Көптөгөн аялдар кош бойлуулукту пландаштыруунун жана убагында көзөмөлдүн маанилүүлүгүн билбейт. Ал кош бойлуу аялдар 12 жумага чейин каттоого туруусу керектигин, бул энелердин өлүмүн алдын алуунун 80% ийгилиги экенин белгиледи.

Кээ бир аялдардын оор абалда келип, медициналык жардамдын натыйжасыздыгына туш болгондугуна көңүл бурду. Анын айтымында, перифериядан келген кош бойлуу аялдар оор абалда келип, туугандары ооруканага жаткырган соң гана белгилүү симптомдорду айтышат. “Жакындардын колдоосу абдан маанилүү, үй-бүлө дайым жанында болушу керек. Кээде аялдарга ооруканага эч ким келбейт, бул өтө өкүндүрөт”, — деди Амираева.

Антенаталдык кам көрүү учурунда анкета жүргүзүлүп, анда депрессия, үй-бүлөлүк зомбулук, алкоголду жана психоактивдүү заттарды колдонуу боюнча суроолор бар. Амираева кош бойлуу аялдардын алдын ала кам көрүүнүн маанилүүлүгүн түшүнбөй тургандыгын, бирок бул алардын жана баланын ден соолугуна түздөн-түз таасир этерин белгиледи.

Ал кош бойлуу аялдар көңүл бурушу керек болгон белгилерди да атады. Алардын ичинде оор жөтөл, аппетиттин жоктугу, ичтин төмөнкү бөлүгүндө ооруу, баш оору, көздүн алдында “мушка” көрүнүшү, зәрдин жоктугу жана тез өсүп жаткан шишиктер бар. Амираева мындай абалды нормалдуу деп эсептебөө керектигин айтты. Бул жылы энелердин өлүмү боюнча оор жөтөлдөн улам бир нече аялдын каза болгон учурлары болгонун белгиледи.

Кош бойлуу аял каттоого турганда, ал антенаталдык кам көрүү боюнча клиникалык протоколго ылайык, керектүү анализдерди өткөрөт, бул тобу коркунучтуу аялдарды аныктоого жана дарылоону баштоого мүмкүндүк берет. Амираева, кээ бир аялдар көзөмөлдүн зарылдыгын билишет, бирок атайылап каттоого турбай тургандыгын, анын ичинде экстрагенитальдык оорулары бар аялдар — жүрөк, бөйрөк, эндокриндик бузулуулары бар аялдар да бар экенин белгиледи. Ал мындай аялдар үчүн кош бойлуулук катастрофалык түрдө каршы болушу мүмкүн экенин, бирок алар дарыгерлердин сунуштарын эске албай, медициналык жардамды кеч алып келишет.