Эки ПИН. Кыргызстанда жарандардын жеке идентификация маселеси кандай чечилет

‹›

Кыргызстанда жеке идентификация номерин (ПИН) жоюу боюнча системалуу иштер уланууда. Санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министрлигинин маалыматына ылайык, 300 миңден ашык адамда эки жолу берилген ПИН боюнча көйгөйлөр болгон, бирок учурда 200 миңден ашык жарандын маселеси чечилген. Учурда система боюнча 100 миң 901 эки жолу берилген ПИН калды.

ПИН мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды алуу үчүн негизги идентификатор болуп саналат. Системадагы каталар, мисалы, эки жолу берилген номер же жеке маалыматтардагы таксыздыктар, жарандардын электрондук кызматтарга, документтерди алууга жана социалдык төлөмдөргө жетүүсүн чектей алат. Учурдагы мыйзамдар боюнча, жыныс алмаштыруу себептери менен ПИНди өзгөртүү мүмкүн эмес. ПИНди биринчи жолу берүүдө жыныс коддолгон: аялдар үчүн «1», эркектер үчүн «2» цифрасы колдонулат.

ПИНди берүү жана өзгөртүү бир катар мыйзам актылары менен жөнгө салынат, анын ичинде «Жеке маалыматтар жөнүндө», «Жарандардын персонификацияланган эсепке алуусу жөнүндө» мыйзамдар жана 2025-жылдын 17-апрелиндеги өкмөттүн токтому. Техникалык каталар же эки жолу берилген ПИН аныкталганда, маалыматтарды оперативдүү оңдоо механизми каралган. Жарандар калкты тейлөө борборлоруна кайрылса, ГУ «Кызмат» тиешелүү маалыматтарды 1-3 жумушчу күндүн ичинде тууралайт. Чет өлкөдөгү мекемелерден келген кайрылуулар боюнча оңдолуу 8 жумушчу сааттын ичинде жүргүзүлөт.

Эки жолу берилген ПИНдин пайда болушунун себептери 1990-жылдардын жана 2000-жылдардын башындагы өтүү мезгили менен байланыштуу. Ошол учурда жеке номерлер ар кандай ведомстволор тарабынан берилген – биринчи мамлекеттик салык кызматы, андан кийин социалдык фонд, бирдиктүү автоматташтырылган маалымат базасы жок болгондуктан. Бул жаранга бир нече идентификациялык номерлердин ката менен берилүүсүнө алып келген.

2016-жылдан бери ПИНди берүү борборлоштурулган, учурда бул функция толугу менен ГУ «Кызмат» тарабынан жүргүзүлөт. Паспортторду жана башка документтерди даярдоодо бирдиктүү маалымат системасы боюнча милдеттүү текшерүү жүргүзүлөт, бул катачылыктарды алдын алууга жана мурда пайда болгон дубликаттарды аныктоого мүмкүндүк берет.

Эки жолу берилген ПИНдер жарандардын жеке кайрылуусун талап кылбай, иштелип чыгат. Маалыматтарды актуалдаштыргандан кийин ГУ «Кызмат» маалымат базасындагы даректери бар жарандарга почта аркылуу билдирүүлөрдү жиберет. Министрлик 2026-жылдын биринчи жарымында дубликат ПИНдерди жоюу боюнча толук ишти аяктоо милдетин койду. Бул иштер мамлекеттик кызматтардын сапатын жогорулатуу жана жарандардын жеке маалыматтарын коргоо максатында жүргүзүлүүдө.