БУУ: табигый кырсыктар 1991-жылдан бери айыл чарбасына 3,26 трлн доллар зыян келтирди

‹›

Дүйнөлүк айыл чарба тармагында табигый кырсыктардан келген зыян 1991-жылдан 2023-жылга чейин 3,26 триллион долларды түзгөн. Бул жылына орто эсеп менен 99 миллиард долларды билдирет. Бул маалымат Бириккен Улуттар Уюмунун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (ФАО) отчетунда келтирилген. Отчетто табигый кырсыктар, анын ичинде кургакчылык, суу ташкыны, зыянкечтердин чабуулу жана деңиздердеги ысык толкундар азык-түлүк өндүрүшүнө кандай таасир эткени тууралуу маалымат берилген.

33 жыл ичинде табигый кырсыктар дүйнөлүк айыл чарба тармагына 3,26 триллион долларлык зыян келтирген. Бул жалпы айыл чарба продукциясынын 4%ын түзөт. Ошондой эле, бул мезгилде 4,6 миллиард тонна дан, 2,8 миллиард тонна жемиш жана жашылча, 900 миллион тонна эт жана сүт азыктары жоголгон. ФАО билдиргендей, мындай зыян күнүнө адам башына 320 килокалория энергиянын жоголушуна алып келген, бул орточо энергия муктаждыгынын 13-16%ын түзөт.

Азия континенти глобалдык зыяндын 47%ын, же 1,53 триллион долларды түзөт. Бул, албетте, Азиядагы айыл чарба өндүрүшүнүн көлөмүн жана суу ташкыны, бороон жана кургакчылыктын таасирин чагылдырат. Түндүк жана Түштүк Америка 22% зыянды, же 713 миллиард долларды түзөт. Бул аймак кургакчылык, ураган жана экстремалдуу температуралардан жабыркаган. Африка болсо 1991-жылдан бери 611 миллиард долларлык зыян тарткан, бул айыл чарба продукциясынын 7,4%ын түзөт.

ФАО маалыматы боюнча, деңиздердеги ысык толкундар 1985-жылдан 2022-жылга чейин 6,6 миллиард долларлык зыян келтирген, бул дүйнөлүк балык уулоонун 15%ын камтыйт.

Эксперттер айыл чарба тармагындагы табигый кырсыктарды азайтууда “санариптик трансформациянын” маанилүү ролун белгилешет. Жаңы технологиялар, анын ичинде жасалма интеллект, алыстан зонддоо, мобилдик байланыш жана дрондор реалдуу убакытта коркунучтар тууралуу маалымат алууга мүмкүндүк берет, бул болсо алдын ала эскертүүнү жакшыртат. ФАО өкмөттөрдү, эл аралык өнөктөштөрдү жана жеке секторду айыл чарба тармагындагы табигый кырсыктарды азайтууга багытталган санариптик инновацияларды илгерилетүүгө чакырды.